Σαρωτική πίεση Τραμπ στην Τεχεράνη: Από απελάσεις μέχρι απειλές για πλήγμα στην ηγεσία

Οι τελευταίες 48 ώρες βρίσκουν τη Μέση Ανατολή σε καθεστώς απόλυτης νευρικότητας. Σειρά από διαρροές, δηλώσεις, στρατιωτικές κινήσεις και στοχευμένα μέτρα της κυβέρνησης Τραμπ δημιουργούν την αίσθηση ότι η Ουάσιγκτον έχει αποφασίσει να αυξήσει στο έπακρο την πίεση προς το καθεστώς της Τεχεράνης και μάλιστα με τρόπο που θυμίζει την τακτική που ακολούθησαν οι ΗΠΑ απέναντι στον Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα.

Σύμφωνα με το Axios, Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι οποιαδήποτε νέα διπλωματική συμφωνία με το Ιράν πρέπει να περιλαμβάνει όρους που το καθεστώς των μουλάδων εδώ και χρόνια απορρίπτει, πλήρη απομάκρυνση όλων των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, αυστηρά όρια στο οπλοστάσιο πυραύλων μεγάλης εμβέλειας, τερματισμό της στήριξης σε ένοπλες παραστρατιωτικές οργανώσεις και απαγόρευση κάθε μορφής εγχώριου εμπλουτισμού ουρανίου. Με άλλα λόγια, πλήρης απογύμνωση των βασικών στρατηγικών δυνατοτήτων της χώρας.

Παράλληλα, οι Ιρανοί εμφανίζονται να δηλώνουν πρόθυμοι να «συζητήσουν», χωρίς όμως να αποδέχονται κανέναν από αυτούς τους όρους. Την ίδια στιγμή, οι χώρες του Κόλπου μεταφέρουν ότι στην ιδιωτική διπλωματία κυκλοφορούν πληροφορίες για πιθανό, ακόμη και «μαζικό» αμερικανικό χτύπημα κατά της ιρανικής πολιτικής ηγεσίας. Το «The Economist» σημειώνει ότι, ακόμη κι αν ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει λάβει την τελική απόφαση, η ψυχολογική πίεση προς την Τεχεράνη είναι ήδη τεράστια.

Και εδώ βρίσκεται το κεντρικό νόημα: οι διαρροές αυτές ίσως δεν σηματοδοτούν πίεση για έναν άμεσο πόλεμο, αλλά αποτελούν εργαλείο για να σπάσει η πολιτική συνοχή του ιρανικού καθεστώτος. Όπως σχολιάζουν αναλυτές, όταν τέτοιου είδους πληροφορίες διαρρέουν συντονισμένα, δημιουργούν εσωτερικές τριβές, φόβο απώλειας της εξουσίας και αναζήτηση «εναλλακτικών εξόδων» εντός των πολιτικών κύκλων των μουλάδων. Πρόκειται για πίεση υψηλής έντασης, όπου η απειλή χρησιμοποιείται ως διαπραγματευτικό όπλο.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε σε μια κίνηση με συμβολικό αλλά και γεωπολιτικό βάρος: περίπου δώδεκα Ιρανοί απελάθηκαν σε πτήση επιστροφής, στη πρώτη τέτοια επιχείρηση μετά το ξέσπασμα της βίαιης καταστολής των διαδηλώσεων στο Ιράν. Αν και τυπικά πρόκειται για ζήτημα μεταναστευτικής πολιτικής, στην πραγματικότητα λειτουργεί ως μήνυμα, οι ΗΠΑ δεν προσφέρουν καμία «ασφάλεια» σε άτομα που συνδέονται με ένα καθεστώς το οποίο θεωρούν αποσταθεροποιητικό και επικίνδυνο.

Δικηγόροι προειδοποιούν ότι πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους κινδυνεύουν σοβαρά αν επιστρέψουν στο Ιράν ακόμη και με εκτέλεση. Ωστόσο, η κίνηση αυτή χτίζει το αφήγημα μιας πλήρους και πολυεπίπεδης πίεσης προς την Τεχεράνη: στρατιωτικές απειλές, διπλωματικές διαρροές, οικονομικοί όροι, τελεσίγραφα, αλλά και συμβολικές πράξεις όπως οι απελάσεις.

Η αμερικανική στρατηγική δείχνει να ακολουθεί ένα επιθετικό μοντέλο: «πίεση σε όλα τα μέτωπα ώστε το καθεστώς να λυγίσει πριν χρειαστεί πραγματικό χτύπημα». Κάτι ανάλογο με αυτό που επιχειρήθηκε το 2019–2020 απέναντι στον Μαδούρο.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η επόμενη περίοδος θα είναι εξαιρετικά κρίσιμη. Αν οι διαρροές αποτελούν πραγματική προετοιμασία ή απλώς διαπραγματευτικό εργαλείο, αυτό θα φανεί από το αν η Τεχεράνη θα υποχωρήσει ή θα κλιμακώσει.

Σε κάθε περίπτωση, η περιοχή εισέρχεται σε ένα από τα πιο επικίνδυνα γεωπολιτικά σταυροδρόμια της τελευταίας δεκαετίας.

Διαβάστε επίσης