Η Ευρώπη διχασμένη απέναντι στην ενεργειακή κρίση
Σύμφωνα με τα στοιχεία της EUROSTAT ο ετήσιος πληθωρισμός στην ευρωζώνη και στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον προηγούμενο μήνα.
Snapshot
- Ο ετήσιος πληθωρισμός στην ευρωζώνη αυξήθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, με τον ενεργειακό τομέα να φτάνει σε πληθωρισμό 18,9%.
- Η άνοδος των τιμών φυσικού αερίου και ηλεκτρικού ρεύματος επιβαρύνει νοικοκυριά, επιχειρήσεις και την ευρωπαϊκή οικονομία συνολικά.
- Η σύνοδος των υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο ολοκληρώθηκε χωρίς συμφωνία, αποκαλύπτοντας διχασμό μεταξύ των κρατών-μελών για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.
- Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρά κοινωνικά προβλήματα λόγω ενεργειακής φτώχειας, με το 18,1% του πληθυσμού να αδυνατεί να διατηρήσει το σπίτι του ζεστό.
- Οι διαπραγματεύσεις για την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική συνεχίζονται με στόχο κοινή λύση έως τον Δεκέμβριο, παρά τις διαφορές ανάμεσα στα κράτη-μέλη.
Η ενεργειακή κρίση επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, θέτοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμέτωπη με νέες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις. Η πρόσφατη σύνοδος των υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο ολοκληρώθηκε χωρίς ουσιαστική συμφωνία για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, αποκαλύπτοντας τις διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών.
Την ίδια στιγμή, η εκρηκτική άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου , πάνω απο τα 100 ευρώ η θερμική μεγαβατώρα και του ηλεκτρικού ρεύματος πάνω απο τα 200 ευρώ, εντείνει τις πιέσεις στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις.
Η ενέργεια τροφοδοτεί ξανά τον πληθωρισμό. Η αύξηση των ενεργειακών τιμών προκαλεί αλυσιδωτές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της EUROSTAT ο ετήσιος πληθωρισμός στην ευρωζώνη και στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον προηγούμενο μήνα. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η επιβάρυνση στον ενεργειακό τομέα, όπου ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη έφτασε το 18,9%.
Η ανατίμηση της ενέργειας αυξάνει το κόστος παραγωγής και μεταφορών, επιβαρύνοντας τόσο τη βιομηχανία όσο και τις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών. Έτσι, οι καταναλωτές καλούνται να αντιμετωπίσουν ένα νέο κύμα ακρίβειας, ενώ οι επιχειρήσεις βλέπουν την ανταγωνιστικότητά τους να περιορίζεται.
Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση στην Ελλάδα. Τα στοιχεία για το 2025 δείχνουν ότι το 27,5% του πληθυσμού βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ενώ το 18,1% αδυνατούσε να διατηρήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό λόγω οικονομικών δυσκολιών.
Φυσικό αέριο και ηλεκτρισμός σε τροχιά ανόδου. Οι αναταράξεις αποτυπώνονται έντονα στις ενεργειακές αγορές. Η τιμή του ευρωπαϊκού συμβολαίου φυσικού αερίου TTF ξεπέρασε προσωρινά τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 28 Οκτωβρίου, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 2022. Οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι δυσκολίες στις θαλάσσιες μεταφορές ενισχύουν την αβεβαιότητα σχετικά με την επάρκεια και το κόστος των προμηθειών.
Παρά τη μειωμένη κατανάλωση φυσικού αερίου σε σχέση με το 2022, η Ευρώπη παραμένει εκτεθειμένη στις διεθνείς εξελίξεις. Επιπλέον, τα αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται στο 73%, έναντι 90% την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι.
Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις φορολογικές επιβαρύνσεις και τις χρεώσεις δικτύου. Στόχος είναι να γίνει ο ηλεκτρισμός οικονομικά πιο ελκυστικός, μεταξύ άλλων μέσω της φορολογικής του μεταχείρισης σε σχέση με το φυσικό αέριο.
Ωστόσο, αρκετά κράτη-μέλη αντιδρούν, ζητώντας μεγαλύτερη εθνική ευελιξία και διατήρηση των αρμοδιοτήτων των ρυθμιστικών αρχών τους. Αντίθετα, η Ισπανία, η Δανία και το Λουξεμβούργο στηρίζουν την ευρωπαϊκή κατεύθυνση, ενώ η Γαλλία επιδιώκει έναν συμβιβασμό.
Η Ελλάδα ζητά μεγαλύτερη ευελιξία για την εφαρμογή προσωρινών και στοχευμένων μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Παράλληλα, εκπρόσωποι ενεργοβόρων βιομηχανιών ζητούν προβλέψιμες χρεώσεις και ειδικές πρόνοιες, προκειμένου να προστατευθούν οι επενδύσεις και η ανταγωνιστικότητά τους.
Η επόμενη περίοδος θα είναι καθοριστική για την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Με τις διαπραγματεύσεις να συνεχίζονται με ορίζοντα τον Δεκέμβριο, το μεγάλο ζητούμενο είναι αν τα κράτη-μέλη θα καταφέρουν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους και να διαμορφώσουν μια κοινή απάντηση. Γιατί, όσο καθυστερούν οι αποφάσεις, τόσο μεγαλώνει το βάρος που επωμίζονται οι πολίτες και η ευρωπαϊκή οικονομία.
