Ο γηραιότερος πρόεδρος στον κόσμο έφυγε για λίγο – Έχουν περάσει δύο μήνες και δεν έχει επιστρέψει

Όταν ο Πολ Μπίγια κέρδισε για πρώτη φορά τις προεδρικές εκλογές στο Καμερούν το 1984, ο Nformi Bime ήταν 23 ετών και ακόμη φοιτητής.

Σήμερα ο Bime είναι 65 ετών και συνταξιούχος εκπαιδευτικός. Ο Μπίγια είναι 93 ετών και εξακολουθεί να είναι πρόεδρος. Πέρυσι κέρδισε μια αμφισβητούμενη όγδοη θητεία, η οποία θα μπορούσε να τον κρατήσει στην εξουσία μέχρι σχεδόν τα 100 του χρόνια.

«Τα καλύτερα έρχονται», είχε δηλώσει ο Μπίγια πριν από τις εκλογές, τις οποίες οι αντίπαλοί του χαρακτήρισαν νοθευμένες και οι οποίες σημαδεύτηκαν από θανατηφόρες συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας.

Ωστόσο, εδώ και δύο μήνες ο άνθρωπος που κυβερνά το Καμερούν από το 1982 – όταν, ως πρωθυπουργός, ανέλαβε την εξουσία μετά την παραίτηση του τότε προέδρου, βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τη χώρα.

Έφυγε στις 7 Ιουνίου για αυτό που το γραφείο του χαρακτήρισε «σύντομη ιδιωτική παραμονή στην Ευρώπη». Η απουσία του έχει πλέον εξελιχθεί στη μεγαλύτερη συνεχή περίοδο απουσίας του από το Καμερούν εδώ και χρόνια.

Την περασμένη εβδομάδα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος René Emmanuel Sadi δήλωσε στο γαλλικό ραδιόφωνο RFI ότι ο Μπίγια βρίσκεται στη Γενεύη της Ελβετίας και ότι δεν νοσηλεύεται, χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για την κατάστασή του ή το ακριβές πρόγραμμά του.

Ένας πρόεδρος που σπάνια εμφανίζεται δημόσια

Ο Μπίγια είναι ο δεύτερος πρόεδρος του Καμερούν μετά την ανεξαρτησία της χώρας το 1960 και ένας από τους μακροβιότερους ηγέτες στον κόσμο.

Ανέλαβε για πρώτη φορά την προεδρία το 1984, σε ένα μονοκομματικό πολιτικό σύστημα, και στη συνέχεια κέρδισε ακόμη έξι εκλογικές αναμετρήσεις μετά την εισαγωγή του πολυκομματισμού.

Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του έχει περάσει μεγάλα χρονικά διαστήματα στο εξωτερικό. Η τελευταία παρατεταμένη απουσία του, ωστόσο, έχει αναζωπυρώσει τα ερωτήματα σχετικά με την υγεία του και το ποιος κυβερνά τη χώρα όσο εκείνος βρίσκεται εκτός Καμερούν.

Οι φήμες για την υγεία και την τοποθεσία του Μπίγια αποτελούν εδώ και χρόνια μέρος της δημόσιας ζωής στη χώρα, καθώς ο πρόεδρος εμφανίζεται σπάνια δημόσια. Το γραφείο του έχει επανειλημμένα αναγκαστεί να διαψεύσει πληροφορίες ότι είναι σοβαρά άρρωστος ή ακόμη και ότι έχει πεθάνει.

Το 2024, η κυβέρνηση απαγόρευσε στα μέσα ενημέρωσης να συζητούν δημόσια για την κατάσταση της υγείας του, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα θέμα εθνικής ασφάλειας.

Η μακρά παραμονή του στην εξουσία αναδεικνύει επίσης μια ευρύτερη αντίθεση στην Αφρική. Η ήπειρος διαθέτει τον νεότερο πληθυσμό στον κόσμο, ωστόσο αρκετές χώρες εξακολουθούν να κυβερνώνται από ηλικιωμένους ηγέτες, οι πολιτικές σταδιοδρομίες των οποίων ξεκίνησαν πριν από πολλές δεκαετίες.

Για εκατομμύρια Καμερουνέζους, ο Μπίγια είναι ο μοναδικός πρόεδρος που έχουν γνωρίσει στη ζωή τους.

Ο Bime έχει παιδιά που ανήκουν σε αυτή τη γενιά. Ο μεγαλύτερος είναι 32 ετών και ο μικρότερος 18.

Ο 26χρονος Abit Riassai Acha, υποψήφιος διδάκτορας και επικεφαλής κοινότητας νέων στο Πανεπιστήμιο Yaoundé II, ανήκει επίσης στην ίδια γενιά.

«Μεγαλώνοντας, ο πρόεδρος Μπίγια ήταν ο μοναδικός πρόεδρος που γνώριζα. Η προεδρία του αποτελεί μέρος ολόκληρης της εμπειρίας μου ως Καμερουνέζου», δήλωσε ο Acha, ο οποίος ψήφισε για πρώτη φορά στις περσινές προεδρικές εκλογές, στηρίζοντας τον 38χρονο υποψήφιο της αντιπολίτευσης Samuel Hiram Iyodi.

Μετά από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες υπό τον ίδιο πρόεδρο, τα ερωτήματα για τη διακυβέρνησή του έχουν ενταθεί.

«Επειδή αυτό έχει συμβεί επανειλημμένα όλα αυτά τα χρόνια, πολλοί Καμερουνέζοι το έχουν συνηθίσει. Όμως το γεγονός ότι κάποιος συνηθίζει κάτι δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσει να ρωτά πώς κυβερνάται η χώρα», σημείωσε ο Acha.

Ο Iyodi, ο οποίος κατέλαβε την όγδοη θέση στις περσινές εκλογές, έχει καλέσει το κοινοβούλιο να ζητήσει από το Συνταγματικό Συμβούλιο να εξετάσει εάν η απουσία του Μπίγια συνιστά κενό στην προεδρία. Μια τέτοια κίνηση θεωρείται, ωστόσο, απίθανο να ευδοκιμήσει, δεδομένης της κυριαρχίας του κυβερνώντος Δημοκρατικού Κινήματος του Λαού του Καμερούν.

Παρά την απουσία του από τη χώρα, ο Μπίγια εξακολουθεί να λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις από το εξωτερικό. Μεταξύ άλλων, ενέκρινε πρόσφατα σημαντικές αλλαγές στη στρατιωτική ηγεσία.

Ταυτόχρονα, η παρατεταμένη απουσία του έχει οδηγήσει κυβερνητικούς αξιωματούχους να διαβεβαιώνουν δημόσια τους Καμερουνέζους ότι ο πρόεδρός τους είναι ζωντανός.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Sadi απέρριψε τις ανησυχίες για κενό εξουσίας, δηλώνοντας στο RFI ότι «ο πρόεδρος Πολ Μπίγια είναι ζωντανός» και ότι «θα επιστρέψει σύντομα».

Από την ελπίδα στην απογοήτευση

Ο Bime είναι αρκετά μεγάλος ώστε να θυμάται την εποχή που ο Μπίγια συμβόλιζε την αλλαγή.

Άκουσε για πρώτη φορά το όνομά του τη δεκαετία του 1970, όταν ο Μπίγια ήταν γενικός γραμματέας της προεδρίας υπό τον πρώτο πρόεδρο του Καμερούν μετά την ανεξαρτησία, Ahmadou Ahidjo. Μετά την παραίτηση του Ahidjo το 1982, ο Μπίγια ανέλαβε την εξουσία.

Όταν ο Μπίγια εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο ψηφοδέλτιο, δύο χρόνια αργότερα, ο Bime τον έβλεπε ως «σύμβολο ελπίδας».

«Πιστεύαμε ότι ήταν νέος και δυναμικός και όμορφος επίσης. Σήμαινε πολλά για τους Καμερουνέζους», θυμάται.

Λίγοι μπορούσαν τότε να φανταστούν ότι ο άνθρωπος που παρουσιαζόταν ως μια νέα αρχή θα παρέμενε στην εξουσία για δεκαετίες.

Για τους επικριτές του, η απογοήτευση δεν αφορά μόνο τη διάρκεια της παραμονής του στην εξουσία, αλλά και την αδυναμία του, όπως υποστηρίζουν, να βελτιώσει την καθημερινότητα των πολιτών.

Ο πολιτικός αναλυτής Collins Molua Ikome, Καμερουνέζος που ζει στη Γερμανία, δήλωσε στο CNN ότι διαπίστωσε ο ίδιος ορισμένα από τα προβλήματα της χώρας κατά την επίσκεψή του στο Καμερούν τον Απρίλιο.

Όπως είπε, οι δρόμοι βρίσκονται σε εξαιρετικά κακή κατάσταση, ενώ υπάρχουν συχνές διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος, διαφθορά και έλλειψη θέσεων εργασίας για τους νέους.

Ο Wilson Tamfuh, καθηγητής Δημοσίου και Διεθνούς Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Dschang του δυτικού Καμερούν, υποστηρίζει ότι η χώρα διαθέτει θεσμούς που μπορούν να διασφαλίσουν τη λειτουργία της κυβέρνησης όταν ο πρόεδρος μεταβιβάζει αρμοδιότητες.

Ωστόσο, το σημαντικότερο ερώτημα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι εάν η κυβέρνηση αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τα χρόνια προβλήματα της χώρας.

«Οι άνθρωποι θέλουν να επιλυθεί η αγγλόφωνη κρίση, να βελτιωθεί το βιοτικό επίπεδο, να κατασκευαστούν περισσότεροι και καλύτεροι δρόμοι, να μειωθεί ο αριθμός των ανθρώπων με πτυχία που παραμένουν άνεργοι και πολλά ακόμη», δήλωσε.

Όποτε και αν ο Μπίγια εγκαταλείψει τελικά την εξουσία, ο διάδοχός του θα κληρονομήσει μια χώρα που αντιμετωπίζει επίσης επιθέσεις της Boko Haram στον βορρά και βαθιά οικονομική απογοήτευση μεταξύ των νέων.

Η υγεία και το χάσμα με τους πολίτες

Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη αποτελεί ακόμη ένα σημαντικό πρόβλημα.

Ο Ikome υποστηρίζει ότι η πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας παραμένει απρόσιτη για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

«Το προσδόκιμο ζωής στη χώρα είναι κάτω από τα 70 χρόνια. Ωστόσο, ο Μπίγια έχει ξεπεράσει κατά πολύ αυτό το όριο χάρη στην πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη στο εξωτερικό, την οποία ο απλός Καμερουνέζος δεν μπορεί να έχει λόγω φτώχειας», δήλωσε.

Το χάσμα αυτό δεν αφορά μόνο το Καμερούν. Σε ολόκληρη την Αφρική, πολιτικές ελίτ έχουν συχνά επιλέξει να αναζητούν ιατρική περίθαλψη ή να διατηρούν κατοικίες στο εξωτερικό, την ώρα που οι δημόσιες υπηρεσίες στις χώρες τους αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις.

Για τον Bime, το ερώτημα είναι πλέον προσωπικό:

Θα προλάβει να δει έναν άλλο πρόεδρο;

Έπειτα από δεκαετίες αναμονής για αλλαγή, φοβάται ότι μπορεί να μην προλάβει – και ότι ο Μπίγια ενδέχεται να ζήσει περισσότερο από τον ίδιο και πολλούς άλλους Καμερουνέζους που δεν ανήκουν στην πολιτική ελίτ.

«Κάθε φορά που αρρωσταίνουν, φεύγουν στο εξωτερικό και τους περιθάλπουν. Την ίδια ώρα, άλλοι Καμερουνέζοι πεθαίνουν επειδή δεν έχουν πρόσβαση σε περίθαλψη», είπε.

Διαβάστε επίσης