Η... επακούμβηση των Navtex για το καλώδιο: Άδεια ή ενημέρωση;

Πανηγυρικές δηλώσεις δεν έχουν ακουστεί, η αλήθεια είναι, από την Κυπριακή Δημοκρατία για την έναρξη των υποθαλάσσιων εργασιών με σκοπό την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Ελλάδα. Ωστόσο δεν εγείρονται και αντιρρήσεις από την Κύπρο, σαν αυτές που εκδηλώνονταν παλαιότερα και δημιουργούσαν πολλά ερωτήματα για τους λόγους που κάποιοι στη Λευκωσία είχαν επιφυλάξεις για ένα έργο που θα προσφέρει ενεργειακή ασφάλεια και φθηνότερα τιμολόγια για τους Κύπριους.

Στην πραγματικότητα και η ελληνική κυβέρνηση χρειαζόταν μία μικρή νίκη μετά την απροσδόκητη(;) κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από το κοινοβούλιο στη Βεγγάζη.

Η συγκυρία είναι διαφορετική από το καλοκαίρι του 2020, όταν οι Τούρκοι έβγαλαν τον στόλο τους για να συνοδεύσει το ερευνητικό πλοίο Oruc Reis που έκανε έρευνες γύρω από το Καστελλόριζο και η Αθήνα αντέδρασε αναπτύσσοντας τον ελληνικό στόλο, με πλοία επιφανείας και υποβρύχια, ενώ τα ελληνικά μαχητικά αεροσκάφη ήταν σε κατάσταση readiness. Ελλάδα και Τουρκία, το δίμηνο Ιουλίου - Αυγούστου, δεν απείχαν πολύ από την στρατιωτική αναμέτρηση. Η επακούμβηση της φρεγάτας Λήμνος με την τουρκική Kemal Reis, έστειλε το μήνυμα, ιδίως στην τουρκική πλευρά, ότι η μικρή Ελλάδα, που πέρασε μια υπερδεκαετή οικονομική κρίση, μνημόνια και υποχρηματοδότηση των ενόπλων δυνάμεων, οτιδήποτε παρά αμελητέος αντίπαλος είναι.

Στο 2026, η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική και διεθνώς αλλά και στην ισορροπία ισχύων μεταξύ των δύο πλευρών στο Αιγαίο. Η Τουρκία έχει υπεροπλία στα drones όπου έχει εξελιχθεί σε παγκόσμιο παίκτη, όμως η Ελλάδα έχει 100% αεροπορική υπεροχή. Στη θάλασσα, για την ισορροπία δυνάμεων χρειάζεται μεγάλη συζήτηση: Και οι δύο χώρες διαθέτουν ισχυρή δύναμη υποβρυχίων του ιδίου τύπου, όπου τα τουρκικά είναι νεότερα σε ηλικία αλλά τα πληρώματα των ελληνικών 214 τύπου Παπανικολής απέδειξαν στο πεδίο το 2020 γιατί οι όποιοι αντίπαλοι της ελληνικής διοίκησης υποβρυχίων θα πρέπει να νιώθουν ανασφάλεια όταν πλέουν στο Αιγαίο και στις ανοικτές θάλασσες.

Οι λεονταρισμοί της Τουρκίας ότι θα παρεμποδίσει το εγχείρημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης, οι απειλές ότι θα ανακηρύξει με νόμο την υποτιθέμενη «γαλάζια πατρίδα» ακόμη και σε θαλάσσιες ζώνες που δεν έχουν οριοθετηθεί και η κοινή λογική, οδήγησαν την ελληνική πλευρά στην επιλογή της εμπλοκής της Γαλλίας στο έργο του Great Sea Interconnector.

Με έναν τακτικό ελιγμό, αν και το Διεθνές Δίκαιο δεν το θέτει ως προαπαιτούμενο, η τουρκική πλευρά ενημερώθηκε για την έναρξη του έργου των υποθαλάσσιων ερευνών από το πλοίο Abeille Marengo μέσω ρηματικής διακοίνωσης από το γαλλικό κράτος. Δηλαδή, η ενημέρωση της Άγκυρας έγινε μέσω ενδιάμεσου και όχι ευθέως από την ελληνική πλευρά.

Ταυτοχρόνως, για τις εργασίες με σκοπό την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος - Κύπρου ενημερώθηκαν και όλες οι παράκτιες χώρες, τακτική συμβατή με τις κινήσεις μιας χώρας όπως η δική μας που υπερασπίζεται και ομνύει στο Διεθνές Δίκαιο. Άλλωστε σε μια εποχή ανασφάλειας, και όχι μόνο ενεργειακής, η ενημέρωση των γειτονικών χωρών σου για ένα σύνθετο έργο, δεν είναι αυτοδικαίως κακή ή λαθεμένη επιλογή.

Η ελληνική Navtex έδινε στο γαλλικό πλοίο την άδεια για την έναρξη των υποθαλάσσιων εργασιών και οι δύο τουρκικές Navtex, μετά την ενημέρωση της Άγκυρας με την ρηματική διακοίνωση από το Παρίσι, περισσότερο μοιάζουν με άκομψη προσπάθεια να καπελώσουν οι Τούρκοι τις έρευνες παρά με ισχυρισμό ότι εκείνοι αδειοδοτούν το γαλλικό πλοίο.

Οπότε, η... επακούμβηση των Navtex καλό είναι να μην μας κάνει να ξεχνάμε ότι την άδεια για έναρξη των ερευνών με σκοπό την πόντιση του καλωδίου την έδωσε η Αθήνα και η Άγκυρα, που ενημερώθηκε αρμοδίως, απλώς ισχυρίστηκε ότι βρίσκεται σε συντονισμό με το Παρίσι.

Αν θέλουμε να είμαστε απολύτως ειλικρινείς με τους εαυτούς μας, πέρα από την εθνική μας τύφλωση και έχοντας ως πυξίδα ότι εθνικό είναι το αληθές, πέραν των ελληνικών χωρικών υδάτων οι θαλάσσιες ζώνες μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (δηλαδή η υφαλοκρηπίδα και η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) δεν είναι ακόμη καθορισμένες. Γι αυτό και οι ελληνικοί χάρτες κάνουν αναφορά σε απώτατα δυνητικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, τα οποία σχεδόν ταυτίζονται με τα όρια του ελληνικού FIR.

Και ναι, σε μια δημοκρατία όπως η ελληνική ορισμένοι θα πουν: Και τότε γιατί εξοπλιζόμαστε και αγοράζουμε πανίσχυρες φρεγάτες και πανάκριβα, τελευταίας τεχνολογίας μαχητικά αεροσκάφη και σχεδιάζουμε τον αντιαεροπορικό θόλο με ισραηλινά συστήματα αν δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε χωρίς συνεννόηση με τη φίλη χώρα Γαλλία κι όπου βγει;

Άποψή μου, αλλά, κάποιες φορές χρειάζονται μέτρα εκτόνωσης, ελιγμοί, ακόμη και συμβιβασμοί. Ούτε να είμαστε βέβαιοι για τη νίκη μας και να πανηγυρίζουμε για θριάμβους, ούτε να οδηγούμε την άλλη πλευρά στα άκρα. Την ίδια ώρα δεν έχουμε λόγο να μην καταγγέλλουμε μη φιλικές, ή καλύτερα εχθρικές, συμπεριφορές από γειτονικές χώρες όπως η Λιβύη που πιστεύει ότι θα μπορούσε και να διεκδικεί ελληνικές θαλάσσιες ζώνες μέχρι τις ακτές των ελληνικών νησιών, και να πλημμυρίζει τα παράλια της Κρήτης με μετανάστες και να εισπράττει ευρωπαϊκό χρήμα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ με την ανοχή της Αθήνας. Κάπου χρειάζονται όρια.

Και στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο, η κριτική είναι πάντοτε χρήσιμη και διευκολυντική των χειρισμών που κάνει η ελληνική κυβέρνηση διεθνώς -αφού μπορεί να επικαλείται την πίεση, τις καταγγελίες της αντιπολίτευσης κλπ για να θέτει κόκκινες γραμμές σε όσα μπορεί να ζητούν ισχυροί σύμμαχοι- όμως καλόν είναι να θυμόμαστε ότι η εκτός ορίων γκρίνια μπορεί να μετατραπεί σε διαμάχη και τελικά σε εθνική φθορά.