Πούτιν: Την ώρα που διεξάγει έναν πόλεμο των σκιών η Ευρώπη ψάχνει τρόπο να αντεπιτεθεί
Αναλυτές, πρώην αξιωματούχοι υπηρεσιών πληροφοριών και πρώην πρέσβεις λένε στην εφημερίδα Nεw York Times ποιες θα πρέπει να είναι οι αντιδράσεις της Ε.Ε.
Snapshot
- Η Ρωσία εντείνει τις υβριδικές επιθέσεις σε χώρες του ΝΑΤΟ με στόχο την υπονόμευση της ευρωπαϊκής υποστήριξης προς την Ουκρανία.
- Οι ευρωπαϊκές χώρες φοβούνται ότι μια ρωσική επίθεση μπορεί να προκαλέσει απώλειες ανθρώπινων ζωών και προσπαθούν να βρουν ισορροπημένη αντίδραση χωρίς υπερβολές.
- Η Ευρώπη ενισχύει την αποτροπή μέσω καταγγελιών, ευαισθητοποίησης της κοινωνίας και επιβολής συνεπειών στη Ρωσία, αλλά απαιτείται συλλογική ευρωπαϊκή συμφωνία για γρήγορες και συντονισμένες αντιδράσεις.
- Η στρατηγική της Ρωσίας περιλαμβάνει σαμποτάζ, επιθέσεις με drones και προσπάθειες επιρροής εκλογών σε ευρωπαϊκές χώρες για να δημιουργήσει φόβο και να υπονομεύσει τη δυτική ενότητα.
- Το ΝΑΤΟ αυξάνει τις συμβατικές αποτρεπτικές του δυνατότητες, ενώ η Ευρώπη επενδύει στην προστασία κρίσιμων υποδομών και επιδιώκει να επιβάλει κόστος στη Μόσχα μέσω νομικών και μυστικών επιχειρήσεων.
Η Ρωσία εντείνει τα σαμποτάζ σε χώρες του ΝΑΤΟ στην προσπάθειά της να υπονομεύσει την ευρωπαϊκή υποστήριξη προς την Ουκρανία και η Ευρώπη δυσκολεύεται να αντιδράσει, σχολιάζει, σε ανάλυση, η εφημερίδα New York Times.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δηλώνουν ότι δεν αναμένουν μία εισβολή πλήρους κλίμακας της Ρωσίας σε χώρα του ΝΑΤΟ. Υπό αυτή την έννοια, τα παραδοσιακά μέτρα αποτροπής έχουν λειτουργήσει. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές χώρες προσπαθούν να βρουν τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης αυτής της εντεινόμενης σειράς ρωσικών επιθέσεων.
Αυτό που οι αξιωματούχοι δηλώνουν ότι φοβούνται περισσότερο είναι ότι, κατά λάθος ή εκ προθέσεως, μία από αυτές τις επιθέσεις θα προκαλέσει σημαντικές απώλειες ανθρώπινων ζωών. Η Μόσχα «προσπαθεί να λυγίσει τη βούληση για υποστήριξη της Ουκρανίας και, σε ευρύτερη έννοια, να αλλάξει την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης», δήλωσε ο Ντέιβιντ Κάτλερ, πρώην αξιωματούχος πληροφοριών του ΝΑΤΟ που εργάζεται πλέον στο Κέντρο Ανάλυσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής, μία «δεξαμενή σκέψης» με έδρα την Ουάσινγκτον.
Από επιχειρησιακή άποψη, πρόσθεσε ο Κάτλερ, οι Ρώσοι χρησιμοποιούν μέσα «τα οποία είναι δύσκολο να αποδοθούν σε συγκεκριμένο φορέα, τα οποία θεωρούν αρκετά σημαντικά ώστε να έχουν αντίκτυπο, αλλά και αρκετά μικρά ώστε να μην πυροδοτήσουν» έναν ευρύτερο πόλεμο.
Εσωτερικά, η συζήτηση μεταξύ των Ευρωπαίων αξιωματούχων επικεντρώνεται στο αν και ποια πρέπει να είναι τα αντίποινα στη Ρωσία. Η πρώτη αντίδραση θα πρέπει να είναι η διατήρηση της ψυχραιμίας και η αποφυγή να πέσουν στην παγίδα της Ρωσίας με το να αντιδράσουν υπερβολικά, δήλωσε ο Κάμιλ Γκραντ, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ.
Ρώσοι στρατιώτες πυροβολούν για να καταρρίψουν drone σε άγνωστη περιοχή εντός της Ουκρανίας, στις 7 Νοεμβρίου 2025.
Ρωσικό υπουργείο Άμυνας μέσω ΑΡΩστόσο εξήγησε ότι δεν θα πρέπει να αγνοούν την πραγματικότητα. Η ρωσική εκστρατεία αποτελεί συνέχεια ενός μοτίβου, τόνισε ο Γκραντ αλλά «η αύξηση του αριθμού και της φύσης των περιστατικών είναι σημαντική, όπως και ο επικίνδυνος χαρακτήρας τους». Η Ευρώπη προσπαθεί να ενισχύσει την αποτρεπτική της δύναμη έναντι του υβριδικού πολέμου - επιθετικών ενεργειών που δεν φτάνουν στο επίπεδο άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης - σε τρία επίπεδα: πρώτον, καταγγέλλει τις επιθέσεις της Ρωσίας και κατηγορεί άμεσα το Κρεμλίνο.
Δεύτερον αυξάνει την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας και ενισχύει τις άμυνες γύρω από πιθανούς στόχους και τρίτον, επιβάλλει τις συνέπειες στη Μόσχα, είτε φανερές είτε κρυφές, με σαφή μηνύματα προς τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. «Κάθε επίθεση πρέπει να συνδέεται σαφώς με ένα συγκεκριμένο μέτρο αντίδρασης», δήλωσε ο Λίνας Κογιάλα του Κέντρου Μελετών Γεωπολιτικής και Ασφάλειας, μιας ερευνητικής ομάδας στη Λιθουανία.
«Για να λειτουργήσει αυτό οι κυβερνήσεις θα πρέπει να έχουν προετοιμάσει εκ των προτέρων τη χρηματοδότηση και τη νομική εξουσιοδότητα, ώστε η αντίδραση να μην καθυστερεί λόγω νέας πολιτικής συζήτησης μετά από κάθε περιστατικό», σημείωσε.
Αυτό προϋποθέτει συλλογική ευρωπαϊκή συμφωνία σχετικά με τις αντιδράσεις σε απρόβλεπτες επιθέσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν γρήγορα σε πόλεμο. Οι χώρες παραδοσιακά κρατάνε την εξουσία λήψης τέτοιων αποφάσεων για τον εαυτό τους. Η επίτευξη μιας τέτοιας συναίνεσης, όπως είπε ο Ντέιβιντ Κάτλερ «μπορεί να αποδειχθεί πρόκληση».
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν επισκέπτεται το πυραυλικό καταδρομικό Varyag του Στόλου του Ειρηνικού κατά τη διάρκεια στρατιωτικής άσκησης στο νησί Σαχαλίνη της Ρωσίας
Pool Sputnik KremlinΗ στρατηγική του Πούτιν
Μεταξύ των πρόσφατων περιστατικών που αποδίδονται άμεσα στη Ρωσία ή θεωρείται ότι διατάχθηκαν από τη Μόσχα συγκαταλέγονται επιθέσεις σε σιδηροδρομικές υποδομές στην Πολωνία, η εκτόξευση φωτοβολίδων από ρωσική φρεγάτα εναντίον ελικοπτέρου της Δανίας, δολιοφθορές σε εργοστάσια, εισβολές ρωσικών drones αναγνώρισης και σχέδια δολοφονίας στελεχών ευρωπαϊκών εταιρειών όπλων.
Αν και είναι δύσκολο να συνδεθεί απευθείας η Ρωσία με πολλά από αυτά τα περιστατικά, το Βερολίνο απέδωσε άμεσα στη Μόσχα την ευθύνη για την πρόσφατη εμφάνιση ενός μη επανδρωμένου αεροσκάφους φορτωμένου με εκρηκτικά, το οποίο όμως παρουσίασε βλάβη, στο αεροδρόμιο Λειψίας-Χάλε στην ανατολική Γερμανία, το οποίο βρέθηκε κοντά σε ουκρανικά μεταγωγικά αεροσκάφη.
Τι έδειξε η απόπειρα επίθεσης στη Λειψία
Το drone στη Λειψία σηματοδότησε μια στροφή στην τακτική της Ρωσίας αλλά και στην διάθεση του Βερολίνου να τα βάλει απευθείας με τη Μόσχα. Η Κλαούντια Μέιτζορ, εμπειρογνώμονας σε θέματα άμυνας στο German Marshall Fund, δήλωσε ότι ο Πούτιν ήθελε «όχι μόνο να δείξει ότι η υποστήριξη προς την Ουκρανία έχει κόστος, αλλά και να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη του λαού ότι ένα δημοκρατικό κράτος μπορεί να τον προστατεύσει».
Ο στόχος της Ρωσίας στην Ουκρανία δεν είναι μόνο εδαφικός, πρόσθεσε, αλλά και «να δείξει ότι η Δύση δεν είναι ενωμένη και μπορεί να υπονομευθεί από μέσα».Ο Ρώσος πρόεδρος έχει προειδοποιήσει τις χώρες του ΝΑΤΟ που υποστηρίζουν την Ουκρανία ότι ενδέχεται να αποτελέσουν στόχο.
Άνδρας της γερμανικής σήμανσης δίπλα σε ένα ρομπότ εξουδετέρωσης βομβών κοντά σε ένα ουκρανικό αεροσκάφος στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλλε, όπου εντοπίστηκε ένα drone με εκρηκτικό μηχανισμό. 5 Αυγούστου 2026.
ΑΡΕπίσης υπάρχουν υποψίες ότι η Ρωσία προσπαθεί να επηρεάσει κρίσιμες εκλογές στη Γαλλία, την Ιταλία, την Πολωνία και την Ισπανία, όπου ακροδεξιά και φιλορωσικά κόμματα αποτελούν σημαντική απειλή, όπως επισημαίνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι. Η πρόκληση φόβου στους αντιπάλους αποτελεί παραδοσιακό στοιχείο της ρωσικής στρατηγικής, δήλωσε η Χάνα Νότε, ειδική σε θέματα Ρωσίας, η οποία δημοσίευσε πρόσφατα ένα βιβλίο σχετικά με τις προσπάθειες του Πούτιν να νικήσει τη Δύση, με τίτλο «We Shall Outlast Them» (σ.σ. Θα επιβιώσουμε περισσότερο από εκείνους).Η Χάνα Νότε, επισήμανε ότι ο Σεργκέι Α. Καραγκάνοφ, ένας Ρώσος αναλυτής έγραψε το 2024 ότι, για να επικρατήσει η Μόσχα έναντι της Δύσης, «πρέπει να υπάρχει φόβος».
Ένας άλλος Ρώσος αναλυτής που τάχθηκε υπέρ του πολέμου, ο Ντμίτρι Β. Τρένιν, έχει γράψει: «Όπου δεν υπάρχει φόβος, δεν υπάρχει ασφάλεια». Ο Πούτιν αποθάρρυνε τον πρώην πρόεδρο Τζο Μπάιντεν από το να κάνει περισσότερα για την Ουκρανία, απειλώντας με πυρηνική κλιμάκωση, δήλωσε ο Κιρ Γκάιλς, ειδικός σε θέματα Ρωσίας στην βρετανική «δεξαμενή σκέψης» Chatham House. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ, είπε ο Γκάιλς, «δεν είναι οι ΗΠΑ που πρέπει να κανείς να αποτρέψει ή να εξαναγκάσει αλλά η Ευρώπη».
Να αυξηθεί το κόστος τέτοιων επιθέσεων για τη Ρωσία
Το ΝΑΤΟ αυξάνει ήδη τα συμβατικά μέτρα αποτροπής του και διεξάγει περισσότερες και μεγαλύτερες ασκήσεις κατά μήκος των ρωσικών συνόρων. Οι προσπάθειες της Ευρώπης για την ενίσχυση της αποτροπής έναντι του υβριδικού πολέμου είναι λιγότερο προχωρημένες και λιγότερο ορατές.
Η Ευρώπη επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στην απόδοση ευθυνών, με ηγέτες και υπηρεσίες πληροφοριών να γίνονται πιο ξεκάθαροι σχετικά με την ρωσική υπαιτιότητα και τις προθέσεις της Μόσχας, χρησιμοποιώντας λέξεις όπως «κινητικός» (kinetic) αντί για «υβριδικός», για να υπονοήσουν ότι πρόκειται για ένα πιο ενεργό είδος πολέμου.
Η Ευρώπη επενδύει επίσης σημαντικά στην προστασία αεροδρομίων, κρίσιμων υποδομών, σιδηροδρομικών κόμβων και σημαντικών εργοστασίων. Ορισμένες χώρες, όπως η Δανία, η Φινλανδία και η Πολωνία, προετοιμάζουν τους πολίτες για ενδεχόμενη πολεμική σύρραξη. Οι χώρες του ΝΑΤΟ μπορούν να συνυπολογίσουν αυτό το κόστος στις δαπάνες για την άμυνα ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2034, που έχει συμφωνηθεί στο πλαίσιο της βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Αναλυτές ανέφεραν, όμως, αν και αυτές οι ενέργειες είναι απαραίτητες δεν μπορούν να προφυλάξουν από ατυχήματα μπορεί να προκαλέσουν θανάτους και να αναδείξουν την αμηχανία στην αντίδραση της Ευρώπης. Η Ρωσία όμως διατηρεί ακόμη την πρωτοβουλία εξαιτίας του σθένους της.
Άνθρωποι σε καταφύγιο σχεδιασμένο να αντέχει σε χημικές, πυρηνικές και βιολογικές επιθέσεις, κατά τη διάρκεια άσκησης πολιτικής άμυνας στο Κουόπιο της Φινλανδίας. 2 Σεπτεμβρίου 2026.
AP«Η αντίδραση πρέπει να αφορά κάτι περισσότερο από την προστασία. Πρέπει να στοχεύει στα δίκτυα που βρίσκονται πίσω από αυτές τις επιχειρήσεις να εντοπίζει και να παραπέμπει σε δίκη Ρώσους αξιωματικούς των μυστικών υπηρεσιών, να παρεμποδίζει τη στρατολόγηση και την πληρωμή ατόμων που λειτουργούν για λογαριασμό της Ρωσίας», είπε ο Λίνας Κογιάλα.
Αυτό αποτελεί το πιο ευαίσθητο τρίτο σκέλος της αντίδρασης της Ευρώπης, το οποίο συνίσταται στο να υπάρξει κόστος για τη Μόσχα. «Εάν προσδιοριστεί η Μόσχα ως ένοχη (σ.σ. για μία επίθεση) και δεν επιβληθούν ανάλογες συνέπειες αποτελεί ένδειξη αδυναμίας και ενθαρρύνει περαιτέρω επιθέσεις,» δήλωσε ο πρώην αξιωματούχος των υπηρεσιών πληροφοριών του ΝΑΤΟ, Ντέιβιντ Κάτλερ.
Ωστόσο, το μήνυμα πρέπει επίσης να είναι προσεκτικό και συλλογικό, πρόσθεσε ο Κάτλερ, και όχι απλώς η αντίδραση μιας μεμονωμένης χώρας σε μια μεμονωμένη πράξη. Αναλυτές πρότειναν, για παράδειγμα, ότι οι δυνατότητες στο κυβερνοχώρο θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να παραλύσουν μια ρωσική πόλη ή το μετρό της Μόσχας ως προειδοποιητικό μήνυμα.
Αν το περιστατικό αφορά μία ενδεχόμενη επίθεση με drone ή πύραυλο, σκόπιμη ή μη, οι χώρες του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να εγκαταστήσουν προωθημένα συστήματα αεροπορικής άμυνας, μεταξύ άλλων και πάνω από το ουκρανικό έδαφος, για να εξαλείψουν απειλές που κατευθύνονται προς το έδαφος του ΝΑΤΟ, όπως έχει ζητήσει ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Ράντοσλαβ Σικόρσκι.
Στρατιώτες της Πολωνίας σε άσκηση
APΗ Ουάσιγκτον μπορεί να στείλει ένα ισχυρό μήνυμα ιδιωτικά στη Μόσχα μέσω του επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της ή με ένα τηλεφώνημα του Αμερικανού προέδρου αλλά η Ευρώπη δεν διαθέτει ένα ενιαίο πρόσωπο που να μπορεί να μιλήσει εκ μέρους της Ένωσης, δήλωσε ο Μαξ Μπέργκμαν από το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσιγκτον.
«Η Ευρώπη δεν έχει επιτύχει ενοποίηση στους τομείς της άμυνας και της εξωτερικής πολιτικής, οπότε δεν μπορεί πραγματικά να μεταδώσει συνεκτικά μηνύματα», σημείωσε. Ο Ίβο Ντάλντερ, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ που τώρα εργάζεται στο Κέντρο Μπέλφερ του Χάρβαρντ, αναφέρθηκε στις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προτείνει ένα πρωτόκολλο ασφαλείας για διαβουλεύσεις σχετικά με περιστατικά υβριδικού πολέμου, παρόμοιο με το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ.
Η Ευρώπη «χρειάζεται ένα μενού επιλογών όχι άλλη μια συνάντηση», είπε ο Ντάλντερ. Το ΝΑΤΟ είναι καλύτερα προετοιμασμένο από την Ευρωπαϊκή Ένωση για να δημιουργήσει έναν κατάλογο έτοιμων συλλογικών απαντήσεων στον υβριδικό πόλεμο, και η Συμμαχία διαθέτει τη δομή διοίκησης για την εφαρμογή τους, τόνισε ο πρώην πρέσβης. Αυτό, όπως υπογράμμισε, είναι ένα μήνυμα που η Ρωσία είναι πιο πιθανό να κατανοήσει.
