Αλλάζει στις ΗΠΑ η προσέγγιση για τον καρκίνο των ωοθηκών - Επέμβαση μειώνει έως 80% τον κίνδυνο
Ο καρκίνος των ωοθηκών τις περισσότερες φορές ξεκινά από τις σάλπιγγες
Snapshot
- Μια καναδική μελέτη έδειξε ότι η προληπτική αφαίρεση των σαλπίγγων μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών κατά σχεδόν 80%.
- Ο καρκίνος των ωοθηκών ξεκινά συχνότερα από τις σάλπιγγες, γεγονός που αλλάζει την προσέγγιση στην πρόληψη της νόσου.
- Η αφαίρεση των σαλπίγγων μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα, γι’ αυτό απαιτείται ενημέρωση και συναίνεση πριν την επέμβαση.
- Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία προγραμματίζει εκστρατεία ενημέρωσης το 2027 για την ευρύτερη διάδοση της πρόληψης μέσω της αφαίρεσης σαλπίγγων.
Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι μια ετερογενής νόσος με ποσοστά επιβίωσης 5 ετών κάτω του 50%, γιατί συχνά εντοπίζεται σε προχωρημένο στάδιο. Τον Φεβρουάριο του 2026, στο επιστημονικό περιοδικό JAMA δημοσιεύθηκε μία καναδική μελέτη σύμφωνα με την οποία, γυναίκες που είχαν προχωρήσει σε προληπτική αφαίρεση των σαλπίγγων, είχαν σχεδόν 80% μικρότερο κίνδυνο να εμφανίσουν τον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου, σε σχέση με γυναίκες που είχαν υποβληθεί μόνο σε υστερεκτομή ή απολίνωση (περίδεση) σαλπίγγων.
Η μελέτη ήρθε να ενισχύσει μία αλλαγή προσέγγισης που βρίσκεται σε εξέλιξη στις ΗΠΑ, σχετικά με την πρόληψη του καρκίνου των ωοθηκών, δίνοντας βάρος στον ρόλο που παίζουν οι σάλπιγγες.
«Παραπλανητικός» ο όρος καρκίνος των «ωοθηκών»
Η μητέρα της 37χρονης Kira Wynn πέθανε από καρκίνο των ωοθηκών, 10 μόλις μήνες μετά από τη διάγνωση, αφού βρισκόταν ήδη σε προχωρημένο στάδιο. Μετά τον θάνατο της μητέρας της, η 37χρονη ξεκίνησε εξετάσεις για δει εάν διέτρεχε αυξημένο κίνδυνο, να εμφανίσει και η ίδια τη νόσο. Όμως, οι γενετικές εξετάσεις δεν εντόπισαν κάποια από τις γνωστές μεταλλάξεις που αποτελούν παράγοντες κινδύνου.
Έτσι, η Kira Wynn απευθύνθηκε στη Δρα Rebecca Stone, γυναικολόγο-ογκολόγο στο Johns Hopkins Medicine. «Ο όρος "καρκίνος των ωοθηκών" είναι παραπλανητικός», της είπε η Stone, σύμφωνα με τους New York Times. Σχεδόν όλοι οι καρκίνοι των ωοθηκών -και δη οι θανατηφόροι- στην πραγματικότητα ξεκινούν από τις σάλπιγγες. Αντίθετα, περίπου 20% των περιστατικών αρχίζει πράγματι στις ωοθήκες και συνήθως μπορεί να θεραπευτεί. Οι γυναίκες που αφαιρούν τις σάλπιγγές τους, με την ευκαιρία οποιασδήποτε χειρουργικής επέμβασης στην κοιλιά, μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου των οωθηκών. Ωστόσο, όπως είπε η Wynn, κανένας γιατρός δεν της είχε αναφέρει ποτέ, την προληπτική αφαίρεση των σαλπίγγων.
Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, σύμφωνα με τη Stone, επειδή οι περισσότεροι γιατροί δεν γνωρίζουν αυτή τη νέα προσέγγιση, παρότι η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, το Αμερικανικό Κολέγιο Χειρουργών και η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Γυναικολογικής Ογκολογίας, έχουν εκδώσει πρόσφατα συστάσεις, που ενθαρρύνουν τους γιατρούς να προτείνουν την αφαίρεση των σαλπίγγων, κατά τη διάρκεια άλλων επεμβάσεων στην κοιλιά. Μάλιστα, η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία σχεδιάζει μια εθνική εκστρατεία ενημέρωσης, ώστε περισσότερες γυναίκες και γιατροί να γνωρίζουν ότι η αφαίρεση των σαλπίγγων μπορεί να προλάβει τους περισσότερους καρκίνους των ωοθηκών. Η εκστρατεία αναμένεται να ξεκινήσει το 2027.
«Σαν σκόνη που αιωρείται στο δωμάτιο»
Οι γυναίκες έχουν, κατά μέσο όρο, πιθανότητα 1,1% να διαγνωστούν με καρκίνο των ωοθηκών, μία από τις πιο θανατηφόρες μορφές καρκίνου. Ο προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη διάγνωση δεν έχει αποδειχθεί αποτελεσματικός, καθώς δεν μειώνει τη θνησιμότητα. Υπερηχογραφήματα, αιματολογικές εξετάσεις και προηγμένες απεικονιστικές μέθοδοι έχουν αποτύχει να εντοπίσουν τη νόσο εγκαίρως. Επιπλέον, οι περισσότερες από τις περίπου 20.000 γυναίκες που διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο στις ΗΠΑ, δεν έχουν γνωστούς παράγοντες κινδύνου. Μέχρι να καταλάβουν ότι συμπτώματα, όπως το φούσκωμα και ο κοιλιακός πόνος, οφείλονται σε καρκίνο, η νόσος έχει ήδη εξαπλωθεί, ενώ η χειρουργική επέμβαση και η χημειοθεραπεία, σπάνια οδηγούν σε ίαση.
Οι όγκοι ξεκινούν ως μικροσκοπικές εστίες καρκινικών κυττάρων, οι οποίες διαφεύγουν από το ευρύ άκρο της σάλπιγγας που εφάπτεται στην ωοθήκη. Στη συνέχεια εγκαθίστανται στην ωοθήκη και στην κοιλιακή χώρα, όπου αναπτύσσονται και γίνονται θανατηφόροι. Η Δρ Kara Long, ειδική στον καρκίνο των ωοθηκών στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center, παρομοιάζει αυτά τα μικροσκοπικά καρκινικά κύτταρα με σκόνη, που σηκώνεται από ένα χαλί και αιωρείται μέσα σε ένα δωμάτιο. «Αυτή ήταν μια στιγμή αποκάλυψης για εμάς» είπε η Long και εξήγησε γιατί η έγκαιρη διάγνωση αποτύγχανε τόσο συχνά: αυτά τα μικροσκοπικά κύτταρα δεν είναι ορατά στον υπέρηχο ούτε σε άλλες απεικονιστικές εξετάσεις. Ωστόσο, όπως σημείωσε, η ανακάλυψη αυτή δεν φάνηκε να αλλάζει ουσιαστικά την ιατρική πρακτική.
Ο Δρ Joseph Sakran, χειρουργός στο Johns Hopkins, επισήμανε ότι τα δημοσιευμένα επιστημονικά δεδομένα από μόνα τους, δεν αρκούν για να αλλάξει η καθημερινή ιατρική πρακτική. «Υπάρχει ένα κενό ανάμεσα στη δημοσίευση των στοιχείων και στην εφαρμογή», είπε.
Η αφαίρεση των σαλπίγγων επηρεάζει τη γονιμότητα
Επειδή η αφαίρεση των σαλπίγγων επηρεάζει τη γονιμότητα, οι γιατροί φροντίζουν να εξηγούν αναλυτικά τις συνέπειες, πριν προτείνουν την επέμβαση. Μάλιστα, το ίδρυμα Break Through Cancer, με έδρα το Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης, και η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία διεξάγουν μελέτη στο νοσοκομείο Memorial Sloan Kettering της Νέας Υόρκης, στο MD Anderson Cancer Center του Χιούστον και στο Johns Hopkins στη Βαλτιμόρη.
Σε κάθε γυναίκα που πρόκειται να υποβληθεί σε επέμβαση στην κοιλιά, προσφέρεται η δυνατότητα να παρακολουθήσει ένα ενημερωτικό βίντεο για τον καρκίνο των ωοθηκών και στη συνέχεια ερωτάται αν επιθυμεί να αφαιρεθούν και οι σάλπιγγές της, κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Κάθε γυναίκα μπορεί να αρνηθεί, είτε να δει το βίντεο είτε να υποβληθεί στην αφαίρεση των σαλπίγγων, για παράδειγμα αν σκοπεύει να αποκτήσει παιδιά στο μέλλον ή απλώς αισθάνεται άβολα με την ιδέα να αφαιρεθεί ένα υγιές όργανο.
Σύμφωνα, πάντως, με τη δημοσίευση στο JAMA, σημαντικά δεδομένα δείχνουν ότι η προληπτική αφαίρεση των σαλπίγγων κατά τη διάρκεια άλλων γυναικολογικών επεμβάσεων (γνωστή και ως ευκαιριακή σαλπιγγεκτομή), είναι ασφαλής και δεν φαίνεται να επιταχύνει την έναρξη της εμμηνόπαυσης.
(Πηγή: New York Times, JAMA)
