Τι έχει στο μυαλό του ο Τραμπ - Πού βαδίζουμε εμείς

Το ερώτημα έχει τεθεί κατ’ επανάληψη: τι ακριβώς έχει στο μυαλό του ο Ντόναλντ Τραμπ; Εκτίμησε επαρκώς τα δεδομένα και τους υπαρκτούς κινδύνους; Ποια είναι εντέλει η στρατηγική στόχευση του εγχειρήματος; Και κοντά σε αυτό, αρχίζει να προβάλλει και ένα άλλο ερώτημα. Το εξής απλό: υπ’ αυτές τις συνθήκες, εμείς τι κάνουμε;

Πριν επιχειρήσουμε να δώσουμε απαντήσεις, ας κάνουμε μια μικρή αλλά χρήσιμη αναδρομή, στην πορεία της ελληνικής διπλωματικής πολιτικής από το 2019 -τότε εξελέγη για πρώτη φορά ο Κυριάκος Μητσοτάκης- ως σήμερα. Σε πρώτη φάση, ο πρωθυπουργός παρέμεινε σταθερά στα πατήματα των προκατόχων του. Εκείνη την περίοδο υπήρξαν διαδοχικά γεγονότα μεγάλης σημασίας: από την υπογραφή του παράνομου τουρκολιβυκού συμφώνου (2019), ως την προσπάθεια μαζικής εισβολής μεταναστών-προσφύγων στον Έβρο (2020) και τα προκλητικά σουλάτσα του Ούρουτς Ρέις, συνοδεία πλοίων του τουρκικού ναυτικού, στην Ανατολική Μεσόγειο (την ίδια χρονιά) -δεν ήταν εποχές για πολλές ρεβεράντζες με τους γείτονες. Και η πλάστιγγα υπέρ της προβολής ισχύος έγειρε μετά τον τσαμπουκά του Νίκου Δένδια στον Τσαβούσογλου, στην καρδιά του τουρκικού κράτους (2021). Τότε έγινε τελικά σαφές στο Μέγαρο Μαξίμου, ότι… η ψυχή του Έλληνα ικανοποιείται από τις κόντρες, όχι για λόγους θυμικού, αλλά γιατί επιθυμεί να αποδεικνύεται στην πράξη, ότι υπάρχει κράτος. Το εισέπραξε άλλωστε στην περίπτωση του Έβρου και γι’ αυτό σήμερα η ΝΔ εξακολουθεί να απολαμβάνει πολύ μεγάλη αποδοχή από την κοινή γνώμη, στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.

Όλα αυτά μπήκαν κάτω με μολύβι και χαρτί και με τη συνδρομή των πάσης φύσεως ειδικών, ο πρωθυπουργός επέλεξε να μπει μπροστάρης, στο εξοπλιστικό πρόγραμμα που σχεδιαζόταν και σταδιακά υλοποιείται, κάτι που στην πορεία προς τις βουλευτικές εκλογές του 2023, του έδωσε αέρα στα πανιά του.

Αμέσως μετά, άλλαξε σταδιακά το τοπίο. Εκτιμήθηκε ότι το διεθνές περιβάλλον είναι ευνοϊκό για τη χώρα μας. Μπάιντεν στην Ουάσινγκτον, φον ντερ Λάιεν στις Βρυξέλλες, Σολτς στο Βερολίνο -γενικός κουμανταδόρος τότε σε μια χώρα που ακόμη έδειχνε ότι είναι η ισχυρότερη ατμομηχανή της Ευρώπης. Κάπως έτσι αποφασιστηκε η επένδυση στις συνομιλίες Γεραπετρίτη – Φιντάν, κάπως έτσι οδηγηθήκαμε στη Διακήρυξη των Αθηνών, κάπως έτσι αρχίσαμε να μιλάμε θαρραλέα για τη δυνατότητα προσφυγής στη Χάγη.

Η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ ανέτρεψε όλα τα δεδομένα, για τον κόσμο ολόκληρο, αλλά φυσικά και για εμάς. Ο κ. Μητσοτάκης αντελήφθη πλήρως ότι μπήκαμε σε ένα νέο κόσμο, χωρίς εμείς να διαθέτουμε κοντρόλ, τα ήρεμα νερά κατέστησαν ως στρατηγική «last year», η Χάγη μπήκε στο χρονοντούλαπο και αναζητείται η νέα ρότα στα διεθνή ταραγμένα νερά.

Το βέβαιο είναι ότι μετακινηθήκαμε από τη «σωστή πλευρά της Ιστορίας» στην αντίπερα όχθη, δηλαδή στην «ισχυρή πλευρά της Ιστορίας» -δεν έχει σημασία γιατί ο Τραμπ επιτίθεται στο Ιράν, σημασία έχει να είσαι με τον ισχυρό. Ο πρωθυπουργός είναι προσεκτικός, γι’ αυτό και άλλοι από το κυβερνητικό στρατόπεδο έχουν αναλάβει το ρόλο του διαπρύσιου κήρυκα της αναγκαιότητας και της ορθότητας του πολέμου. Βέβαια, το δόγμα είναι φαινομενικά ατελές, εκτός κι αν υπάρχουν σχεδιασμοί στο παρασκήνιο. Όπως επίσης, ατελές είναι το νέο (εσωτερικής χρήσης αφήγημα) που συνοψίζεται στη φράση «σταθερότητα ή χάος». Αφήγημα που ενισχύεται σημειολογικά τουλάχιστον από τις κινήσεις για θωράκιση της ελληνικής επικράτειας και του απώτατου σημείου του ελληνισμού (Κύπρος). Μένει φυσικά, να δούμε πώς θα λειτουργήσουν τα «απόνερα» αυτής της πολεμικής επιχείρησης που συνδέονται με τις ανατιμήσεις στα καύσιμα και στα τρόφιμα και ενδέχεται να επηρεάσουν σκληρά, νοικοκυριά και επιχειρήσεις -ιδιαίτερα τις ενεργοβόρες.

Ας έλθουμε, τώρα, στους μεγάλους πρωταγωνιστές, στους δύο κατά βάση ισχυρούς, που δείχνουν ότι έχουν την τάση να υποτιμούν τους αντιπάλους τους, με αποτέλεσμα εν τέλει να εγκλωβίζονται: ο Πούτιν υποτίμησε την Ουκρανία, ο Τραμπ υποτίμησε το Ιράν. Και επειδή το είχαν «ευκολάκι», δυσκολεύονται και στο επικοινωνιακό πεδίο. Αν είχαν θέσει χαμηλότερα τον πήχυ, αντί να απολογούνται θα μπορούσαν ενδεχομένως και να θριαμβολογούν.

Ως προς τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, διατυπώνεται πλέον η απορία, ποια ακριβώς είναι η στρατηγική του Ισραηλινού προέδρου, ο οποίος αγνόησε τις υποδείξεις τις CIA και του αμερικανικού στρατού και βρίσκεται πλέον με την άρνηση των Ευρωπαίων να συνδράμουν μία επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ, που όσο παραμένουν κλειστά αυξάνουν τις πιθανότητες μιας διεθνούς οικονομικής ασφυξίας.

Όποιος αρέσκεται στη μελέτη της ιστορίας, αυτή την άρνηση θα μπορούσε ενδεχομένως να την «προβλέψει». Εν έτει 2003, οι Ηνωμένες Πολιτείες με βασική σύμμαχο τη Βρετανία, εισβάλλουν στο Ιράκ, με στόχο την ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν. Τότε, λοιπόν, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να συνεργαστούν εκτιμώντας απλά ότι «δεν μπορούσαν να σηκώσουν το βάρος». Και σήμερα, κάπως έτσι σκέφτονται για έναν πόλεμο, για τον οποίο δεν ενημερώθηκαν, για τον οποίο δεν γνωρίζουν κρίσιμες λεπτομέρειες, ενώ δεν αντιλαμβάνονται ποια ακριβώς είναι η στρατηγική επιδίωξη των ΗΠΑ και αντίθετα βλέπουν να αναβιώνει ο κίνδυνος της τρομοκρατίας, όπως επίσης και της κατακόρυφης αύξησης των μεταναστευτικών ροών. Άλλωστε, οι Ευρωπαίοι είναι επικεντρωμένοι στο ουκρανικό. Και αίφνης βλέπουν ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν έγινε κατά 10 δισ. πλουσιότερος μέσα σε λίγες ημέρες. Ακούν, επίσης, (αυτή είναι η πληροφορία που έφτασε στα αυτιά μου) ότι υπήρξαν άτυπες αμερικανο-ρωσικές συζητήσεις για το ενδεχόμενο η Μόσχα να αναλάβει το ρόλο του τοποτηρητή ως προς το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν -κάτι που βεβαίως θα την έβαζε φουλ στο διεθνές power game.

Κλείνοντας, για τις απαντήσεις μάλλον πρέπει να περιμένουμε.

Διαβάστε επίσης