Πολλαπλούν μυέλωμα: Νέα γενιά ανοσοθεραπείας - 4 κλινικές μελέτες στη Θεραπευτική Κλινική του ΕΚΠΑ
Νέο πλαίσιο για τον ορισμό της ίασης στο πολλαπλούν μυέλωμα
Snapshot
- Το νέο πλαίσιο για τον ορισμό της ίασης στο πολλαπλούν μυέλωμα απαιτεί πενταετή αρνητική ελάχιστη υπολειπόμενη νόσο (MRD) και αρνητικές απεικονιστικές εξετάσεις εκτός θεραπείας.
- Η μελέτη PERSEUS έδειξε επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου στο 81,1% των ασθενών μετά από 72 μήνες με καινοτόμους θεραπευτικούς συνδυασμούς.
- Τα πενταετή αποτελέσματα της CAR-T θεραπείας ανέδειξαν σημαντική διάρκεια αποτελεσματικότητας σε πρωιμότερες γραμμές θεραπείας, με 54,2% των ασθενών χωρίς εξέλιξη νόσου.
- Παρουσιάστηκαν πρώιμα δεδομένα για in vivo CAR-T θεραπείες, που μπορεί να απλοποιήσουν την παραγωγή κυττάρων και να διευρύνουν την πρόσβαση των ασθενών.
- Η Θεραπευτική Κλινική του ΕΚΠΑ συμμετέχει σε τέσσερις κλινικές μελέτες αξιολόγησης ενός τριειδικού αντισώματος, το οποίο στοχεύει ταυτόχρονα πολλαπλούς στόχους στο πολλαπλούν μυέλωμα.
Το θεραπευτικό τοπίο του πολλαπλού μυελώματος εξελίσσεται με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς, όπως φάνηκε από τις νεότερες εξελίξεις που παρουσιάστηκαν στο 23ο Ετήσιο Συνέδριο της International Myeloma Society (IMS), το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 23–26 Σεπτεμβρίου 2026, στη Γλασκώβη. Τα νέα δεδομένα αφορούν τη μακροχρόνια αποτελεσματικότητα των σύγχρονων θεραπευτικών συνδυασμών, την εξέλιξη των CAR-T θεραπειών και την ανάπτυξη νέων ανοσοθεραπευτικών προσεγγίσεων, επισημαίνουν οι επιστήμονες της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ, στο νοσοκομείο Αλεξάνδρα, η οποία είχε σημαντική παρουσία στο συνέδριο.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η παρουσίαση ενός νέου πλαισίου για τον ορισμό της ίασης στο πολλαπλούν μυέλωμα. Σύμφωνα με τα κριτήρια των International Myeloma Society και International Myeloma Working Group (IMS/IMWG) που παρουσιάστηκαν, η ίαση προϋποθέτει ο ασθενής να βρίσκεται εκτός θεραπείας, να διατηρεί αρνητική ελάχιστη υπολειπόμενη νόσο (MRD) επί πέντε έτη και να έχει αρνητικές απεικονιστικές εξετάσεις. Ο νέος ορισμός θα χρειαστεί να επικυρωθεί με μακροχρόνια δεδομένα, αντανακλά όμως τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί και τη σταδιακή μετατόπιση του θεραπευτικού στόχου προς εξαιρετικά μακροχρόνιες υφέσεις χωρίς συνεχή θεραπεία,
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν τα μακροχρόνια αποτελέσματα της μελέτης PERSEUS σε νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς κατάλληλους για αυτόλογη μεταμόσχευση, με διάμεση παρακολούθηση 81,3 μηνών και επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου στους 72 μήνες, σε ποσοστό 81,1%. Η Θεραπευτική Κλινική αποτέλεσε βασικό πυλώνα της κλινικής μελέτης PERSEUS, προσέφερε πρώιμη πρόσβαση στην καινοτόμο θεραπεία και υποβλήθηκε σε έλεγχο με επιτυχία από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA).
Παράλληλα, τα πενταετή αποτελέσματα της CARTITUDE-2 ανέδειξαν τη διάρκεια της αποτελεσματικότητας της CAR-T θεραπείας cilta-cel όταν χρησιμοποιείται σε πρωιμότερες γραμμές θεραπείας. Στα πέντε χρόνια, 54,2% των ασθενών παρέμεναν χωρίς εξέλιξη της νόσου και 69,2% εν ζωή, ευρήματα που ενισχύουν το ενδιαφέρον για την πρωιμότερη αξιοποίηση των CAR-T θεραπειών.
Μία από τις πλέον καινοτόμες εξελίξεις του συνεδρίου ήταν οι ανακοινώσεις για in vivo CAR-T, δηλαδή τεχνολογίες που επιχειρούν να δημιουργήσουν τα CAR-T κύτταρα απευθείας μέσα στον οργανισμό του ασθενούς. Παρουσιάστηκαν πρώιμα δεδομένα από διαφορετικές πλατφόρμες. Αν και η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, η δυνατότητα παραγωγής CAR-T κυττάρων in vivo θα μπορούσε μελλοντικά να απλοποιήσει σημαντικά την κυτταρική θεραπεία, παρακάμπτοντας πολύπλοκα στάδια εξατομικευμένης εξωσωματικής παραγωγής και διευρύνοντας δυνητικά την πρόσβαση των ασθενών.
Σημαντική ήταν επίσης η μελέτη φάσης 3, EXCALIBER-RRMM, σε ασθενείς με υποτροπιάζον ή ανθεκτικό πολλαπλούν μυέλωμα. Ο υπό δοκιμή συνδυασμός πέτυχε MRD-αρνητική πλήρη ανταπόκριση στο 41% των ασθενών. Τα δεδομένα αυτά οδήγησαν σε επιταχυνόμενη έγκριση του συνδυασμού από τον FDA των ΗΠΑ. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν ταυτόχρονα στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Lancet Oncology, με τον Καθηγητή Μελέτιο-Αθανάσιο Δημόπουλο και την Καθηγήτρια Μαρία Γαβριατοπούλου από τη Θεραπευτική Κλινική του ΕΚΠΑ στις πρώτες θέσεις μεταξύ των συγγραφέων.
Νέο τριειδικό αντίσωμα υπό αξιολόγηση
Ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρει ότι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εξέλιξη αποτελεί η ανάπτυξη των τριειδικών αντισωμάτων, τα οποία έχουν σχεδιαστεί ώστε να αναγνωρίζουν ταυτόχρονα περισσότερους από έναν θεραπευτικούς στόχους. Σε αυτή τη νέα γενιά ανοσοθεραπείας ανήκει το ramantamig (JNJ-79635322), ένα τρι-ειδικό αντίσωμα που βρίσκεται υπό κλινική αξιολόγηση και στοχεύει ταυτόχρονα τα BCMA και GPRC5D, δύο αντιγόνα που εκφράζονται στα κύτταρα του πολλαπλού μυελώματος, καθώς και το CD3 στα Τ-λεμφοκύτταρα. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται η προσέγγιση και ενεργοποίηση των Τ-λεμφοκυττάρων έναντι των κυττάρων του μυελώματος.
Η ταυτόχρονη αναγνώριση δύο διαφορετικών στόχων στο κύτταρο του μυελώματος αποτελεί ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ramantamig. Η στρατηγική αυτή διερευνάται ως ένας πιθανός τρόπος αντιμετώπισης της ετερογένειας της νόσου και μηχανισμών ανοσολογικής διαφυγής που μπορούν να εμφανιστούν όταν τα καρκινικά κύτταρα μειώνουν ή χάνουν την έκφραση ενός θεραπευτικού στόχου.
Η Θεραπευτική Κλινική του ΕΚΠΑ (Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα») συμμετέχει ενεργά στο πρόγραμμα κλινικής ανάπτυξης του ramantamig, με τέσσερις μελέτες που καλύπτουν διαφορετικά στάδια της πορείας του πολλαπλού μυελώματος, από τη διάγνωση έως και την υποτροπή (πρώιμη και όψιμη), να βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.
- TRIlogy-7 – Φάση 3: Αφορά ασθενείς με νεοδιαγνωσθέν πολλαπλούν μυέλωμα, για τους οποίους δεν προγραμματίζεται μεταμόσχευση ως αρχική θεραπεία.
- TRIlogy-5 – Φάση 3: Αφορά ασθενείς με υποτροπιάζον ή ανθεκτικό πολλαπλούν μυέλωμα μετά από 1–3 προηγούμενες γραμμές θεραπείας.
- TRIlogy-4 – Φάση 3: Αφορά βαριά προθεραπευμένους ασθενείς με υποτροπιάζον ή ανθεκτικό πολλαπλούν μυέλωμα μετά από τουλάχιστον τρεις προηγούμενες γραμμές θεραπείας.
- TRI Pro – Φάση 2: Εστιάζει στη βελτιστοποίηση της ασφαλούς χορήγησης του ramantamig, διερευνώντας κατά πόσο η προφυλακτική χορήγηση tocilizumab μπορεί να προλάβει το σύνδρομο απελευθέρωσης κυτταροκινών (CRS), μια γνωστή ανεπιθύμητη ενέργεια των θεραπειών που ενεργοποιούν τα Τ-λεμφοκύτταρα.
