Μέση Ανατολή: Τα νέα μέτωπα του πολέμου με το Ιράν – Πώς κατέρρευσε η εκεχειρία

Snapshot

• Η σύντομη εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στα μέσα Ιουνίου κατέρρευσε με την επανέναρξη ιρανικών επιθέσεων στα Στενά του Ορμούζ και την κήρυξη λήξης της από τον πρόεδρο Τραμπ στις αρχές Ιουλίου.
• Από την κατάρρευση της συμφωνίας, το Ιράν ενέτεινε επιθέσεις σε χώρες του Περσικού Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις, ενώ νέες συγκρούσεις εμφανίστηκαν στην Ερυθρά Θάλασσα, το Ιράκ και την Ιορδανία.
• Οι αντίπαλες δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, Σαουδικής Αραβίας και συμμάχων τους, πραγματοποίησαν αεροπορικές επιδρομές και πλήγματα σε πολιτοφυλακές και ιρανικές δυνάμεις σε διάφορα μέτωπα της Μέσης Ανατολής.
• Η κλιμάκωση της βίας περιλαμβάνει επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους, drones και θαλάσσια μέσα, με σοβαρές απώλειες, όπως ο θάνατος τριών Αμερικανών στρατιωτών στην Ιορδανία.
• Παρά τις διπλωματικές προσπάθειες, οι συγκρούσεις συνεχίζονται με νέα μέτωπα και εμπλοκή διαφορετικών ομάδων, προκαλώντας ανησυχίες για γενικευμένη ανάφλεξη στην περιοχή.

Snapshot powered by AI

Η Μέση Ανατολή γνώρισε μια μικρή ανάπαυλα από τη βία, καθώς οι ΗΠΑ και το Ιράν υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης για την παύση του πολέμου στα μέσα Ιουνίου. Αυτή η σύντομη εκεχειρία ωστόσο θυμίζει σήμερα την ηρεμία πριν εκδηλωθεί η καταιγίδα, γράφει η Wall Street Journal.

Νέα θέατρα πολέμου έχουν εμφανιστεί σε όλη την περιοχή από τις αρχές Ιουλίου, όταν το Ιράν επέστρεψε στις επιθέσεις κατά πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Σύντομα, ο πρόεδρος Τραμπ κήρυξε τη λήξη της εκεχειρίας και οι ΗΠΑ επανέλαβαν τους βομβαρδισμούς του Ιράν, με την Τεχεράνη να ανταποδίδει στους Άραβες συμμάχους των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο.

Αλλά αυτή τη φορά οι εχθροπραξίες δεν σταμάτησαν εκεί. Η παύση της εκεχειρίας πυροδότησε νέες ρωγμές σε ολόκληρη την περιοχή, σε απροσδόκητα μέρη, με νέους εμπλεκόμενους. «Το Μνημόνιο Κατανόησης δεν έλυσε στην πραγματικότητα τίποτα», δήλωσε ο Κένεθ Μ. Πόλακ, αντιπρόεδρος πολιτικής στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής, ένα think tank με έδρα την Ουάσινγκτον.

Αντίθετα, όπως ανέφερε, το μνημόνιο προκάλεσε ουσιαστικά μια παρεξήγηση σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, με τις ΗΠΑ να πιστεύουν ότι η συμφωνία διασφάλιζε την ανεμπόδιστη ροή των εξαγωγών πετρελαίου και το Ιράν να θεωρεί ότι πλέον είχε τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού.

Μεγάλο μέρος της περιφερειακής βίας που έχει εκδηλωθεί έκτοτε αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο το Ιράν προσπαθεί να επαναφέρει τις σχέσεις του με τους γείτονές του και να αποκτήσει το πάνω χέρι, δήλωσε ο Πόλακ. «Είμαστε επικεντρωμένοι στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν», είπε, αλλά το Ιράν «διαπραγματεύεται με αυτές τις χώρες όσο διαπραγματεύονται και αυτές με εμάς».

Τα μέτωπα της σύγκρουσης

Περσικός Κόλπος

Από τότε που το μνημόνιο συνεννόησης κατέρρευσε αυτόν τον μήνα, το Ιράν έχει εντείνει τις επιθέσεις στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, τα οποία φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενώ παράλληλα έχει γλιτώσει χώρες που είχαν πληγεί σοβαρά στο παρελθόν, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Ερυθρά Θάλασσα και Υεμένη

Η Ερυθρά Θάλασσα είναι το νεότερο σημαντικό μέτωπο του πολέμου—ένα μέτωπο που θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία. Αφού η Σαουδική Αραβία χτύπησε τον διάδρομο προσγείωσης-απογείωσης στο αεροδρόμιο στη Σανάα που ελέγχεται από τους Χούθι, η υποστηριζόμενη από το Ιράν πολιτοφυλακή κήρυξε αποκλεισμό στις σαουδαραβικές αποστολές πετρελαίου στην Ερυθρά Θάλασσα και άνοιξε πυρ εναντίον αρκετών πλοίων

Ιράκ

Η Σαουδική Αραβία δήλωσε ότι οι πετρελαϊκές της εγκαταστάσεις δέχτηκαν επίθεση από πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν στο Ιράκ. Οι ΗΠΑ και η Σαουδική Αραβία εξαπέλυσαν ξεχωριστά αεροπορικές επιδρομές εναντίον ιρακινών πολιτοφυλακών αυτή την εβδομάδα. Το Ιράν επιτέθηκε επίσης στο Ιρακινό Κουρδιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ομάδες που αντιτίθενται στην Ισλαμική Δημοκρατία, σύμφωνα με παρατηρητές της σύγκρουσης

Ιορδανία

Το Ιράν επέδειξε τις δυνατότητές του στους βαλλιστικούς πυραύλους με εντατικές επιθέσεις σε στρατιωτικές βάσεις που φιλοξενούν αμερικανικά στρατεύματα στην Ιορδανία. Εξαπέλυσε μια αιφνιδιαστική επίθεση εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στη χώρα την Τρίτη. Τρεις Αμερικανοί στρατιώτες που εδρεύουν στην Ιορδανία σκοτώθηκαν σε ξεχωριστή ιρανική πυραυλική επίθεση στις 18 Ιουλίου.

Εν τω μεταξύ, η ιρανική επιθετικότητα ενθαρρύνει τους συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο, όπως το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και τη Σαουδική Αραβία, να αναλάβουν προληπτική δράση κατά της Τεχεράνης, σύμφωνα με τη Ντάνα Στρούλ, πρώην αναπληρώτρια βοηθό υπουργό Άμυνας για τη Μέση Ανατολή στην κυβέρνηση Μπάιντεν.

Χρονικό της κλιμάκωσης

Η κατάρρευση της συμφωνίας ξεκίνησε την 1η Ιουλίου, όταν το Ιράν, σε μια ισχυρή ένδειξη ότι το μνημόνιο καταρέει, εμπόδισε τη μετακίνηση πλοίων που αγνοούσαν τις οδηγίες του για τη διέλευση από το Ορμούζ. Στις 7 Ιουλίου, μία ημέρα μετά την επίθεση σε βρετανικό πλοίο, οι ΗΠΑ επέβαλαν εκ νέου ναυτικό αποκλεισμό στο Ιράν, ανακάλεσαν την εξουσιοδότηση για την πώληση πετρελαίου από την Τεχεράνη και εξαπέλυσαν νέες αεροπορικές επιθέσεις. Το Ιράν απάντησε εκτοξεύοντας πυραύλους προς το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, οδηγώντας τον Πρόεδρο Τραμπ να δηλώσει επίσημα στις 8 Ιουλίου ότι η συμφωνία εκεχειρίας είχε τελειώσει.

Τις επόμενες ημέρες η βία κλιμακώθηκε ραγδαία. Στις 9 Ιουλίου ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι στόχευσαν τις αμερικανικές δυνάμεις στις αεροπορικές βάσεις Muwaffaq Salti και Prince Hassan στην Ιορδανία, ενώ στις 12 Ιουλίου ιρανικοί πύραυλοι και drones έπληξαν το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Κατάρ και την Ιορδανία. Οι ΗΠΑ απάντησαν με πλήγματα χρησιμοποιώντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη και θαλάσσια drones-καμικάζι.

Η εμπλοκή νέων δυνάμεων έγινε εμφανής στις 13 Ιουλίου, όταν οι Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν αποκλεισμό των εξαγωγών σαουδαραβικού αργού πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας. Τις επόμενες ημέρες, το Ισραήλ στόχευσε κέντρα διοίκησης της Χαμάς στη Γάζα, ενώ οι ΗΠΑ έπληξαν γέφυρες στο Ιράν. Στις 17 Ιουλίου, ιρανικά πυραυλικά πλήγματα σκότωσαν τρεις Αμερικανούς στρατιώτες στην Ιορδανία, ενώ ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, χαρακτήρισε την υπογραφή του Τραμπ «άκυρη και χωρίς αξία».

Παρά τις διπλωματικές προσπάθειες, όπως η παράδοση του ελέγχου ορισμένων πόλεων του Λιβάνου από το Ισραήλ στις 21 Ιουλίου, οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν. Στις 22 Ιουλίου οι Χούθι στόχευσαν δύο δεξαμενόπλοια με σημαία Σαουδικής Αραβίας, προκαλώντας αεροπορικά αντίποινα από το Ριάντ στις 24 Ιουλίου.

Αν και ο Τραμπ ανέστειλε προσωρινά τους μεγάλους βομβαρδισμούς στις 25 Ιουλίου για να δώσει μια ευκαιρία στις συνομιλίες, οι επιθέσεις δεν σταμάτησαν. Στις 27 Ιουλίου drones φιλοϊρανικής πολιτοφυλακής έπληξαν τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας στο Αμπκάικ. Στις 28 Ιουλίου, οι ΗΠΑ ανέκοψαν αιφνιδιαστική ιρανική επίθεση στην Ιορδανία, ενώ η Σαουδική Αραβία ενώθηκε με τις ΗΠΑ σε πλήγματα κατά πολιτοφυλακών στο ανατολικό Ιράκ. Τέλος, στις 29 Ιουλίου, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) εξαπέλυσε νέα σφοδρά πλήγματα κατά του Ιράν, ως δυναμική απάντηση στις επιθέσεις των προηγούμενων ημερών.

Διαβάστε επίσης