Κόκκινος συναγερμός: Ο ευρωπαϊκός καύσωνας «κατεβαίνει» στα Βαλκάνια

Snapshot

• Ένα νέο κύμα ακραίας ζέστης μετακινείται από τη δυτική στην κεντρική, ανατολική και νότια Ευρώπη, προκαλώντας επικίνδυνες θερμοκρασίες και προειδοποιήσεις σε επτά βαλκανικές χώρες.
• Στην Ουγγαρία, οι θερμοκρασίες αναμένεται να ξεπεράσουν τους 40°C, με την κυβέρνηση να ενεργοποιεί δίκτυο κλιματιζόμενων κέντρων και να προσαρμόζει τη λειτουργία πυρηνικού σταθμού για την αποφυγή ελλείψεων ηλεκτρικής ενέργειας.
• Η ακραία ζέστη προκαλεί προβλήματα στις μεταφορές, πυρκαγιές και θανάτους σε διάφορες χώρες, ενώ στη δυτική Ευρώπη αρχίζει να υποχωρεί μετά από υψηλά ποσοστά θνησιμότητας που σχετίζονται με τον καύσωνα.
• Η κλιματική κρίση θεωρείται βασικός παράγοντας για την πρωτοφανή ένταση και έκταση του καύσωνα, ενώ η ανατολική Ευρώπη είναι πιο ευάλωτη λόγω παλαιών κτιρίων και χαμηλής χρήσης κλιματιστικών.
• Στην Ελλάδα προβλέπεται αύξηση της θερμοκρασίας έως 39°C σε ορισμένες περιοχές με τοπικές βροχές στα βόρεια, ενώ ο Ιούλιος αναμένεται ζεστός αλλά χωρίς ακραία κύματα καύσωνα, με το μελτέμι να παίζει σημαντικό ρόλο στη μείωση της θερμοκρασίας.

Snapshot powered by AI

Ένα νέο κύμα ακραίας ζέστης πλήττει την κεντρική, ανατολική και νότια Ευρώπη, καθώς ο «θερμικός θόλος» (heat dome) που προκάλεσε τις θερμοκρασίες-ρεκόρ στη δυτική Ευρώπη μετακινείται ανατολικότερα, δημιουργώντας επικίνδυνες συνθήκες σε ολοένα και περισσότερες περιοχές της ηπείρου.

Σύμφωνα με τα προγνωστικά μοντέλα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Προγνώσεων Καιρού (ECMWF), η θερμοκρασία στη Βουδαπέστη αναμένεται να ξεπεράσει τους 40 βαθμούς Κελσίου την Τρίτη.

Τη Δευτέρα, το θερμόμετρο έφτασε τους 38°C στο Βελιγράδι και τους 37°C στο Βουκουρέστι, καθώς το κύμα καύσωνα – το οποίο συνδέεται ήδη με εκατοντάδες θανάτους στη δυτική Ευρώπη – επεκτάθηκε προς τα ανατολικά. Η Σλοβακία κατέγραψε νέο εθνικό ρεκόρ θερμοκρασίας, με 40,5°C σε πόλη κοντά στα νότια σύνορα της χώρας, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των 40,3°C που είχε σημειωθεί το 2007.

«Οι δύο δυσκολότερες ημέρες του καύσωνα βρίσκονται μπροστά μας. Ας δείξουμε ότι μπορούμε να σταθούμε ενωμένοι ως χώρα. Ας προσέξουμε ο ένας τον άλλον», έγραψε στην πλατφόρμα Χ ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μαγιάρ.

Οι ουγγρικές αρχές δημοσιοποίησαν κατάλογο με περισσότερα από 2.000 κλιματιζόμενα κέντρα φιλοξενίας, ώστε οι πολίτες που δεν μπορούν να δροσιστούν στα σπίτια τους να έχουν ασφαλείς χώρους προστασίας.

Παράλληλα, ο υπουργός Ενέργειας της χώρας ενέκρινε προσωρινή εξαίρεση για τον πυρηνικό σταθμό Paks από τους κανόνες που αφορούν τη θερμοκρασία του νερού ψύξης, προκειμένου να αποφευχθεί σημαντική μείωση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας εν μέσω του καύσωνα.

Κόκκινος συναγερμός σε επτά χώρες

Προειδοποιήσεις ύψιστου επιπέδου για ακραία ζέστη έχουν εκδοθεί σε:

• Ουγγαρία
• Πολωνία
• Ρουμανία
• Σερβία
• Κροατία
• Σλοβακία
• Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Οι αρχές καλούν τους πολίτες να αποφεύγουν τις μετακινήσεις και την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας.

Προβλήματα στις μεταφορές και πυρκαγιές

Στη Γερμανία καταγράφηκε για τρίτη συνεχόμενη ημέρα η υψηλότερη θερμοκρασία της χρονιάς. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της μετεωρολογικής υπηρεσίας DWD, στο Κόσεν του Βρανδεμβούργου το θερμόμετρο έφτασε τους 41,7°C.

Η ακραία ζέστη προκάλεσε σοβαρά προβλήματα στις μεταφορές, καθώς σε αρκετές πόλεις οι σιδηροτροχιές των τραμ παραμορφώθηκαν από τη θερμότητα. Στο Βερολίνο, η αστυνομία χρησιμοποίησε υδροβόλα για να δροσίσει πολίτες που είχαν συγκεντρωθεί σε δημόσιους χώρους.

Στην Κροατία, η μετεωρολογική υπηρεσία εξέδωσε κόκκινο συναγερμό για πολλές περιοχές, μεταξύ των οποίων το Ζάγκρεμπ, το Σπλιτ και το Ντουμπρόβνικ.

Την ίδια ώρα, δεκάδες πυροσβέστες, με τη συνδρομή τεσσάρων αεροσκαφών, επιχειρούσαν να περιορίσουν μεγάλη πυρκαγιά σε πευκοδάσος στο τουριστικό νησί Βις, στην Αδριατική.

«Κάνω ό,τι και όλοι οι υπόλοιποι – προσπαθώ να μένω στη σκιά και να πίνω πολύ νερό», δήλωσε στο AFP η Σουζάν, κάτοικος της Βιέννης.

«Ελπίζω μόνο οι πολιτικοί να κατανοήσουν τη σοβαρότητα της κατάστασης και να αρχίσουν να κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση», πρόσθεσε.

Στη δυτική Ευρώπη, οι θερμοκρασίες αρχίζουν να υποχωρούν μετά τις πρωτοφανείς καταγραφές των τελευταίων ημερών.

Στη Γαλλία, οι αρχές εκτιμούν ότι ο καύσωνας συνέβαλε σε περισσότερους από 1.000 επιπλέον θανάτους, ενώ στην Ισπανία το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας κατέγραψε πάνω από 800 επιπλέον θανάτους σε όλη τη χώρα.

Καταιγίδες, πλημμύρες και κατολισθήσεις

Το ακραίο καιρικό μοτίβο έφερε και ισχυρές καταιγίδες.

Στην περιοχή Άλτο Άντιτζε της Ιταλίας, καταρρακτώδεις βροχές προκάλεσαν ξαφνικές πλημμύρες και κατολισθήσεις. Σε ορισμένες περιοχές καταγράφηκαν έως και 50 χιλιοστά βροχής μέσα σε μία ώρα.

Κάτοικοι απομακρύνθηκαν προληπτικά από τα σπίτια τους, ενώ πυροσβέστες απεγκλώβισαν άτομο που είχε παγιδευτεί σε γκαράζ, όταν ποτάμι υπερχείλισε κοντά στην πόλη Μεράνο.

Η κλιματική κρίση «φέρνει» ακραίους καύσωνες

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ο πρωτοφανής σε ένταση και έκταση καύσωνας που πλήττει την Ευρώπη δεν θα ήταν δυνατός χωρίς την κλιματική κρίση, η οποία τροφοδοτείται από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που προέρχονται κυρίως από την καύση ορυκτών καυσίμων.

Το Σαββατοκύριακο καταγράφηκαν και άλλα θανατηφόρα περιστατικά που συνδέονται με τις ακραίες θερμοκρασίες.

Στην Πολωνία, δύο ποδηλάτες ηλικίας 30 και 71 ετών έχασαν τη ζωή τους, πιθανότατα εξαιτίας της ζέστης, κατά τη διάρκεια του αγώνα Poland Bike Marathon κοντά στη Βαρσοβία.

Στην Κύπρο, η αστυνομία ανακοίνωσε ότι δύο αγόρια βουλγαρικής καταγωγής, ηλικίας 8 και 10 ετών, βρέθηκαν νεκρά μέσα σε σταθμευμένο αυτοκίνητο το απόγευμα της Κυριακής.

Στη Γερμανία, τουλάχιστον 13 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε δυστυχήματα κατά τη διάρκεια κολύμβησης μέσα στο Σαββατοκύριακο.

Γιατί η ανατολική Ευρώπη είναι πιο ευάλωτη

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η κεντρική και ανατολική Ευρώπη αντιμετωπίζει ιδιαίτερες δυσκολίες απέναντι στα κύματα καύσωνα.

Πολλές πόλεις κυριαρχούνται ακόμη από πολυκατοικίες της σοσιαλιστικής εποχής, κατασκευασμένες από βαριά προκατασκευασμένα πάνελ σκυροδέματος, σχεδιασμένες για να συγκρατούν τη θερμότητα τον χειμώνα, χωρίς επαρκή φυσικό αερισμό για το καλοκαίρι.

Παράλληλα, η χρήση κλιματιστικών παραμένει ιδιαίτερα χαμηλή. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), σε μεγάλο μέρος της περιοχής το ποσοστό χρήσης βρίσκεται σε μονοψήφια επίπεδα, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος αγγίζει το 19%.

Στην Ουκρανία, το ήδη επιβαρυμένο ενεργειακό σύστημα προετοιμάζεται για σημαντική αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς οι θερμοκρασίες συνεχίζουν να ανεβαίνουν.

Το κρατικό υδρομετεωρολογικό κέντρο προειδοποίησε για θερμοκρασίες 35 έως 38 βαθμών Κελσίου, κάνοντας λόγο για «έντονο καύσωνα».

«Η ζέστη αποτελεί σοβαρή δοκιμασία και για τον εξοπλισμό που λειτουργεί επί περισσότερα από τέσσερα χρόνια σε συνθήκες πολέμου και έχει αντέξει επανειλημμένες επιθέσεις», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της ενεργειακής εταιρείας Yasno, Σερχίι Κοβαλένκο.

Όπως προειδοποίησε, «τις επόμενες ημέρες το ηλεκτρικό σύστημα θα λειτουργεί υπό εξαιρετικά μεγάλη πίεση».

Διαχειριστές του δικτύου σε τουλάχιστον πέντε περιφέρειες της χώρας, από το Ιβάνο-Φρανκίβσκ στα δυτικά έως τη Ζαπορίζια κοντά στο μέτωπο των συγκρούσεων, ανακοίνωσαν ότι την Τρίτη θα εφαρμοστούν προσωρινοί περιορισμοί στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

Έρχεται ζέστη και στην Ελλάδα: Πού θα φτάσει 39 βαθμούς ο υδράργυρος

Με καλοκαιρινές συνθήκες, αισθητή άνοδο της θερμοκρασίας και σταδιακή υποχώρηση των βορείων ανέμων θα κυλήσει ο καιρός τις επόμενες ημέρες, ενώ τοπικές απογευματινές μπόρες δεν αποκλείεται να εκδηλωθούν στα βόρεια ορεινά.

Σύμφωνα με τον μετεωρολόγο του Open, Κλέαρχο Μαρουσάκη, η Τρίτη 30 Ιουνίου θα ξεκινήσει με ηλιοφάνεια σε όλη τη χώρα. Ωστόσο, προς το τέλος της ημέρας υπάρχει πιθανότητα να αναπτυχθούν νεφώσεις στα βόρεια ηπειρωτικά, οι οποίες ενδέχεται να δώσουν τοπικές βροχές ή ακόμη και καταιγίδες.

Την ίδια ώρα, το μελτέμι θα παρουσιάσει εξασθένηση, παραμένοντας κυρίως στο κεντρικό και νότιο Αιγαίο με εντάσεις που θα φτάνουν τα 6 έως 7 μποφόρ. Στα ηπειρωτικά, ο υδράργυρος θα κινηθεί σε υψηλά επίπεδα, με τις μέγιστες τιμές να κυμαίνονται από 36 έως 38 βαθμούς Κελσίου.

Για την Αττική προβλέπεται γενικά αίθριος καιρός, με βόρειους-βορειοανατολικούς ανέμους μέτριας έντασης, οι οποίοι κατά διαστήματα θα ενισχύονται. Η θερμοκρασία στο κέντρο της Αθήνας θα κυμανθεί από 23 έως 36 βαθμούς.

Έως και 39°C σε περιοχές της Βόρειας Ελλάδας

Η μετεωρολόγος του Alpha, Σαβίνα Αντουλινάκη, εκτιμά ότι η Τρίτη και η Τετάρτη θα είναι οι θερμότερες ημέρες της εβδομάδας, επισημαίνοντας πάντως ότι οι θερμοκρασίες στην Ελλάδα δεν μπορούν να συγκριθούν με τον ακραίο καύσωνα που πλήττει πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Όπως ανέφερε, σε τμήματα της Βόρειας Ελλάδας δεν αποκλείεται ο υδράργυρος να αγγίξει ακόμη και τους 39 βαθμούς Κελσίου, ενώ από την Πέμπτη αναμένεται σταδιακή αποκλιμάκωση της ζέστης.

Γιατί ανεβαίνει η θερμοκρασία

Ο μετεωρολόγος Δημήτρης Ζιακόπουλος εξηγεί ότι οι θερμές αέριες μάζες υποτροπικής προέλευσης, οι οποίες τις προηγούμενες ημέρες επηρέασαν μεγάλο μέρος της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης, μετακινούνται πλέον προς την ανατολική Ευρώπη.

Όπως σημειώνει, η αντικυκλωνική κυκλοφορία που επικρατεί στην ανατολική Ευρώπη και στα βόρεια Βαλκάνια προκαλεί καθοδική κίνηση των αερίων μαζών, γεγονός που οδηγεί σε περαιτέρω θέρμανσή τους. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει και τη βόρεια και βορειοδυτική Ελλάδα, ενώ στα νοτιοανατολικά νησιά φτάνουν θερμές αέριες μάζες από το εσωτερικό της Μικράς Ασίας.

Παράλληλα, το μελτέμι εξασθενεί σταδιακά κατά 1 έως 2 μποφόρ, χάνοντας μέρος της δροσιστικής του επίδρασης στις προσήνεμες περιοχές. Στην εξέλιξη αυτή συμβάλλει και η άνοδος της θερμοκρασίας στα βορειοανατολικά Βαλκάνια και στη δυτική Μαύρη Θάλασσα.

Από την Τρίτη, ένα αποκομμένο χαμηλό στην ανώτερη ατμόσφαιρα, που βρίσκεται νοτιοδυτικά της Κρήτης, αναμένεται να κινηθεί βορειότερα, ευνοώντας την ανάπτυξη απογευματινής αστάθειας.

Με βάση τα μέχρι στιγμής προγνωστικά στοιχεία, τα φαινόμενα θα περιοριστούν κυρίως στις ορεινές περιοχές της ηπειρωτικής χώρας, με την πιθανότητα για μπόρες και καταιγίδες να αυξάνεται την Πέμπτη και την Παρασκευή.

Όσον αφορά τη θερμοκρασία, οι μέγιστες τιμές αναμένεται να διαμορφωθούν γενικά μεταξύ 37 και 39 βαθμών Κελσίου στις θερμότερες περιοχές της χώρας.

Κολυδάς: Ζεστός αλλά όχι καυτός ο Ιούλιος

Ανοδική πορεία αναμένεται να ακολουθήσει η θερμοκρασία τις επόμενες δύο εβδομάδες, σύμφωνα με την εκτίμηση του μετεωρολόγου και πρώην διευθυντή της ΕΜΥ, Θεόδωρου Κολυδά, ο οποίος επισημαίνει ότι η χώρα εισέρχεται σε μια περίοδο με έντονα καλοκαιρινά χαρακτηριστικά, χωρίς ωστόσο να αναμένεται ακραίος καύσωνας.

Όπως αναφέρει, οι υψηλότερες θερμοκρασίες θα γίνουν περισσότερο αισθητές στα μεγάλα αστικά κέντρα, με την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και τη Λάρισα να συγκαταλέγονται στις περιοχές όπου η ζέστη θα είναι πιο έντονη.

Σύμφωνα με τον κ. Κολυδά, το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου θα κυριαρχήσουν συνθήκες που παραπέμπουν σε τυπικό μεσογειακό καλοκαίρι, ενώ μετά τις πρώτες ημέρες του μήνα αναμένεται σταδιακή εξομάλυνση των θερμοκρασιών.

Ο πρώην διευθυντής της ΕΜΥ εξηγεί ότι η θερμή αέρια μάζα που τις τελευταίες ημέρες επηρεάζει μεγάλο μέρος της Ευρώπης μετατοπίζεται σταδιακά προς τα ανατολικά. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες θα καταγραφούν κυρίως στην κεντρική Ευρώπη και στα βόρεια Βαλκάνια, ενώ και η Ελλάδα θα βιώσει αισθητή άνοδο του υδραργύρου, κυρίως στα ηπειρωτικά.

Περιοχές όπως η Θεσσαλία, η Στερεά Ελλάδα και η δυτική Ελλάδα αναμένεται να καταγράψουν τις μεγαλύτερες θερμοκρασίες. Παρά ταύτα, όπως επισημαίνει, η χώρα μας δεν φαίνεται να επηρεάζεται από τον πυρήνα του ακραίου θερμού κύματος που πλήττει άλλες ευρωπαϊκές περιοχές.

Καθοριστικό ρόλο στις καιρικές συνθήκες θα διαδραματίσει το μελτέμι, το οποίο, αν και θα παρουσιάσει πρόσκαιρη εξασθένηση, στη συνέχεια αναμένεται να ενισχυθεί εκ νέου.

Η επαναφορά των βορείων ανέμων εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη συγκράτηση των θερμοκρασιών, κυρίως στα ανατολικά και τα νότια τμήματα της χώρας, περιορίζοντας την αίσθηση της έντονης ζέστης.

Παράλληλα, ο Θεόδωρος Κολυδάς υπογραμμίζει τη σημασία της ολοκληρωμένης ενημέρωσης για την εξέλιξη του καιρού, επισημαίνοντας ότι τα σύντομα αποσπάσματα που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή οι ολιγόλεπτες τηλεοπτικές παρουσιάσεις δεν αρκούν για να αποτυπώσουν με ακρίβεια τη συνολική εικόνα των μετεωρολογικών εξελίξεων.

Διαβάστε επίσης