Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: Γιατί οι Ρεπουμπλικανοί έχουν κόκκινο και οι Δημοκρατικοί μπλε
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, τα χρώματα που χρησιμοποιούνται για τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα είναι αντίστροφα από εκείνα που συνηθίζονται στην Ευρώπη
Snapshot
- Στις ΗΠΑ, το κόκκινο χρώμα αντιπροσωπεύει τους Ρεπουμπλικανούς και το μπλε τους Δημοκρατικούς, αντίθετα από την Ευρώπη όπου το κόκκινο συνδέεται με την Αριστερά.
- Η χρωματική αντιστοίχιση των κομμάτων δεν προέκυψε από ιδεολογική επιλογή, αλλά καθιερώθηκε σταδιακά από τα μέσα ενημέρωσης.
- Η καθιέρωση του κόκκινου για τους Ρεπουμπλικανούς και του μπλε για τους Δημοκρατικούς έγινε οριστική το 2000, μετά από κοινή συμφωνία των αμερικανικών τηλεοπτικών δικτύων.
- Η εκλογική αναμέτρηση του 2000 και η εκτεταμένη τηλεοπτική κάλυψη συνέβαλαν στην εδραίωση της σημερινής χρωματικής κωδικοποίησης.
- Οι όροι «κόκκινες πολιτείες» και «μπλε πολιτείες» περιγράφουν τα πολιτικά προφίλ των πολιτειών ανάλογα με το κόμμα που τις υποστηρίζει μακροχρόνια.
Μπορεί οι Ηνωμένες Πολιτείες να βρίσκονται, όπως και η Ευρώπη, στο βόρειο ημισφαίριο, ωστόσο αρκετά πράγματα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού μοιάζουν να λειτουργούν αντίστροφα από όσα έχουμε συνηθίσει οι Ευρωπαίοι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι ενδιάμεσες εκλογές (midterms) της Τρίτης.
Οι εκλογές αυτές συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον της Ευρώπης, καθώς το αποτέλεσμά τους θα επηρεάσει την κυβέρνηση Τραμπ και, κατ’ επέκταση, τις διεθνείς εξελίξεις. Ωστόσο, κατά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ενδέχεται να προκύψει κάποια σύγχυση για έναν φαινομενικά ασήμαντο λόγο: τα χρώματα των κομμάτων.
Στη Γαλλία, όπως και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, το κόκκινο συνδέεται παραδοσιακά με την Αριστερά, ενώ το μπλε συμβολίζει τη Δεξιά. Στις Ηνωμένες Πολιτείες ισχύει ακριβώς το αντίθετο.
Οι Δημοκρατικοί, οι οποίοι τοποθετούνται στα αριστερά του αμερικανικού πολιτικού φάσματος, εκπροσωπούνται με το μπλε χρώμα, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί, που ανήκουν στη Δεξιά, συμβολίζονται με το κόκκινο.
Η συγκεκριμένη χρωματική αντιστοίχιση, πάντως, δεν προέκυψε από κάποια ιδιαίτερη ιδεολογική επιλογή ή συμβολική απόφαση των ίδιων των κομμάτων.
Το 1976 οι πρώτες χρωματικές επιλογές ήταν αυθαίρετες
Στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, οι έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, οι οποίες κατανέμονται μεταξύ των πολιτειών ανάλογα με τον πληθυσμό τους, καθώς και οι έδρες της Γερουσίας που ανανεώνονται, αποτυπώνονται στους εκλογικούς χάρτες με κόκκινο ή μπλε χρώμα, ανάλογα με το κόμμα που επικρατεί.
Η πρώτη τηλεοπτική παρουσίαση εκλογικού χάρτη με χρωματική διάκριση πραγματοποιήθηκε το 1976 από το αμερικανικό δίκτυο NBC.
Τότε, ωστόσο, τα χρώματα ήταν αντίστροφα από τα σημερινά.
Τα επόμενα χρόνια, η επιλογή των χρωμάτων διέφερε από τηλεοπτικό δίκτυο σε τηλεοπτικό δίκτυο, αλλά και από εκλογική αναμέτρηση σε εκλογική αναμέτρηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνταν ακόμη και εντελώς διαφορετικά χρώματα.
Η έλλειψη ενιαίου συστήματος προκαλούσε συχνά σύγχυση στους τηλεθεατές, οι οποίοι δυσκολεύονταν να παρακολουθήσουν με σαφήνεια την εξέλιξη των εκλογικών αποτελεσμάτων.
Το 2000 καθιερώθηκε η σημερινή χρωματική αντιστοίχιση
Σύμφωνα με έκθεση της Υπηρεσίας Ερευνών του αμερικανικού Κογκρέσου, η καθοριστική αλλαγή ήρθε στις προεδρικές εκλογές του 2000.
Τότε, τα μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα και τα μέσα ενημέρωσης κατέληξαν για πρώτη φορά σε μια κοινή χρωματική κωδικοποίηση: κόκκινο για τους Ρεπουμπλικανούς και μπλε για τους Δημοκρατικούς.
Το κόκκινο ήταν αρχικά ένα χρώμα που κανένα από τα δύο κόμματα δεν επιθυμούσε να συνδεθεί μαζί του, εξαιτίας της ιστορικής ταύτισής του με τον κομμουνισμό και τη σημαία της Σοβιετικής Ένωσης.
Σύμφωνα με μία εξήγηση, η επιλογή του κόκκινου για τους Ρεπουμπλικανούς οφειλόταν απλώς στο γεγονός ότι στα αγγλικά οι λέξεις Red (κόκκινο) και Republicans (Ρεπουμπλικανοί) αρχίζουν από το ίδιο γράμμα.
Η εξαιρετικά αμφίρροπη εκλογική αναμέτρηση του 2000 μεταξύ του Δημοκρατικού Αλ Γκορ και του Ρεπουμπλικανού Τζορτζ Μπους του νεότερου συνέβαλε καθοριστικά στην εδραίωση αυτής της πρακτικής.
Χρειάστηκε περισσότερο από ένας μήνας για να ξεκαθαρίσει το αποτέλεσμα στη Φλόριντα και, μαζί με αυτό, ο τελικός νικητής των προεδρικών εκλογών.
Στο διάστημα αυτό, οι εκλογικοί χάρτες προβάλλονταν καθημερινά στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, με αποτέλεσμα η χρωματική διάκριση των δύο κομμάτων να αποτυπωθεί στη συνείδηση του κοινού.
Έκτοτε, η συγκεκριμένη αντιστοίχιση παραμένει σταθερή.
Μάλιστα, οι χαρακτηρισμοί «κόκκινες πολιτείες» και «μπλε πολιτείες» έχουν πλέον καθιερωθεί στο αμερικανικό πολιτικό λεξιλόγιο, περιγράφοντας όχι μόνο τα αποτελέσματα μιας εκλογικής αναμέτρησης, αλλά και τον μακροχρόνιο πολιτικό προσανατολισμό κάθε πολιτείας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Καλιφόρνια, η οποία θεωρείται «μπλε πολιτεία», καθώς ψηφίζει σταθερά υπέρ των Δημοκρατικών στις προεδρικές εκλογές από το 1992.
Στον αντίποδα, το Τέξας χαρακτηρίζεται «κόκκινη πολιτεία», αφού αναδεικνύει Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους σε όλες τις προεδρικές αναμετρήσεις από το 1980.
Έτσι, μια επιλογή που ξεκίνησε ως πρακτική διευκόλυνση της τηλεοπτικής κάλυψης των εκλογών εξελίχθηκε σε αναπόσπαστο στοιχείο της αμερικανικής πολιτικής ταυτότητας.
