Σύνοδος ΕΕ-Βρετανίας: Οι μεγάλοι κερδισμένοι και χαμένοι από τις νέες συμφωνίες

Ποιοι ωφελούνται και ποιοι βρίσκονται αντιμέτωποι με νέες προκλήσεις μετά τις τρεις συμφωνίες Λονδίνου και Βρυξελλών - Ανάλυση του Politico

Σύνοδος ΕΕ-Βρετανίας: Οι μεγάλοι κερδισμένοι και χαμένοι από τις νέες συμφωνίες
Britain's Prime Minister Andy Burnham is welcomed by European Commission President Ursula von der Leyen, left, and European Council President Antonio Costa to the EU-UK Summit at the European Council building in Brussels, Friday, Nov. 20, 2026. (AP...
Snapshot
  • Οι συμφωνίες ΕΕ-Βρετανίας περιλαμβάνουν μέτρα για τρόφιμα και ποτά, εκπομπές ρύπων και πρόγραμμα κινητικότητας νέων, με ασαφείς συσχετισμούς με τις διαπραγματεύσεις για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα.
  • Οι φοιτητές και οι βρετανικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ είναι βασικοί ωφελημένοι από τη νέα συμφωνία, με σημαντική διευκόλυνση στη μετακίνηση και τις εμπορικές συναλλαγές.
  • Οι βρετανικές επιχειρήσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα ωφεληθούν από τη διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών και την πιθανή ένταξη στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.
  • Τα βρετανικά πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν πιέσεις λόγω πιθανής μείωσης διδάκτρων για Ευρωπαίους φοιτητές, που θα επιφέρει απώλειες εσόδων έως 500 εκατ. λίρες ετησίως.
  • Οι διαπραγματεύσεις για τους δασμούς στα κινεζικά αυτοκίνητα και η κατάσταση της βρετανικής χαλυβουργίας παραμένουν αβέβαιες, ενώ οι αμυντικές βιομηχανίες αναμένουν περαιτέρω συζητήσεις για συνεργασία και πρόσβαση σε ευρωπαϊκά προγράμματα.
Snapshot powered by AI

Για μια συμφωνία από την οποία κερδίζουν και οι δύο πλευρές έκαναν λόγο την Παρασκευή οι ηγέτες της Βρετανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανακοινώνοντας πολυαναμενόμενες συμφωνίες για τα τρόφιμα και τα ποτά, το εμπόριο δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων και ένα πρόγραμμα κινητικότητας νέων. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη, σύμφωνα με ανάλυση του Politico.

Η συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τη σύνοδο κορυφής δεν έδωσε σαφείς απαντήσεις στο κατά πόσον οι συμφωνίες για τους κανόνες εμπορίας τροφίμων και ποτών, το σύστημα εμπορίας εκπομπών και τις θεωρήσεις εισόδου για νέους εξαρτώνται από μια ξεχωριστή συμφωνία για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα, η οποία πρόκειται να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων τους επόμενους έξι μήνες.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ επέμεινε ότι οι συμφωνίες έχουν ήδη οριστικοποιηθεί και ότι το ζήτημα των διδάκτρων παραμένει προς διαπραγμάτευση, παρά τις αντίθετες αναφορές της ΕΕ νωρίτερα την Παρασκευή.

Εφόσον τεθούν σε ισχύ όλες οι συμφωνίες, θα υπάρξουν κερδισμένοι και χαμένοι και στις δύο πλευρές της Μάγχης, αλλά και πέρα από αυτές.

Σε ανάλυσή του, το Politico χαρτογραφεί τους κερδισμένους και τους χαμένους από τις νέες συμφωνίες μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Βρετανίας, αναδεικνύοντας τα οικονομικά και πολιτικά οφέλη, αλλά και τις εκκρεμότητες που εξακολουθούν να σκιάζουν την προσπάθεια επαναπροσέγγισης Λονδίνου και Βρυξελλών.

Οι κερδισμένοι

Φοιτητές

Οι Βρετανοί και οι Ευρωπαίοι φοιτητές συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους ωφελημένους από τις ανακοινώσεις, τόσο χάρη στο νέο πρόγραμμα κινητικότητας νέων όσο και στην υπό διαμόρφωση συμφωνία για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα.

Στο πλαίσιο του νέου προγράμματος, 100.000 νέοι θα μπορούν να περνούν έως και τρία χρόνια εργαζόμενοι ή σπουδάζοντας στη Βρετανία ή στην ΕΕ, αντίστοιχα. Πρόκειται για σημαντική βελτίωση σε σχέση με τις σημερινές προϋποθέσεις χορήγησης θεωρήσεων εισόδου.

Εφόσον επιτευχθεί η συμφωνία που βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση, οι φοιτητές θα μπορούσαν επίσης να επωφεληθούν από χαμηλότερα δίδακτρα όταν σπουδάζουν στο εξωτερικό.

Δύο Ευρωπαίοι διπλωμάτες, οι οποίοι μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, ανέφεραν ότι το Λονδίνο έχει προτείνει μέχρι στιγμής δίδακτρα ύψους 12.000 λιρών. Αντίστοιχη μείωση θα πραγματοποιούσε και η ΕΕ.

Εάν επιτευχθεί συμφωνία, θα πρόκειται για σημαντική επιτυχία των Βρυξελλών, δεδομένου ότι οι φοιτητές από την ΕΕ που σπουδάζουν σήμερα στη Βρετανία καταβάλλουν δίδακτρα διεθνών φοιτητών, τα οποία μπορεί να φτάσουν τις 38.000 λίρες ετησίως.

Βρετανικά σούπερ μάρκετ

Οι βρετανικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ, πολλές από τις οποίες πραγματοποιούν εισαγωγές και εξαγωγές από και προς την ΕΕ, ήταν από τις πρώτες που χαιρέτισαν τη συμφωνία για τα αγροδιατροφικά προϊόντα.

Μεγάλες επιχειρήσεις, όπως η Tesco και η Marks & Spencer, εκτίμησαν ότι η συμφωνία θα καταστήσει ευκολότερες και φθηνότερες τις εμπορικές συναλλαγές με την Ευρώπη.

Η συμφωνία προβλέπει την ευθυγράμμιση της Βρετανίας με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τα τρόφιμα και τη γεωργία έως το 2028, περιορίζοντας την ανάγκη για δαπανηρές πιστοποιήσεις και ελέγχους.

Σύμφωνα με τη βρετανική κυβέρνηση, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να προσθέτει έως και 5,1 δισ. λίρες ετησίως στην οικονομία της χώρας.

«Για να φτάσουν τα σπαγγέτι μπολονέζ από το Λίνκολνσιρ στα ράφια ενός καταστήματος στο Δουβλίνο, απαιτούνται εκατοντάδες επιπλέον χιλιόμετρα μεταφοράς, βουνά γραφειοκρατίας, η υπογραφή ενός κτηνιάτρου, ακόμη και η λατινική ονομασία μιας αγελάδας», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Marks & Spencer, Άλεξ Φρόιντμαν.

«Όταν τεθεί σε ισχύ αυτή η συμφωνία, θα εξαλειφθεί αυτή η γραφειοκρατία», πρόσθεσε.

Ωστόσο, παραμένουν ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσον οι επιχειρήσεις λιανικής θα μπορέσουν να μετακυλίσουν στους καταναλωτές την εξοικονόμηση κόστους, εν μέσω της εκτίναξης των τιμών της ενέργειας.

Εταιρείες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Οι βρετανικές επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έχουν δύο λόγους να πανηγυρίζουν.

Η απόφαση διασύνδεσης των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της Βρετανίας και της ΕΕ από το 2028 σημαίνει ότι οι εξαγωγές καθαρής ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά δεν θα επιβαρύνονται πλέον με τον ευρωπαϊκό συνοριακό φόρο άνθρακα, καθιστώντας τις βρετανικές εξαγωγές περισσότερο ανταγωνιστικές.

Ακόμη σημαντικότερη ενδέχεται να αποδειχθεί η σχεδιαζόμενη ένταξη της Βρετανίας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, με τις δύο πλευρές να επιδιώκουν την ολοκλήρωση των σχετικών διαπραγματεύσεων το επόμενο έτος.

Εφόσον το σχέδιο προχωρήσει, θα διευκολυνθεί σημαντικά η πώληση ηλεκτρικής ενέργειας από Βρετανούς παραγωγούς σε Ευρωπαίους καταναλωτές.

«Θα ήταν ένα σημαντικό όφελος για τους καταναλωτές και τον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας», δήλωσε την Παρασκευή η διευθύνουσα σύμβουλος της RenewableUK, Τάρα Σινγκ.

Όπως εξήγησε, η συμφωνία θα επέτρεπε «την αποτελεσματικότερη εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας μέσω των διασυνδέσεών μας και θα έδινε στη Βρετανία και στην Ευρώπη τη δυνατότητα να αξιοποιούν καλύτερα τη φθηνότερη διαθέσιμη καθαρή ενέργεια ανά πάσα στιγμή».

Αντίστοιχες θέσεις έχουν διατυπώσει και ευρωπαϊκοί φορείς του κλάδου.

Τεχνολογικός κλάδος

Το σχέδιο για τη δημιουργία Ψηφιακής Εταιρικής Σχέσης ΕΕ – Βρετανίας στις αρχές του επόμενου έτους αποτελεί θετική εξέλιξη για τον τεχνολογικό κλάδο και στις δύο πλευρές της Μάγχης.

Η διατύπωση της κοινής ανακοίνωσης παραμένει γενική και δεν παρέχει πολλές συγκεκριμένες λεπτομέρειες στις επιχειρήσεις.

Ωστόσο, καλύπτει ένα ευρύ φάσμα πιθανών πεδίων συνεργασίας, όπως η ασφαλής συνδεσιμότητα, οι κβαντικές τεχνολογίες, η διαδικτυακή ασφάλεια, καθώς και η τεχνητή νοημοσύνη και η ασφάλειά της.

Πρόκειται για τομείς στους οποίους έχουν καταγραφεί σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ μετά το Brexit.

Η ανακοίνωση περιλαμβάνει επίσης αναφορές σε ψηφιακά πορτοφόλια και ψηφιακά διαπιστευτήρια, τα οποία ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τις βρετανικές επιχειρήσεις, κυρίως μετά την εγκατάλειψη από τον Άντι Μπέρναμ των κυβερνητικών σχεδίων για την καθιέρωση ψηφιακής ταυτότητας.

Σε πολιτικό επίπεδο, το πρόγραμμα κινητικότητας νέων αποτελεί σημαντικό όφελος για τις μικρότερες βρετανικές τεχνολογικές επιχειρήσεις, οι οποίες επιθυμούν να προσελκύσουν νέους Ευρωπαίους επαγγελματίες και επιχειρηματίες.

Σίτι του Λονδίνου

Αν και η συμφωνία δεν περιλαμβάνει κάποιο μέτρο που να προσφέρει άμεσο και σημαντικό όφελος στο Σίτι του Λονδίνου, το βελτιωμένο πολιτικό κλίμα έχει τη δική του σημασία για τον βρετανικό χρηματοπιστωτικό κλάδο.

Μετά το Brexit, το Σίτι έχει χάσει την πρόσβαση στις αγορές της ΕΕ, με εξαίρεση τους οργανισμούς εκκαθάρισης συναλλαγών του Λονδίνου, ένα κρίσιμο τμήμα της χρηματοπιστωτικής υποδομής, που εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα να εξυπηρετούν απευθείας Ευρωπαίους πελάτες.

Για χρόνια, οι Βρυξέλλες αρνούνταν ακόμη και να συζητήσουν με τη Βρετανία για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, έως ότου επιλυθούν τα ζητήματα που αφορούσαν τα σύνορα της Βόρειας Ιρλανδίας.

Τώρα, καθώς ο Μπέρναμ επιδιώκει τη βελτίωση των σχέσεων, ο χρηματοπιστωτικός κλάδος θα μπορούσε να αποκομίσει οφέλη.

Παρότι το Σίτι δεν βιάζεται να εγκαταλείψει το νέο βρετανικό ρυθμιστικό πλαίσιο που διαμορφώθηκε μετά το Brexit, υπάρχουν προσδοκίες για στενότερη συνεργασία σε τομείς όπως οι επενδύσεις, ιδίως στην άμυνα και στις νεοφυείς επιχειρήσεις.

Πρόκειται για τομείς στους οποίους και οι δύο πλευρές αντιμετωπίζουν ελλείψεις κεφαλαίων και ανησυχίες σχετικά με την ανθεκτικότητα των οικονομιών τους.

Οι χαμένοι

Βρετανικά πανεπιστήμια

Καθώς πολλά ενδέχεται να εξαρτηθούν από τη συμφωνία για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα, η βρετανική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες πιέσεις να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις.

Την ίδια στιγμή, όμως, δέχεται ισχυρές πιέσεις στο εσωτερικό από τα πανεπιστήμια, τα οποία προειδοποιούν ότι η συμφωνία θα μπορούσε να τους κοστίσει 500 εκατ. λίρες ετησίως.

Πρόκειται για έσοδα που, όπως υποστηρίζουν, θα μπορούσαν διαφορετικά να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση της έρευνας, της διδασκαλίας και των θέσεων εργασίας.

Σήμερα, τα δίδακτρα για πολίτες της ΕΕ που σπουδάζουν στη Βρετανία μπορεί να φτάσουν τις 38.000 λίρες ετησίως, όπως συμβαίνει και με άλλους διεθνείς φοιτητές.

Αντίθετα, για τους Βρετανούς φοιτητές το ανώτατο όριο διδάκτρων στην Αγγλία είναι 9.790 λίρες ετησίως.

Η Χόλι Τσάντλερ, διευθύντρια στρατηγικής πολιτικής του Russell Group, που εκπροσωπεί πανεπιστήμια με έντονη ερευνητική δραστηριότητα, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε μείωση των διδάκτρων για τους Ευρωπαίους φοιτητές θα «ασκήσει πίεση στις διαθέσιμες θέσεις για Βρετανούς φοιτητές και θα στερήσει ακόμη περισσότερους πόρους από την ανώτατη εκπαίδευση της χώρας, χωρίς απαραίτητα να επιτευχθεί ο στόχος της διεύρυνσης των ευκαιριών σπουδών για φοιτητές από την ΕΕ».

Κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες

Τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι χειρότερα για τις κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες, ωστόσο ο κίνδυνος δεν έχει παρέλθει.

Η ΕΕ επιδίωκε να αποσπάσει από τη Βρετανία δέσμευση για ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό καθεστώς δασμών στα κινεζικά αυτοκίνητα και σε άλλα εισαγόμενα προϊόντα.

Το Λονδίνο κατάφερε να αποκρούσει αυτή την απαίτηση, δεσμευόμενο αντ’ αυτού να «διασφαλίσει αποτελέσματα συμβατά με τα σχετικά μέτρα της ΕΕ, ώστε η συγκεκριμένη αλυσίδα εφοδιασμού να προστατεύεται με συνεκτικό τρόπο» στις δύο αγορές και να «αποτρέπονται πιθανοί κίνδυνοι καταστρατήγησης».

Ωστόσο, καθώς τους επόμενους μήνες θα συνεχιστούν οι συνομιλίες για την πρόσβαση της Βρετανίας στο ευρωπαϊκό βιομηχανικό πρόγραμμα «Made in Europe», η συγκεκριμένη διατύπωση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής αύξησης των δασμών.

Οι ειδικοί σε θέματα Κίνας Γκρέγκορ Γουίλιαμς και Νόα Μπάρκιν είχαν προειδοποιήσει ότι μια βρετανική κίνηση πριν από την οριστικοποίηση των όρων πρόσβασης στο «Made in Europe» θα αποδυνάμωνε τη διαπραγματευτική θέση του Λονδίνου.

«Η Βρετανία έχει κίνητρο να δείξει ότι είναι πρόθυμη να ευθυγραμμιστεί με την ΕΕ, χωρίς ωστόσο να προχωρήσει αμέσως στην επιβολή περιορισμών στις κινεζικές εισαγωγές, ιδίως υπό το βάρος των απειλών του Πεκίνου για αντίποινα», ανέφεραν.

Οι δύο αναλυτές εκτιμούν ότι μέσα στους επόμενους 12 μήνες θα υπάρξει κάποιας μορφής βρετανικό εμπορικό μέτρο για τα κινεζικά οχήματα.

Βιομηχανίες τροφίμων

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ της συμφωνίας για τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα (SPS) είναι ότι θα συμβάλει στη μείωση των τιμών των τροφίμων για τους Βρετανούς καταναλωτές.

Η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει αυτό το επιχείρημα, εν μέσω της κρίσης κόστους ζωής που έχει επιδεινωθεί από τον πόλεμο με το Ιράν.

Ωστόσο, οι βρετανικές βιομηχανίες τροφίμων αμφισβητούν αυτή την προσέγγιση, επισημαίνοντας ότι η ευθυγράμμιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες θα επιφέρει δαπανηρές αλλαγές για τις επιχειρήσεις.

Οι αλλαγές αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, την ασφάλεια των τροφίμων, τη συσκευασία, την επισήμανση των προϊόντων και τη χρήση φυτοφαρμάκων.

Σε οδηγίες που δημοσιεύθηκαν παράλληλα με την κοινή ανακοίνωση της συνόδου, η βρετανική κυβέρνηση παρουσίασε σειρά μεταβατικών ρυθμίσεων, με στόχο να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις.

Η διευθύνουσα σύμβουλος της Ομοσπονδίας Τροφίμων και Ποτών, Κάρεν Μπετς, χαιρέτισε μεν την προοπτική στενότερων εμπορικών σχέσεων με την ΕΕ σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, προειδοποίησε ωστόσο ότι «τα χρονικά περιθώρια παραμένουν στενά».

Κάλεσε, παράλληλα, τη βρετανική κυβέρνηση να προχωρήσει στην ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας και να δημοσιεύσει λεπτομερείς οδηγίες για τις επιχειρήσεις «το συντομότερο δυνατόν», ώστε να διαθέτουν επαρκή χρόνο προσαρμογής.

Βρετανική χαλυβουργία

Η συμφωνία ενδέχεται να αποδειχθεί επωφελής μακροπρόθεσμα για τη βρετανική χαλυβουργία, ωστόσο ο κλάδος θα χρειαστεί να περιμένει για να δει τα οφέλη στην πράξη.

Παρότι η συμφωνία για τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών θα απαλλάξει τελικά τους Βρετανούς παραγωγούς χάλυβα από τον ευρωπαϊκό συνοριακό φόρο άνθρακα, δεν πρόκειται να τεθεί σε ισχύ πριν από το 2028.

Αυτό σημαίνει ότι οι βρετανικές επιχειρήσεις θα παραμείνουν εκτεθειμένες στις σχετικές επιβαρύνσεις για τουλάχιστον έναν ακόμη χρόνο.

Παράλληλα, Βρυξέλλες και Λονδίνο συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις για τη συγκρότηση μιας συμμαχίας στον τομέα του χάλυβα, η οποία θα προβλέπει την εναρμόνιση των νέων καθεστώτων ποσοστώσεων και δασμών που επιβλήθηκαν τον Ιούλιο, μετά τους αμοιβαίους περιορισμούς στην πρόσβαση στις αγορές τους.

Ωστόσο, οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν να ολοκληρώσουν τις συνομιλίες εγκαίρως για τη σύνοδο κορυφής, καθώς οι διαπραγματεύσεις αποδεικνύονται ιδιαίτερα δύσκολες.

Αμυντικές βιομηχανίες

Αν και οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να συγκροτήσουν άμεσα έναν νέο Διάλογο για την Οικονομική Ασφάλεια, με στόχο την αντιμετώπιση κοινών οικονομικών εξαρτήσεων, οι αναφορές στη συνεργασία στον αμυντικό τομέα ήταν περιορισμένες.

Η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για την πρόσβαση της Βρετανίας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ, το οποίο παρέχει δάνεια για κοινές αμυντικές προμήθειες, «δεν αποτελεί μέρος των διαπραγματεύσεων της συνόδου», δήλωσε την Παρασκευή ο Βρετανός υπουργός Επιχειρήσεων, Τζόναθαν Ρέινολντς.

Πρόσθεσε, πάντως, μιλώντας στο Sky News, ότι εάν η ΕΕ «ήθελε να επανέλθει στο ζήτημα, ασφαλώς θα πρότεινα να είμαστε πρόθυμοι να το συζητήσουμε».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διατύπωση της κοινής ανακοίνωσης για την πρόθεση των δύο πλευρών να «ενισχύσουν τις ανταλλαγές απόψεων σε ζητήματα αμυντικής βιομηχανίας».

Σε αυτή περιλαμβάνεται και η προοπτική συμμετοχής της Βρετανίας στους ευρωπαϊκούς «Συνασπισμούς Δυνατοτήτων» (Capability Coalitions), δηλαδή ομάδες κρατών-μελών που συγκεντρώνουν πόρους και συντονίζουν τις επενδύσεις τους για την ανάπτυξη νέων αμυντικών δυνατοτήτων.

Πηγή: POLITICO

Διαβάστε επίσης

Σχόλια
Ροή Ειδήσεων Δημοφιλή