Καιρός: Πώς ο αντικυκλώνας της Γροιλανδίας και η πολική δίνη μπορούν να επηρεάσουν την Ελλάδα
Τι φέρνει στην Ελλάδα ο αντικυκλώνας της Γροιλανδίας
Snapshot
- Η πιθανή αποδυνάμωση και διαταραχή της πολικής δίνης τον Νοέμβριο μπορεί να επηρεάσει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία στην Ευρώπη και να αναδιαμορφώσει τον φετινό χειμώνα.
- Η πολική δίνη λειτουργεί ως «ασπίδα» που περιορίζει τον πολικό ψυχρό αέρα στα βόρεια γεωγραφικά πλάτη και η αποσταθεροποίησή της μπορεί να επιτρέψει τη μετακίνηση ψυχρών αέριων μαζών προς νότια.
- Τα προγνωστικά μοντέλα δείχνουν πιθανότητα πρώιμης εκδήλωσης του φαινομένου Αιφνίδιας Στρατοσφαιρικής Θέρμανσης, αλλά υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα λόγω συνεχούς μετατόπισης των ημερομηνιών.
- Βραχυπρόθεσμα, δεν αναμένεται γενικευμένη εισβολή πολικού ψύχους στην Ευρώπη, με θερμοκρασίες κοντά ή λίγο κάτω από τα κανονικά για την εποχή στην κεντρική και νότια Ευρώπη.
- Για την Ελλάδα, προβλέπονται διαστήματα με φθινοπωρινή ή ψυχρή αίσθηση και θερμοκρασίες γύρω στα κανονικά, χωρίς σαφή ένδειξη για ακραία ψύχη ή γενικευμένες χιονοπτώσεις στα πεδινά.
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον ατμοσφαιρικό σκηνικό διαμορφώνεται στις μακροπρόθεσμες καιρικές προγνώσεις για τον Νοέμβριο. Στο επίκεντρο του βρίσκεται η σταδιακή αποδυνάμωση της πολικής δίνης στη στρατόσφαιρα, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε σημαντική διαταραχή της ακόμα και μέσα στο πρώτο μισό του μήνα.
Αν οι άνεμοι αντιστραφούν πλήρως σύμφωνα με τα προγνωστικά σενάρια, τότε θα μιλάμε για ένα φαινόμενο Αιφνίδιας Στρατοσφαιρικής Θέρμανσης μεγάλης έντασης (Major SSW).
Παρ' όλα αυτά, βρισκόμαστε ακόμα σε επίπεδο προγνωστικών σεναρίων. Η ακριβής χρονική στιγμή εκδήλωσης του φαινομένου έχει μετατεθεί αρκετές φορές, γεγονός που απαιτεί επιβεβαίωση από τις πραγματικές μετρήσεις. Η εξέλιξη αυτή είναι κρίσιμη για ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς μια πιθανή ανατροπή στην κυκλοφορία της ατμόσφαιρας μπορεί να αναδιαμορφώσει πλήρως τον φετινό χειμώνα.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του κλιματολόγου Judah Cohen από το Atmospheric and Environmental Research (AER), η πολική δίνη εμφανίζεται ήδη επιμηκυμένη και αναμένεται να αναδιοργανωθεί. Ο ίδιος υπογραμμίζει τη δυσκολία πρόβλεψης του ατμοσφαιρικού παζλ για το επόμενο διάστημα, τονίζοντας πως ένα πρωιμότατο στρατοσφαιρικό γεγονός δεν σημαίνει αυτόματα έναν βαρύ χειμώνα, αλλά αυξάνει κατακόρυφα την αβεβαιότητα στις μακροπρόθεσμες τάσεις.
Τι είναι η πολική δίνη και πώς επηρεάζει τις αέριες μάζες
Η πολική δίνη αποτελείται από ένα τεράστιο σύστημα δυτικών ανέμων που περιστρέφονται γύρω από τις πολικές περιοχές σε μεγάλο υψόμετρο (στη στρατόσφαιρα). Όταν παραμένει ισχυρή και συμπαγής, λειτουργεί ως «ασπίδα» που κρατά τις πολικές ψυχρές μάζες περιορισμένες στα βόρεια γεωγραφικά πλάτη.
Αντίθετα, όταν αποσταθεροποιείται, παραμορφώνεται ή μετατοπίζεται, ευνοείται η αλλαγή της κατανομής των αέριων μαζών. Αυτό δεν σημαίνει πως ο ψυχρός αέρας κατεβαίνει αυτόματα στη Μεσόγειο, αλλά δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε, κάτω από συγκεκριμένες βαρομετρικές διατάξεις, οι ψυχρές μάζες να βρουν δίοδο προς νοτιότερες περιοχές. Η πολική δίνη μπορεί είτε να επιμηκυνθεί, είτε να μετατοπιστεί, είτε ακόμα και να διασπαστεί σε ξεχωριστά κέντρα, ανάλογα με την αλληλεπίδραση στρατόσφαιρας και τροπόσφαιρας.
Το ασυνήθιστα πρώιμο «παράθυρο» και η αβεβαιότητα των μοντέλων
Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό της τρέχουσας περιόδου είναι η πιθανότητα το φαινόμενο να εκδηλωθεί πολύ νωρίς στη χειμερινή σεζόν. Τα προγνωστικά μοντέλα δείχνουν έντονη μεταφορά ενέργειας από την τροπόσφαιρα προς τα ψηλότερα στρώματα, η οποία φρενάρει την περιστροφή της δίνης.
Εάν αυτή η επιβράδυνση φέρει αντιστροφή των ανέμων, το κριτήριο για το Major SSW θα πληρωθεί και επίσημα. Ωστόσο, η συνεχής μετατόπιση των ημερομηνιών κορύφωσης στα μοντέλα δείχνει ότι απαιτείται ψυχραιμία και διαρκής επαναξιολόγηση των δεδομένων.
Τι αναμένεται για την Ευρώπη βραχυπρόθεσμα
Οι βραχυπρόθεσμες αναλύσεις δεν δείχνουν άμεση γενικευμένη εισβολή πολικού ψύχους σε ολόκληρη την ήπειρο. Αρχικά, η διάταξη της ατμόσφαιρας δείχνει υψηλές πιέσεις μεταξύ Σκανδιναβίας και Γροιλανδίας, ενώ χαμηλότερες πιέσεις θα επικρατήσουν στην κεντρική και νότια Ευρώπη. Αυτή η εικόνα ενδέχεται να φέρει θερμοκρασίες κοντά ή και λίγο κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα σε αυτές τις περιοχές, την ίδια στιγμή που ο βορράς θα παραμείνει ηπιότερος. Στη συνέχεια, καθώς ο αντικυκλώνας του Ατλαντικού θα εξασθενεί, οι ψυχρότερες συνθήκες αναμένεται να περιοριστούν, δίνοντας χώρο σε θερμοκρασίες κοντά στα κλιματικά πρότυπα.
Η επίπτωση στην Ελλάδα: Έρχεται κρύο και χιόνια;
Για την περιοχή μας και ειδικότερα για την Ελλάδα, το ενδεχόμενο διαταραχής της πολικής δίνης και η γενικότερη κυκλοφορία της ατμόσφαιρας στη Μεσόγειο παρακολουθούνται στενά. Με βάση τα τρέχοντα σενάρια, η νότια Ευρώπη ενδέχεται να δεχτεί επίδραση από χαμηλότερες πιέσεις στο πρώτο στάδιο.
Αυτό σημαίνει ότι για την Ελλάδα δεν αποκλείονται διαστήματα με πιο φθινοπωρινή ή ψυχρή αίσθηση και θερμοκρασίες γύρω από τα κανονικά επίπεδα μέσα στον Νοέμβριο. Ωστόσο, από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει κάποια σαφής ένδειξη για ακραία ψυχρή εισβολή ή γενικευμένες χιονοπτώσεις στα πεδινά. Το κλειδί για τη χώρα μας θα είναι η ακριβής γεωγραφική θέση των βαρομετρικών χαμηλών, τα οποία θα καθορίσουν αν θα υπάρξουν αξιόλογες βροχές ή τοπικά φαινόμενα.
