Σε αναβρασμό η αγορά φαρμάκου – Το 80,6% clawback και τα «μέτωπα» της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης

Η φαρμακοβιομηχανία βρέθηκε στο προσκήνιο τις προηγούμενες ημέρες, με δύο σημαντικά συνέδρια ευρωπαϊκής εμβέλειας, να λαμβάνουν χώρα το ένα μετά το άλλο. Από τη μία, η ετήσια συνάντηση της Medicines for Europe την Τετάρτη (10/06/2026) με συνδιοργανωτή την Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας, από την άλλη το 3ο SFEE Summit την Πέμπτη (11/06/2026), οπότε μέσα σε δύο ημέρες ακούστηκαν όλες οι προτάσεις και τα αιτήματα του κλάδου του φαρμάκου, τα οποία συζητήθηκαν με την πολιτική ηγεσία των αρμόδιων υπουργείων.

Το ζήτημα του clawback, παρόλο που δεν μονοπώλησε τη συζήτηση, προκάλεσε αίσθηση για μία ακόμη φορά, όταν ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ, Ολύμπιος Παπαδημητρίου ανακοίνωσε ότι τα σημειώματα της ΕΚΑΠΥ, τα οποία παρέλαβαν οι εταιρείες πριν από μερικές ημέρες, έκρυβαν και πάλι εκπλήξεις: οι νοσοκομειακές υποχρεωτικές επιστροφές, για το πρώτο εξάμηνο του 2025, έφτασαν το 80,6%. «Προχθές λάβαμε νοσοκομειακά σημειώματα για το clawback του πρώτου εξαμήνου του 2025, με τις επιστροφές κατά μέσο όρο στο 80,6%», ανέφερε ο κ. Παπαδημητρίου, παρομοιάζοντας τη μεταχείριση αυτή με τη λογική «σαν να μας λέτε "μας κλέβετε και, επειδή μας κλέβετε, φέρτε πίσω το 80%"».

Ήδη οι αντιδράσεις είναι μεγάλες και αναμένεται να κλιμακωθούν τις επόμενες ημέρες. Το Pharma Innovation Forum (PIF) κάνει λόγο για νέο αρνητικό ρεκόρ, τονίζοντας ότι καταγράφεται περαιτέρω αύξηση σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του 2024.

Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, στο 3ο SFEE Summit υποστήριξε ότι το clawback αποτελεί στην ουσία έκφραση των δημοσιονομικών ορίων που θέτει το κράτος στη φαρμακευτική δαπάνη, σημειώνοντας ότι η πραγματική πρόκληση προκύπτει από τη ραγδαία αύξηση της χρήσης καινοτόμων και ακριβότερων θεραπειών. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, ανέφερε ότι στα ακριβά αντικαρκινικά φάρμακα, η νοσοκομειακή δαπάνη αυξήθηκε κατά 21% από το 2024 στο 2025 και κατά ακόμη 20% το πρώτο τρίμηνο του 2026, καταγράφοντας συνολική αύξηση 40% μέσα σε δύο χρόνια.

Και αν η αύξηση των ογκολογικών φαρμάκων ίσως είναι η μία πλευρά του φαινομένου, η άλλη φέρεται να εντοπίζεται στην Επιτροπή Διαπραγμάτευσης τιμών φαρμάκων. Η επιτροπή είναι επιφορτισμένη με το έργο, να συνάπτει συμφωνίες με τις φαρμακευτικές εταιρείες για τους κλειστούς προϋπολογισμούς ανά κατηγορία φαρμάκων, καθορίζοντας τις τιμές και τις εκπτώσεις (rebate) που καλούνται οι εταιρείες να δώσουν. Ένα πρόβλημα που διαπιστώνεται, είναι η απόκλιση από τη μέση έκπτωση-επιστροφή που έχει προβλεφθεί, σε σχέση με την δαπάνη που τελικά πραγματοποιείται. Η Επιτροπή, υπερασπιζόμενη τις συμφωνίες που έχει συνάψει, θέτει ζήτημα χρονικής διαφοράς. Φέρεται δηλαδή να υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να προβλέψει την πορεία της δαπάνης, από τη στιγμή που κλείνεται η συμφωνία και για όλο τον χρονικό ορίζοντα ισχύος της. Αυτό κάνει κάποιους, να μιλούν για «κακές συμφωνίες». Επιπλέον, με δεδομένο ότι η Επιτροπή έχει έδρα τον ΕΟΠΥΥ, εγείρεται το ερώτημα μήπως προτεραιοποιείται ο Οργανισμός σε σχέση με τα νοσοκομεία, κατά τη σύναψη των συμφωνιών.

Η έλλειψη επίσημων δεδομένων είναι ένα ακόμη σημείο τριβής. Συχνά στο παρελθόν, φαρμακευτικές εταιρείες έχουν επισημάνει, το γεγονός ότι καλούνται να τεκμηριώσουν τα στοιχεία που εισφέρουν στη διαπραγμάτευση, τα οποία κάποιες φορές αμφισβητούνται από την πλευρά της Επιτροπής. Το πρόβλημα της εγκυρότητας των στοιχείων θα λυνόταν, εάν υπήρχαν δεδομένα διαθέσιμα, από τα εθνικά μητρώα ασθενών και τις άλλες πηγές της ΗΔΥΚΑ. Προς το παρόν, όμως, αυτά είναι πολύ περιορισμένα και ακόμη σε πρωτόλειο στάδιο ανάπτυξης, για πολλά νοσήματα και θεραπευτικές κατηγορίες. Έτσι, το πρόβλημα διαιωνίζεται και πάντα ελλοχεύει ο κίνδυνος υποκειμενικών κρίσεων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ζήτημα των ψηφιακών δεδομένων απασχόλησε αρκετά το 3o SFEE Summit. Το σημείο στο οποίο βρίσκεται ο ψηφιακός μετασχηματισμός παρουσίασε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου. «Η ΗΔΥΚΑ αποκτά πλέον κεντρικό ρόλο στη διαχείριση και αξιοποίηση των δεδομένων υγείας» τόνισε και πρόσθεσε πως «καταγράφονται περίπου έξι εκατομμύρια άυλες συνταγογραφήσεις κάθε μήνα». Τόνισε, ωστόσο, ότι το επόμενο βήμα δεν είναι απλώς η συγκέντρωση δεδομένων, αλλά η βελτίωση της ποιότητάς τους, η διαλειτουργικότητα και η ασφαλής αξιοποίησή τους.

Επιστρέφοντας στο ζήτημα του clawback, στόχος του υπουργείου Υγείας είναι να γίνεται αυτόματα ο υπολογισμός των υποχρεωτικών επιστροφών στα νοσοκομεία και να αντιμετωπιστούν οι καθυστερήσεις στις πληρωμές. Βέβαια, και αυτό είναι ακόμη μακριά. Όπως είπε ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ, κ. Παπαδημητρίου, στο συνέδριο, «όλα αυτά που το Υπουργείο θέλει να κάνει, είναι ευσεβείς πόθοι». Έτσι λοιπόν, και το clawback χωρίς εργαλεία, είτε λέγονται «ρήτρα συνυπευθυνότητας» είτε «ψηφιακά δεδομένα», φαίνεται πως θα παραμένει πρόβλημα βιωσιμότητας για τις εταιρείες, όπως τουλάχιστον οι ίδιες υποστηρίζουν.

Διαβάστε επίσης