Η επακούμβηση του 2020, οι άψογοι χειρισμοί της «Λήμνος» και η «Kemal Reis» στο... ναυπηγείο

Πέντε χρόνια συμπληρώνονται από το ναυτικό επεισόδιο που σημειώθηκε στις 12 Αυγούστου 2020, ανοιχτά του Καστελόριζου, όταν η ελληνική φρεγάτα «Λήμνος» ήρθε σε επαφή με την τουρκική φρεγάτα «Kemal Reis», η οποία συνόδευε το ερευνητικό σκάφος «Oruc Reis».

Το περιστατικό εκτυλίχθηκε σε μια περίοδο ιδιαίτερα αυξημένης έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο και εξελίχθηκε σε ένα από τα χαρακτηριστικότερα επεισόδια της ελληνοτουρκικής κρίσης εκείνου του καλοκαιριού.

Πώς φτάσαμε στην επακούμβηση

Το περιστατικό σημειώθηκε περίπου 100 ναυτικά μίλια νότια του Καστελόριζου, στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή όπου έπλεε το «Oruc Reis», συνοδευόμενο από μονάδες του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού.

Η ελληνική φρεγάτα «Λήμνος», τύπου S, παρακολουθούσε την πορεία του ερευνητικού σκάφους, στο πλαίσιο της αποστολής της στην περιοχή. Την ίδια ώρα, η τουρκική «Kemal Reis», φρεγάτα τύπου ΜΕΚΟ, πραγματοποιούσε ελιγμούς σε μια προσπάθεια να επηρεάσει την πορεία της ελληνικής μονάδας.

Κατά τη διάρκεια των ελιγμών, η «Kemal Reis» επιχείρησε να κινηθεί μπροστά από τη «Λήμνος», τέμνοντας την πορεία της. Η ελληνική φρεγάτα διατήρησε την πορεία και την ταχύτητά της, με αποτέλεσμα τα δύο πλοία να έρθουν σε επαφή.

Ο κυβερνήτης της «Λήμνος», αντιπλοίαρχος Γιάννης Σαλιάρης, έδωσε την κρίσιμη στιγμή εντολή για ανάποδες μηχανές, περιορίζοντας τις συνέπειες της σύγκρουσης.

Η τουρκική φρεγάτα υπέστη σημαντικές ζημιές στην περιοχή του υποστέγου του ελικοπτέρου της, ενώ οι ζημιές στη «Λήμνος» ήταν περιορισμένες, με το πλοίο να υφίσταται παραμόρφωση στο σιδερένιο στυλίδιο της πλώρης.

Η ψυχραιμία του κυβερνήτη

Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη του περιστατικού αποδίδεται στους χειρισμούς του κυβερνήτη της «Λήμνος». Η επιλογή να διατηρηθεί η πορεία και να χρησιμοποιηθούν οι μηχανές ανάποδα την κατάλληλη στιγμή περιόρισε τον κίνδυνο μιας πολύ σοβαρότερης σύγκρουσης.

Η ψυχραιμία και η εκπαίδευση του πληρώματος απέτρεψαν μια εξέλιξη που θα μπορούσε να είχε πολύ σοβαρότερες συνέπειες για τα δύο πλοία και, δεδομένης της ήδη τεταμένης κατάστασης στην περιοχή, να προκαλέσει νέα κλιμάκωση.

Λίγες ημέρες αργότερα, ο τότε υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος επικοινώνησε με τον αντιπλοίαρχο Γιάννη Σαλιάρη για να τον συγχαρεί για τους χειρισμούς του. Ο ίδιος, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, αντιμετώπισε την ενέργειά του ως μέρος του καθήκοντός του.

Ο Στόλος σε κατάσταση υψηλής ετοιμότητας

Το περιστατικό σημειώθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία το Πολεμικό Ναυτικό βρισκόταν σε διαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα, παρακολουθώντας στενά τις κινήσεις του τουρκικού στόλου στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ελληνική πλευρά επιδίωξε να διαχειριστεί την κρίση με ψυχραιμία, διατηρώντας τις μονάδες του Στόλου σε αυξημένη ετοιμότητα και αποφεύγοντας κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία είχε ο συντονισμός μεταξύ των Ενόπλων Δυνάμεων και η αξιοποίηση των διαθέσιμων μέσων επιτήρησης, ώστε η ελληνική ηγεσία να έχει όσο το δυνατόν πληρέστερη εικόνα της κατάστασης στην περιοχή.

Η ανάπτυξη των ελληνικών μονάδων επιφανείας και υποβρυχίων, σε συνδυασμό με την παρουσία της Πολεμικής Αεροπορίας, αποτέλεσε βασικό στοιχείο της επιχειρησιακής αντιμετώπισης της κρίσης.

Η επόμενη ημέρα

Μετά την επακούμβηση, η ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο παρέμεινε υψηλή. Η Τουρκία συνέχισε τις κινήσεις γύρω από το «Oruc Reis», ενώ η ελληνική πλευρά διατήρησε ισχυρή ναυτική παρουσία στην περιοχή.

Σε διπλωματικό επίπεδο, η Αθήνα επιχείρησε να αναδείξει διεθνώς την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ παράλληλα ενισχύθηκαν οι επαφές και οι στρατιωτικές συνεργασίες της Ελλάδας με χώρες της περιοχής και ευρωπαϊκούς συμμάχους.

Στο πλαίσιο αυτό, η συμμετοχή ελληνικών μονάδων σε κοινές ασκήσεις με γαλλικές δυνάμεις αποτέλεσε ένα ακόμη μήνυμα για την επιχειρησιακή ετοιμότητα της Αθήνας και τη σημασία των συμμαχικών συνεργασιών.

Ένα περιστατικό που έμεινε στην ιστορία του Πολεμικού Ναυτικού

Η επακούμβηση της «Λήμνος» με την «Kemal Reis» παραμένει, πέντε χρόνια μετά, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στιγμιότυπα της ελληνοτουρκικής κρίσης του 2020.

Πέρα από τις υλικές ζημιές στα δύο πλοία, το περιστατικό ανέδειξε τον κρίσιμο ρόλο της ψυχραιμίας, της εκπαίδευσης και της σωστής λήψης αποφάσεων σε συνθήκες εξαιρετικά υψηλής έντασης.

Για το Πολεμικό Ναυτικό, η 12η Αυγούστου 2020 έχει καταγραφεί ως μια ημέρα κατά την οποία η επιχειρησιακή ετοιμότητα και η ναυτοσύνη του πληρώματος της «Λήμνος» δοκιμάστηκαν σε πραγματικές συνθήκες, σε ένα περιστατικό που θα μπορούσε να είχε οδηγήσει σε πολύ σοβαρότερη κρίση.