Καιρός - NOAA: «Σούπερ» Ελ Νίνιο: Ο πλανήτης σε τροχιά ακραίων φαινομένων - Τι σημαίνει για Ευρώπη
Ένα από τα ισχυρότερα Ελ Νίνιο των τελευταίων δεκαετιών αναπτύσσεται στον Ειρηνικό και αναμένεται να κορυφωθεί προς το τέλος του 2026.
Snapshot
- Το Ελ Νίνιο που αναπτύσσεται στον Ειρηνικό έχει ξεπεράσει αύξηση θερμοκρασίας 2°C και χαρακτηρίζεται ως «σούπερ Ελ Νίνιο», με κορύφωση το 2027.
- Το φαινόμενο προκαλεί εντονότερες βροχοπτώσεις στην Ανατολική Αφρική, Νότια Αμερική και νότιες ΗΠΑ, ενώ επιφέρει ξηρασία σε Νότια Ασία, Αυστραλία και Νότια Αφρική.
- Το Ελ Νίνιο αναμένεται να επιδεινώσει την επισιτιστική ανασφάλεια, προσθέτοντας έως και 49 εκατ. ανθρώπους σε κατάσταση οξείας πείνας έως το 2027.
- Στη Βόρεια Αμερική το Ελ Νίνιο μειώνει τις χιονοπτώσεις σε πολλές περιοχές, ενώ αυξάνει τις βροχές και τα χιόνια στα νότια τμήματα.
- Για τη Νότια Ευρώπη, περιλαμβανομένης της Ελλάδας, προβλέπονται θερμοκρασίες υψηλότερες από τα κανονικά επίπεδα, ενώ για τη Βορειοδυτική Ευρώπη πιθανόν αυξημένες βροχές και θυελλώδεις συνθήκες.
Ένα ισχυρό Ελ Νίνιο διαμορφώνεται στον Ειρηνικό Ωκεανό και ήδη επηρεάζει τις καιρικές συνθήκες σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο, το οποίο προκαλείται από την υψηλότερη από το κανονικό θερμοκρασία των υδάτων στον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό.
Στοιχεία της αμερικανικής Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA), που δημοσιοποιήθηκαν στις 14 Σεπτεμβρίου 2026, δείχνουν ότι το Ελ Νίνιο ξεπέρασε το όριο αύξησης της θερμοκρασίας των 2 βαθμών Κελσίου. Ως εκ τούτου, χαρακτηρίζεται πλέον «πολύ ισχυρό» ή, ανεπίσημα, «σούπερ Ελ Νίνιο».
Το φετινό Ελ Νίνιο άρχισε να αναπτύσσεται τον Ιούνιο του 2026 και αναμένεται να κορυφωθεί στις αρχές του 2027. Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να είναι ένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ. Το Κέντρο Κλιματικών Προβλέψεων της NOAA εκτιμά ότι το φαινόμενο θα διατηρηθεί έως την περίοδο Μαρτίου-Μαΐου 2027.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), το Ελ Νίνιο εμφανίζεται κάθε δύο έως επτά χρόνια. Συνήθως αρχίζει μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου, κορυφώνεται μεταξύ Νοεμβρίου και Φεβρουαρίου και μπορεί να διαρκέσει έως και 18 μήνες.
Ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο τείνει να προκαλεί εντονότερες βροχοπτώσεις στην Ανατολική Αφρική, στη Νότια Αμερική και στις νότιες Ηνωμένες Πολιτείες.
Αντίθετα, συνδέεται με ξηρασία στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία, στην Αυστραλία και στη Νότια Αφρική, ενώ οδηγεί σε υψηλότερες θερμοκρασίες σχεδόν σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Πού αναμένονται περισσότερες βροχές;
Το Ελ Νίνιο συνήθως προκαλεί εντονότερες βροχοπτώσεις στην Ανατολική Αφρική, στη Νότια Αμερική και στις νότιες ΗΠΑ.
Στην Ανατολική Αφρική αναμένονται βροχοπτώσεις υψηλότερες από τα συνηθισμένα επίπεδα μεταξύ Οκτωβρίου και Δεκεμβρίου.
Το Κέντρο Κλιματικών Προβλέψεων και Εφαρμογών της IGAD, που εδρεύει στο Νγκόνγκ της Κένυας, εκτιμά στο 90% την πιθανότητα να επικρατήσουν συνθήκες αυξημένων βροχοπτώσεων στη νότια Αιθιοπία, στην κεντρική και νότια Σομαλία και στη βορειοανατολική Κένυα.
Οι βροχές αυτής της περιόδου μπορούν να αντιστοιχούν έως και στο 70% των συνολικών ετήσιων βροχοπτώσεων της περιοχής. Επομένως, η αύξησή τους συνεπάγεται και υψηλότερο κίνδυνο πλημμυρών.
Περισσότερες βροχοπτώσεις αναμένονται επίσης σε τμήματα της Νότιας Αμερικής και των νότιων ΗΠΑ.
Στις ακτές του Ισημερινού και του βόρειου Περού προβλέπονται πιο υγρές συνθήκες στις αρχές του 2027, ενώ το φαινόμενο αναμένεται να επεκταθεί στη νότια Βραζιλία, την Ουρουγουάη και τη βορειοανατολική Αργεντινή μεταξύ Σεπτεμβρίου 2026 και Ιανουαρίου 2027.
Πού μπορεί να επικρατήσει μεγαλύτερη ξηρασία;
Το Ελ Νίνιο συνήθως προκαλεί ξηρότερες συνθήκες στη Νότια Ασία, στη Νοτιοανατολική Ασία, στην Αυστραλία και στη Νότια Αφρική.
Οι θερινές βροχές των μουσώνων στην Ινδία και το Πακιστάν ήταν χαμηλότερες από το αναμενόμενο. Σύμφωνα με την Ινδική Μετεωρολογική Υπηρεσία, οι βροχοπτώσεις στην Ινδία από την 1η Ιουνίου έως τις 9 Σεπτεμβρίου ήταν κατά 15% χαμηλότερες από τον μέσο όρο.
Η Ινδονησία βρίσκεται αντιμέτωπη με ξηρότερη περίοδο και αυξημένο κίνδυνο δασικών πυρκαγιών. Η μετεωρολογική υπηρεσία της χώρας, BMKG, είχε καταγράψει έως τα τέλη Ιουλίου 5.019 εστίες υψηλής θερμικής δραστηριότητας, με τη Σουμάτρα και το Καλιμαντάν να αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.
Η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Αυστραλίας αναμένει βροχοπτώσεις χαμηλότερες από τον μέσο όρο στις νότιες και ανατολικές περιοχές της χώρας, ενώ οι υψηλότερες θερμοκρασίες αυξάνουν τον κίνδυνο πυρκαγιών.
Η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Νότιας Αφρικής προβλέπει βροχοπτώσεις κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα και θερμοκρασίες υψηλότερες από τον μέσο όρο στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού.
Πώς μπορεί να επηρεάσει το Ελ Νίνιο την επισιτιστική ασφάλεια;
Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP) προειδοποιεί ότι το Ελ Νίνιο θα μπορούσε να οδηγήσει τουλάχιστον 49 εκατ. επιπλέον ανθρώπους σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια έως το τέλος του 2027.
Αυτό θα αύξανε τον συνολικό αριθμό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν οξεία πείνα στις 45 χώρες που αναλύθηκαν από τα 225 εκατομμύρια στα 274 εκατομμύρια.
Η Ανατολική και Νότια Αφρική, καθώς και η Λατινική Αμερική, αναμένεται να καταγράψουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις.
Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) επισημαίνει ότι το καλαμπόκι, το ρύζι και άλλες καλλιέργειες που εξαρτώνται από τις βροχοπτώσεις διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.
Οι ξηρές συνθήκες απειλούν τις σοδειές από τη Νότια Αφρική και το Σαχέλ έως τη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία.
«Το Ελ Νίνιο αποτελεί τεράστια απειλή για την επισιτιστική ασφάλεια εκατομμυρίων ανθρώπων που είναι ήδη ευάλωτοι», δήλωσε ο προσωρινός εκτελεστικός διευθυντής του WFP, Καρλ Σκάου.
Θα κάνει το Ελ Νίνιο τον πλανήτη θερμότερο;
Το φαινόμενο συνήθως αυξάνει τη θερμοκρασία του πλανήτη, με τις ισχυρότερες επιπτώσεις να καταγράφονται κατά το έτος που ακολουθεί την ανάπτυξή του.
Ο WMO αναμένει θερμοκρασίες υψηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα σχεδόν παντού μεταξύ Σεπτεμβρίου και Νοεμβρίου.
Εκτιμά επίσης ότι υπάρχει 86% πιθανότητα τουλάχιστον ένα έτος έως το 2030 να ξεπεράσει το 2024 ως το θερμότερο που έχει καταγραφεί ποτέ.
«Προβλέπεται Ελ Νίνιο για το τέλος του 2026, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες το επόμενο έτος, το 2027, να αποτελέσει το νέο έτος-ρεκόρ», δήλωσε ο Λίον Χέρμανσον, ο οποίος ηγήθηκε της σχετικής πρόγνωσης.
Τι θα συμβεί με το χιόνι;
Η μεγαλύτερη επίδραση του Ελ Νίνιο στους χειμώνες της Βόρειας Αμερικής εκδηλώνεται μέσω του αεροχειμάρρου, των ισχυρών ανέμων σε μεγάλο υψόμετρο που καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό την πορεία των καταιγίδων.
Κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο, το ισχυρότερο τμήμα του αεροχειμάρρου μετατοπίζεται νοτιότερα και εκτείνεται περισσότερο προς τα ανατολικά, οδηγώντας τις καταιγίδες στο νότιο τρίτο της ηπείρου.
Οι επιστήμονες της NOAA χαρακτηρίζουν το Ελ Νίνιο ως «τον μεγάλο καταστολέα των χιονοπτώσεων» για το μεγαλύτερο μέρος της Βόρειας Αμερικής.
Σε προηγούμενους χειμώνες με Ελ Νίνιο, οι χιονοπτώσεις ήταν χαμηλότερες από τον μέσο όρο γύρω από τις Μεγάλες Λίμνες, στο εσωτερικό της Νέας Αγγλίας, στα βόρεια Βραχώδη Όρη, στον βορειοδυτικό Ειρηνικό, στον δυτικό Καναδά και στην Αλάσκα.
Αντίθετα, στις νότιες ΗΠΑ, ιδίως στις περιοχές με μεγαλύτερο υψόμετρο, οι χιονοπτώσεις έτειναν να είναι αυξημένες.
Η NOAA υπογραμμίζει, πάντως, ότι πρόκειται για μοτίβα προηγούμενων ετών και όχι για συγκεκριμένη πρόγνωση, καθώς οι συνθήκες μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από χρονιά σε χρονιά.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη;
Η σύνδεση του Ελ Νίνιο με τις καιρικές συνθήκες στην Ευρώπη είναι πιο αδύναμη.
Η βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Met Office) εκτιμά ότι υπάρχει αυξημένη πιθανότητα για πιο βροχερές και θυελλώδεις συνθήκες στη Βορειοδυτική Ευρώπη αυτό το φθινόπωρο και στις αρχές του χειμώνα.
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF) έχει συσχετίσει το Ελ Νίνιο με ψυχρότερους χειμώνες προς το τέλος της εποχής στη Βόρεια Ευρώπη.
Ένα ισχυρό Ελ Νίνιο συνήθως περιορίζει τη δραστηριότητα των τυφώνων στον Ατλαντικό.
Στην πρόγνωσή της τον Αύγουστο, η NOAA έδωσε πιθανότητα 75% η φετινή περίοδος τυφώνων να παρουσιάσει δραστηριότητα χαμηλότερη από τα φυσιολογικά επίπεδα, σημειώνοντας ότι κάθε ισχυρό επεισόδιο Ελ Νίνιο στη σύγχρονη ιστορία έχει συνδεθεί με χαμηλότερη από τη μέση δραστηριότητα.
Οι μετεωρολόγοι τονίζουν, ωστόσο, ότι κανένα επεισόδιο Ελ Νίνιο δεν είναι ακριβώς ίδιο με κάποιο άλλο.
Ο WMO προειδοποιεί ότι η ένταση του φαινομένου δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη ένταση των επιπτώσεων σε κάθε επιμέρους περιοχή, καθώς σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι συνθήκες στον Ινδικό και τον Ατλαντικό Ωκεανό.
«Το Ελ Νίνιο γιγαντώνεται μπροστά στα μάτια μας», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες σε ανακοίνωση του WMO.
«Η επιστήμη δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας: ο πλανήτης βρίσκεται σε αχαρτογράφητα νερά, και αυτά τα νερά θερμαίνονται».
Υπάρχει, όμως, ένα στοιχείο που αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα και συνολικά τη Νότια Ευρώπη: οι εποχικές προβλέψεις του WMO έχουν καταγράψει ισχυρό σήμα για θερμοκρασίες υψηλότερες από τα κανονικά επίπεδα στη νότια Ευρώπη, μέσα σε ένα γενικότερο περιβάλλον ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών σε μεγάλο μέρος του πλανήτη. (World Meteorological Organization)
