Ελ Νίνιο: Ο ΟΗΕ προειδοποιεί για «τέλεια καταιγίδα» φτώχειας
Ελ Νίνιο, πείνα και καύσιμα απειλούν να προκαλέσουν μια «τέλεια καταιγίδα», αναφέρει έκθεση του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη
Snapshot
- Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η άνοδος των τιμών ενέργειας, το υψηλό κόστος δανεισμού και ένα ισχυρό Ελ Νίνιο απειλούν να οδηγήσουν δεκάδες έως εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους στη φτώχεια.
- Οι αναπτυσσόμενες χώρες αντιμετωπίζουν αδιέξοδες επιλογές μεταξύ περικοπής της κοινωνικής στήριξης ή κινδύνου για τα αναπτυξιακά τους προγράμματα λόγω εξαντλημένων πόρων.
- Το ισχυρό Ελ Νίνιο αναμένεται να προκαλέσει πλημμύρες, ξηρασίες και καταστροφές σοδειών, διαταράσσοντας την παγκόσμια προσφορά τροφίμων.
- Οι πληρωμές τόκων του χρέους στις αναπτυσσόμενες χώρες έχουν φτάσει σε υψηλά 25 ετών, απορροφώντας πόρους από κρίσιμους τομείς όπως η υγεία και η εκπαίδευση.
- Το UNDP καλεί τη διεθνή κοινότητα να αυξήσει την πρόσβαση σε χρηματοδότηση με προσιτούς όρους ώστε να στηριχθούν οι πιο ευάλωτοι πληθυσμοί και να αντιμετωπιστεί η αύξηση της πολυδιάστατης φτώχειας.
Ένα τριπλό σοκ, από την άνοδο των τιμών της ενέργειας, την εκτίναξη του κόστους δανεισμού και ένα εξαιρετικά ισχυρό Ελ Νίνιο, θα μπορούσε να οδηγήσει «δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους» στη φτώχεια, προειδοποίησε ο ΟΗΕ.
Σε νέα έκθεσή του, το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη (UNDP) αναφέρει ότι οι τρεις αυτές «αλληλοενισχυόμενες κρίσεις» πλήττουν ιδιαίτερα σκληρά τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Την ίδια ώρα, οι κυβερνήσεις εξαντλούν τους πόρους που διαθέτουν για να προστατεύσουν τους πολίτες από τις συνέπειες.
«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια τέλεια καταιγίδα, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει ξανά στη φτώχεια δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους», δήλωσε ο επικεφαλής του UNDP, Αλεξάντερ Ντε Κρόο. Προειδοποίησε ότι η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και των τροφίμων δεν αφήνει στις οικογένειες σε όλο τον κόσμο «κανένα περιθώριο ασφαλείας».
«Οι κυβερνήσεις των αναπτυσσόμενων χωρών βρίσκονται μπροστά σε αδιέξοδες επιλογές: είτε να περικόψουν τη στήριξη προς τους φτωχότερους πολίτες τους είτε να θέσουν σε κίνδυνο ολόκληρο το αναπτυξιακό τους πρόγραμμα», πρόσθεσε.
Η έκθεση δημοσιεύθηκε ενόψει των ετήσιων συνόδων της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, οι οποίες άρχισαν τη Δευτέρα στην Μπανγκόκ. Οι πιέσεις από το χρέος, οι τιμές της ενέργειας και οι γεωπολιτικές εντάσεις βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα.
Το UNDP υπογράμμισε, ωστόσο, ότι οι σύνοδοι πραγματοποιούνται ενώ τα τρία σοκ συγκλίνουν. Η κρίση μετατρέπεται από περιφερειακή σε παγκόσμια, επηρεάζοντας περίπου 100 χώρες.
Πριν από επτά μήνες, όταν ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν, ο οργανισμός του ΟΗΕ είχε προειδοποιήσει ότι η σύγκρουση προκάλεσε «το σοβαρότερο σοκ στην προσφορά πετρελαίου στην ιστορία». Το σοκ αυτό συνεχίζεται. Μετά από μια σύντομη ανάπαυλα, οι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώθηκαν.
Πλέον, δύο ακόμη απειλές «δοκιμάζουν την ικανότητα των αναπτυσσόμενων χωρών να διαχειριστούν το ενεργειακό σοκ». Αυτό σημαίνει ότι οι αναπτυσσόμενες οικονομίες «θα δυσκολευτούν να χρηματοδοτήσουν τα μέτρα αντιμετώπισης τους επόμενους μήνες».
Η πρώτη είναι ένα εξαιρετικά ισχυρό Ελ Νίνιο, το οποίο θα μπορούσε να αποδειχθεί το ισχυρότερο που έχει καταγραφεί ποτέ. Οι επιπτώσεις του καιρικού φαινομένου διαφέρουν ανά περιοχή, αλλά περιλαμβάνουν εκτεταμένες πλημμύρες, έντονες ξηρασίες και θερμοκρασίες-ρεκόρ. Αυτές, με τη σειρά τους, θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρές καταστροφές στις σοδειές και να διαταράξουν την προσφορά τροφίμων.
Η δεύτερη απειλή είναι το υψηλό κόστος δανεισμού, το οποίο περιορίζει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια αντίδρασης των χωρών.
Σύμφωνα με το Ίδρυμα Ροκφέλερ, οι πληρωμές τόκων στις αναπτυσσόμενες χώρες έχουν πλέον ξεπεράσει, κατά μέσο όρο, το 10% των κρατικών εσόδων. Το UNDP αναφέρει ότι τα επίπεδα αυτά είναι τα υψηλότερα των τελευταίων 25 ετών. Προειδοποιεί, επίσης, ότι το βάρος του χρέους απορροφά πόρους από τη δημόσια υγεία, την εκπαίδευση και την κοινωνική πρόνοια.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή μέχρι τώρα τα κυβερνητικά μέτρα προστάτευαν τους πολίτες από το πλήρες βάρος των ανατιμήσεων. Οι επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα παγκοσμίως θα μπορούσαν να ξεπεράσουν το 1 τρισ. δολάρια φέτος. Το UNDP εκτιμά ότι χωρίς αυτές ακόμη 130 εκατομμύρια άνθρωποι θα είχαν οδηγηθεί στη φτώχεια.
Καθώς, όμως, τα κρατικά ταμεία εξαντλούνται, πολλά από αυτά τα μέτρα τερματίζονται. Και αυτό συμβαίνει ακριβώς τη στιγμή που οι τιμές ανεβαίνουν και οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο εκδηλώνονται με πλήρη ένταση.
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η λύση βρίσκεται στην ελάφρυνση του χρέους. Ωστόσο, μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Ουάσιγκτον νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Ντε Κρόο απέφυγε να ζητήσει ένα τέτοιο μέτρο.
Όπως είπε, παρότι οι συνθήκες πλησιάζουν εκείνες της πανδημίας του κορωνοϊού —όταν η G20 ανέστειλε τις πληρωμές χρέους για τις φτωχότερες χώρες— μια αντίστοιχη διαδικασία θα απαιτούσε υπερβολικά πολύ χρόνο. Οι διαπραγματεύσεις για την ελάφρυνση του χρέους ορισμένων από τις χώρες που πλήττονται περισσότερο θα μπορούσαν να διαρκέσουν μήνες, ενώ η ανάγκη για βοήθεια είναι πιο άμεση.
«Καλούμε τη διεθνή κοινότητα, τους πολυμερείς δανειστές, τους δωρητές και τους εταίρους, να διευρύνει την πρόσβαση σε χρηματοδότηση με προσιτούς όρους, ώστε οι χώρες να μπορέσουν να διατηρήσουν τη στήριξη προς τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά τους», δήλωσε ο Ντε Κρόο. «Είναι η στιγμή για αλληλεγγύη και παγκόσμια δράση».
Η Μαρίνα Ζούκερ-Μάρκες, ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Αναπτυξιακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου της Βοστώνης, δήλωσε:
«Οι “πυροσβέστες” του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος πρέπει να δράσουν πιο τολμηρά. Η βραχυπρόθεσμη στήριξη των αναπτυξιακών τραπεζών είναι ευπρόσδεκτη, αλλά πρέπει να συνεχιστεί και να ενισχυθεί. Πρέπει επίσης να υπερβεί τη δημοσιονομική στήριξη και να χρηματοδοτήσει τους τομείς που καθιστούν τις χώρες ανθεκτικές σε μελλοντικά σοκ».
Το UNDP προειδοποίησε επίσης για αύξηση της «πολυδιάστατης φτώχειας», για πρώτη φορά έπειτα από 15 χρόνια. Σύμφωνα με νέα έκθεση, 1,2 δισ. άνθρωποι αντιμετωπίζουν «πολλαπλές, αλληλεπικαλυπτόμενες στερήσεις», όπως έλλειψη πρόσβασης σε καθαρό νερό, πείνα και απουσία από το σχολείο.
«Η αύξηση της φτώχειας πρέπει να αποτελέσει καμπανάκι αφύπνισης για τον κόσμο», δήλωσε ο Ντε Κρόο.
