Γιατί κάποιοι τρώνε υπερβολικά και χάνουν βάρος, ενώ άλλοι σχεδόν τίποτα και παίρνουν βάρος

Οι επιστήμονες έχουν φτάσει κοντά στην αποκάλυψη ενός φαινομένου που προβληματίζει τόσο το ευρύ κοινό όσο και τους διατροφολόγους εδώ και χρόνια: γιατί κάποιοι άνθρωποι μπορούν να τρώνε πολύ χωρίς να περιορίζουν τις θερμίδες και να παραμένουν αδύνατοι.

Πολυάριθμες μελέτες τα τελευταία χρόνια δείχνουν ότι δεν υπάρχει ένα μόνο «μαγικό χάπι». Αντίθετα, ένας πολύπλοκος συνδυασμός παραγόντων δρα - από μια έμφυτη προδιάθεση για αυθόρμητη κίνηση έως τη λειτουργία του θυρεοειδούς. Το παγκόσμιο πρόβλημα της παχυσαρκίας, που σχετίζεται με μια ανισορροπία μεταξύ της πρόσληψης ενέργειας και της ενεργειακής δαπάνης, αποκτά νέες αποχρώσεις όταν πρόκειται για άτομα με δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) κάτω από 18,5.

Μια διεθνής ομάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο του Αμπερντίν και την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών διεξήγαγε μια μεγάλης κλίμακας μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cell Metabolism. Στη μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 150 πολύ αδύνατα άτομα και 173 άτομα φυσιολογικού βάρους, οι ερευνητές εγκατέλειψαν τα παραδοσιακά ημερολόγια τροφίμων υπέρ ακριβών μεθόδων μέτρησης της ενεργειακής δαπάνης. Διαπίστωσαν ότι, παραδόξως, τα πολύ λεπτά άτομα, κατά μέσο όρο, κινούνται λιγότερο από τους «φυσιολογικούς» συνομηλίκους τους και καταναλώνουν περίπου 12% λιγότερες θερμίδες. Ωστόσο, το μυστικό τους βρίσκεται αλλού: εμφανίζουν υψηλότερη ενεργειακή δαπάνη σε κατάσταση ηρεμίας, η οποία συσχετίζεται με αυξημένα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών.

Η θερμογένεση καθημερινής δραστηριότητας

Βασικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία παίζει η λεγόμενη θερμογένεση καθημερινής δραστηριότητας, γνωστή με το ακρωνύμιο NEAT. Αυτό αναφέρεται σε όλη την ενέργεια που δαπανά το σώμα σε οποιαδήποτε δραστηριότητα εκτός από τον ύπνο, το φαγητό και την στοχευμένη άσκηση. Ο ερευνητής της κλινικής Mayo, James Levine, διαπίστωσε ότι η διαφορά στο NEAT μεταξύ δύο ατόμων ίδιου μεγέθους μπορεί να είναι εκπληκτική, 2.000 θερμίδες την ημέρα. Στα πειράματά του, τα παχύσαρκα άτομα περνούσαν κατά μέσο όρο 150 λεπτά περισσότερο την ημέρα καθισμένα από τα αδύνατα άτομα. Επιπλέον, σε μια μελέτη του 2023, ο Levine υπέθεσε την ύπαρξη ενός «παράγοντα νευρογένεσης» - μιας έμφυτης νευροβιολογικής παρόρμησης για αυθόρμητη κίνηση που ενεργοποιείται από την υπερβολική ενέργεια.

Οι γενετικοί παράγοντες

Εκτός από τους συμπεριφορικούς παράγοντες, οι γενετικοί παράγοντες και τα πρότυπα ύπνου παίζουν σημαντικό ρόλο. Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Cambridge, αφού συνέκριναν το DNA αδύνατα ατόμων, σοβαρά παχύσαρκων ασθενών και ατόμων με φυσιολογικό βάρος, ανακάλυψαν γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται όχι μόνο με τον κίνδυνο αύξησης βάρους αλλά και με την προστασία από αυτήν.

Περαιτέρω διευκρινίσεις προέρχονται από μια μετα-ανάλυση Ιταλών ερευνητών που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Obesity Research & Clinical Practice, η οποία διαπίστωσε ότι η χρόνια στέρηση ύπνου αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο παχυσαρκίας. Οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν υπάρχει ακόμη οριστική απάντηση και ένα ευρύ φάσμα παραγόντων επηρεάζουν την ικανότητα να τρώμε και να διατηρούμε την απώλεια βάρους: από την άλιπη σωματική μάζα και τα φάρμακα που λαμβάνουμε έως τις συνήθειες σνακ. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η ενεργειακή δαπάνη δεν περιορίζεται στην άσκηση, αλλά περιλαμβάνει όλα όσα κάνουμε καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Διαβάστε επίσης