Μέση Ανατολή: Τα «καρφιά» του Ιράν στη Σαουδική Αραβία, το ισλαμικό μέτωπο και οι συμμαχίες

Snapshot

• Η κηδεία του Αλί Χαμενεΐ χρησιμοποιήθηκε από το ιρανικό καθεστώς για να στείλει πολιτικά και θρησκευτικά μηνύματα σε όλη τη Μέση Ανατολή, με έμφαση στη σύγκρουση με ΗΠΑ και Ισραήλ.
• Η απρόσμενη παρουσία της Σαουδικής Αραβίας στην κηδεία υποδηλώνει παρασκηνιακή επικοινωνία και πιθανή αναζήτηση σταθερότητας μεταξύ Τεχεράνης και Ριάντ.
• Το Ιράν επιδιώκει τη συγκρότηση ενός ισλαμικού μετώπου κατά του Ισραήλ, απευθύνοντας μηνύματα και προς άλλα κράτη του σουνιτικού άξονα όπως Τουρκία και Κατάρ.

Snapshot powered by AI

Οι τελετές για την κηδεία του εκλιπόντα ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ είναι γεμάτες συμβολισμούς και ενδεχομένως αποκαλύπτουν πολλά για τις παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις στην Μέση Ανατολή και τις νέες συμμαχίες που επιχειρούνται να οικοδομηθούν στο πιο αβέβαιο πολιτικό σκηνικό στην περιοχή τις τελευταίες δεκαετίες.

Οι μουλάδες χρησιμοποιούν την θρησκεία και το Κοράνι για να στείλουν πολιτικά μηνύματα αλλά και για να δημιουργήσουν το δικό τους αφήγημα πίσω από το οποίο καλούν τα κράτη της περιοχής να στοιχηθούν. Έτσι το σύμβολο σε αυτές τις τελετές είναι η υψωμένη γροθιά του Χαμενεΐ, ο οποίος επιχειρείται να μετατραπεί από ένα σύμβολο καταπίεσης σε ένα σύμβολο αντίστασης. Τα χρώματα που κυριαρχούν είναι το μαύρο για το πένθος και το κόκκινο για την εκδίκηση, την αντίσταση στους εχθρούς του Ιράν.

Οι όροι με τους οποίους παρουσιάζεται οι σύγκρουση έχουν θρησκευτικό μανδύα. Γι’ αυτό και στην τελετή για τις ξένες αντιπροσωπείες οι μουλάδες της Τεχεράνης διάβασαν διαφορετικούς, προσεκτικά επιλεγμένους στίχους από το Κοράνι σε κάθε χώρα. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στους στίχους που επελέγησαν για τη Σαουδική Αραβία.

Ουδείς ανέμενε το Ριάντ, με βάση τις παραδοσιακά συγκρουσιακές σχέσεις που διατηρεί με την Τεχεράνη να βρίσκεται στην κηδεία. Κι όμως σε μία έκπληξη της τελευταίας στιγμής - όπως την χαρακτήρισε το Al Jazeera αφού δεν έγινε γνωστό αν η Σαουδική Αραβία προσκλήθηκε και αποφάσισε να την τελευταία στιγμή να παρευρεθεί ή αν επέλεξε μόνη της να ταξιδέψει στην Τεχεράνη- οι Σαουδάραβες εμφανίστηκαν στο Grand Mossala.

Oι στίχοι που τους διαβάστηκαν περιγράφουν τη Μάχη του Μπαντρ στη σημερινή Σαουδική Αραβία όπου τα στρατεύματα του προφήτη Μωάμεθ νίκησαν την μεγαλύτερη σε αριθμούς δύναμη των εχθρών τους «με τη θέληση του Θεού». «Οι πιστοί είδαν τον εχθρό τους με τα δικά τους μάτια ως διπλάσιο σε αριθμό. Όμως ο Θεός στηρίζει με τη νίκη Του όποιον επιθυμεί. Σίγουρα σε αυτό υπάρχει ένα δίδαγμα για τους ανθρώπους με διορατικότητα», ανέφεραν οι στίχοι.

Το μήνυμα δέχεται πολλές ερμηνείες και δεν είναι ξεκάθαρο αν είχε σκοπό να ενοχλήσει, να προειδοποιήσει ή να φέρει πιο κοντά το Ριάντ ή και όλα αυτά μαζί. Ο παραλληλισμός πάντως είναι ξεκάθαρος: Το Ιράν θεωρεί ότι κέρδισε τον πόλεμο εναντίον των ΗΠΑ και του Ισραήλ με την βοήθεια του Θεού.

Το ισλαμικό μέτωπο και ο ρόλος της Σαουδικής Αραβίας

Από τις τελευταίες εξελίξεις φαίνεται ότι υπάρχει δίαυλος παρασκηνιακής επικοινωνίας του σουνιτικού και του σιιτικού άξονα στη Μέση Ανατολή, που εκπροσωπούνται πρωταρχικά από τη Σαουδική Αραβία και το Ιράν. Η Σαουδική Αραβία, επέλεξε να πάει στην κηδεία του Χαμενεΐ, πιθανότατα για να κατευνάσει το αρνητικό κλίμα σε βάρος της εντός του ιρανικού καθεστώτος αφού σιωπηρά στήριξε τις ΗΠΑ στον πόλεμο.

Παράλληλα το σουνιτικό συντηρητικό βασίλειο αντιλαμβάνεται ότι δεν είναι σε θέση να καθορίσει καίρια την αμερικανική πολιτική στη Μέση Ανατολή, η οποία επηρεάζεται κατά πολύ από το Ισραήλ. Αυτό φαίνεται ότι έχει εκνευρίσει τη βασιλική δυναστεία των Σαούντ που αναζητούν τρόπο να επανέλθει η σταθερότητα στην περιοχή.

Το βασικό ερώτημα είναι αν το Ριάντ, το οποίο εκπροσωπεί τα κράτη του Κόλπου θα στοιχηθεί με την ιρανική γραμμή και θα απομακρυνθεί από τις ΗΠΑ ή αν θα επιχειρήσει να χαράξει κάποια δική του στρατηγική. Το πρώτο είναι μάλλον δύσκολο αν σκεφτεί κανείς τα θέματα που παραμένουν ανοιχτά στη Μέση Ανατολή, όπως η Υεμένη όπου η Σαουδική Αραβία υποστηρίζει την κυβέρνηση και το Ιράν του αντάρτες Χούθι.

Πάντως πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι όλα τα κράτη του Κόλπου έχουν θορυβηθεί με το γεγονός ότι κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν τους πυραύλους και τα drones του Ιράν χωρίς την ισχυρή αμερικανική υποστήριξη, στην οποία υπολόγιζαν τόσα χρόνια.

Από την πλευρά του Ιράν φαίνεται να επιχειρείται η συγκρότηση ενός ισλαμικού μετώπου που θα λειτουργήσει κόντρα στο Ισραήλ και τα συμφέροντα του στην περιοχή. Γι’ αυτό μέσω των στίχων του Κορανίου η Τεχεράνη έκανε συστάσεις και στα άλλα μέλη του σουνιτικού άξονα, την Τουρκία και το Κατάρ για τη στάση τους στον πόλεμο.

Οι στίχοι που διαβάστηκαν στην Τουρκία μιλούσαν για «όσους πιστούς αγωνίζονται με την περιουσία και τη ζωή τους» για τον σκοπό του Θεού και όσους «όσους μένουν πίσω», ένας στίχος που αναφέρεται στη θυσία και την προσπάθεια. Η ερμηνεία που δόθηκε είναι ότι η Άγκυρα επιχείρησε να μείνει εκτός του πολέμου εξαιτίας των καλών σχέσεων του Ταγίπ Ερντογάν με τον Ντόναλντ Τραμπ αν και ύψωνε την ρητορική εναντίον του Ισραήλ κυρίως για τα θέματα της Γάζας και της Συρίας.

Η ενισχυμένη θέση του Πακιστάν

Το Πακιστάν στην τελετή συμμετείχε με μία από τις πιο υψηλόβαθμες αντιπροσωπείες, στην οποία μετείχαν ο πρωθυπουργός, Σεμπχάζ Σαρίφ, ο αναπληρωτής πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών Ισχάκ Νταρ και ο αρχηγός του στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ. Μάλιστα ο Σαρίφ και ο Ασίμ Μουνίρ είναι δύο από τους ανθρώπου που διαδραμάτισαν κομβικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και στην υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας μεταξύ τους.

Επιπλέον εκτός από την καλή σχέση που διατηρεί με την Τεχεράνη το Πακιστάν φαίνεται ότι είναι αυτό που ενημερώνει για όλες τις εξελίξεις τη Σαουδική Αραβία και έχει αναλάβει να κρατάει αυτό τον δίαυλο επικοινωνίας ανοιχτό. Το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία ήδη συνεργάζονται στενά στα θέματα ασφάλειας και άμυνας. Μέχρι στιγμής δεν είναι γνωστό αν η πακιστανική πλευρά ήταν αυτή που διευκόλυνε την έλευση της αντιπροσωπείας της Σαουδικής Αραβίας στην Τεχεράνη.

Η επόμενη μέρα στο καθεστώς της Τεχεράνης

Μόλις κλείσει το κεφάλαιο με την ταφή του Χαμενεΐ στις 9 Ιουλίου το ιρανικό καθεστώς θα πρέπει να ξεκινήσει να δίνει τα πρώτα δείγματα της στρατηγικής που θα ακολουθήσει στην μετά - Χαμενεΐ.

Μία ενδεικτική κίνηση που θέλει να δείξει ότι θα υπάρξει συνέχεια και συνέπεια στην ιρανική πολιτική είναι η απόφαση που ελήφθη για τον Γκολάμ-Χοσεΐν Μοχσενί-Ετζέι παρά το γεγονός ότι λόγω πένθους η ιρανική κυβέρνηση δεν κάνει ανακοινώσεις.

Ο Ετζέι αποφασίστηκε από τον ανώτατο ηγέτη Μοτζάμπα Χαμενεΐ να είναι εκ νέου πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου της χώρας. Να σημειωθεί ότι ο Ετζέι είναι από τους ανθρώπους που πρωτοστάτησαν στις δίκες σε βάρος των αντικυβερνητικών διαδηλωτών τον περασμένο Δεκέμβριο και στις διώξεις εναντίον τους.

Τα νέα ηγετικά στελέχη της Τεχεράνης πλέον για πρώτη φορά δεν ανήκουν στην Ισλαμική Επανάσταση του 1979 αλλά στην αμέσως επόμενη γενιά. Επομένως οι αναλυτές αναμένουν με ενδιαφέρον να δουν ποια στάση θα κρατήσουν ως προς τον ιδεολογικό πυρήνα της κυβέρνησης και την Ισλαμική Επανάσταση.

Ενδεικτικό των τριβών που υπάρχουν στο εσωτερικό των πολιτικών κύκλων στην Τεχεράνη είναι η υποδοχή που επιφύλαξαν στην οικογένεια του ηγέτη της Ισλαμικής Επανάστασης και πρώτου ανώτατου ηγέτη της χώρας, Ρουχολάχ Χομεϊνί.

Όταν τα μέλη της οικογένειας του Ρουχολάχ Χομεϊνί πλησίασαν το φέρετρο του Αλί Χαμενεΐ τους διαβάστηκε από το Κοράνι ο ίδιος στίχος με την Τουρκία για όσους υπηρετούν τον Θεό με τη ζωή τους και σε αυτούς τους πιστούν που μένουν στα σπίτια τους.

Βίντεο που κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο δείχνουν τον εγγονό του ηγέτη της Ισλαμικής Επανάστασης Χασάν Χομεϊνί να φεύγει από την αίθουσα μόλις άρχισε η απαγγελία των στίχων. Αυτό προκάλεσε έντονη κριτική από συντηρητικούς κύκλους στην Τεχεράνης, καθώς ο Χασάν Χομεϊνί έχει συνδεθεί με το στρατόπεδο των μεταρρυθμιστών εντός του Ιράν.

Διαβάστε επίσης