Βρυξέλλες: Ο Nord Stream θα παραμείνει κλειστός και μετά το τέλος του πολέμου
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένει ότι ο Nord Stream δεν θα επαναλειτουργήσει ούτε μετά τη λήξη του πολέμου στην Ουκρανία, απορρίπτοντας τα σχέδια ΗΠΑ και Ρωσίας για επανεκκίνησή του
Snapshot
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκαθαρίζει ότι ο Nord Stream δεν θα επαναλειτουργήσει μετά το τέλος τουέμου στην Ουκρανία.
- Οι κυρώσεις της ΕΕ κατά της ρωσικής ενέργειας θα παραμείνουν σε ισχύ μέχρι η Ρωσία να τερματίσει τον πόλεμο.
- Η ΕΕ προχωρά στην σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027, ανεξάρτητα από γεωπολιτικές εξελίξεις.
- Η εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο μειώθηκε σημαντικά, αλλά οι χώρες στηρίζονται πλέον περισσότερο στο ακριβότερο LNG από τις ΗΠΑ.
- Παρά την πρόταση επανέναρξης του Nord Stream από ΗΠΑ και Ρωσία, η ΕΕ απορρίπτει την ιδέα λόγω της εμμονής της Ρωσίας με την εδαφική κατάκτηση στην Ουκρανία.
Ο αγωγός Nord Stream δεν θα μεταφέρει ξανά ρωσικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη μετά το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία. Αυτό ξεκαθαρίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αντιτασσόμενη στην κοινή προσπάθεια Ουάσιγκτον και Μόσχας να αναβιώσουν το αμφιλεγόμενο έργο.
Ο υποθαλάσσιος αγωγός συνδέει τη Γερμανία με τη Ρωσία σε μια διαδρομή άνω των 1.200 χιλιομέτρων και υπόκειται σε κυρώσεις της ΕΕ. Ο Nord Stream 1 βρίσκεται εκτός λειτουργίας έπειτα από έκρηξη στα μέσα του 2022, ενώ ο Nord Stream 2 δεν έλαβε ποτέ άδεια λειτουργίας από τη γερμανική κυβέρνηση.
«Γνωρίζουμε πολύ καλά το κρυφό κόστος της εξάρτησης από τη Ρωσία για την αγορά ορυκτών καυσίμων», δήλωσε την Τετάρτη η επικεφαλής εκπρόσωπος της Επιτροπής, Πάουλα Πίνιο, απαντώντας σε ερώτηση του Euronews.
«Η Ρωσία χρησιμοποίησε αυτή την εξάρτηση ως όπλο και εμείς πληρώσαμε το τίμημα. Δεν το ξεχνάμε», πρόσθεσε.
Η Πίνιο παρέπεμψε σε ομιλία της προέδρου της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία είχε διαβεβαιώσει την προηγούμενη εβδομάδα τους ευρωβουλευτές ότι οι κυρώσεις στη ρωσική ενέργεια θα παραμείνουν σε ισχύ «μέχρι η Ρωσία να τερματίσει τον πόλεμο».
Η φον ντερ Λάιεν είχε υποστηρίξει την ίδια θέση στις αρχές του μήνα, σε σύνοδο των ηγετών της ΕΕ στην οποία συμμετείχε και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Οι δηλώσεις της θεωρήθηκαν σαφής απόρριψη της συμφωνίας προμήθειας ντίζελ που συνήψαν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, προκαλώντας την οργή πολλών Ευρωπαίων.
Στο ερώτημα αν αυτή η στάση θα ισχύει και μετά τον πόλεμο, η Επιτροπή παρέπεμψε στη νομοθετική δέσμη με την οποία τα κράτη-μέλη καταργούν σταδιακά όλες τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027.
Οι βραχυπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) έχουν ήδη λήξει. Οι μακροπρόθεσμες συμφωνίες τερματίζονται το αργότερο τον Ιανουάριο του 2027. Το τελευταίο στάδιο αφορά τις συμβάσεις προμήθειας αερίου μέσω αγωγών, όπως εκείνες που συνδέονταν παλαιότερα με τον Nord Stream. Αυτές πρέπει να έχουν τερματιστεί έως τον Σεπτέμβριο του 2027.
«Η ισχύουσα νομοθεσία δεν συνδέεται ούτε με τις κυρώσεις ούτε με συγκεκριμένα γεωπολιτικά γεγονότα», δήλωσε η εκπρόσωπος της Επιτροπής για θέματα ενέργειας, Άννα-Κάισα Ίτκονεν.
«Ανεξάρτητα από το τι θα συμβεί, απομακρύνουμε σταδιακά το ρωσικό φυσικό αέριο και το LNG από την ευρωπαϊκή αγορά. Οι τελευταίες παραδόσεις θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως το τέλος του επόμενου έτους».
Η Πίνιο πρόσθεσε: «Είναι μια καλή ευκαιρία να θυμηθούμε ποιος διέκοψε πρώτος τις προμήθειες. Ήταν η Ρωσία, σε περίπτωση που αυτό έχει στο μεταξύ ξεχαστεί».
Μια σκοτεινή κληρονομιά
Ο Nord Stream έχει πλέον γίνει σύμβολο της μακροχρόνιας εξάρτησης της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια. Μιας εξάρτησης που αποδείχθηκε δαπανηρή, όταν ο γενικευμένος επιθετικός πόλεμος της Μόσχας κατά της Ουκρανίας προκάλεσε εκτίναξη των τιμών στις ενεργειακές αγορές και ώθησε τους λογαριασμούς σε επίπεδα-ρεκόρ.
Ως απάντηση, η ΕΕ υιοθέτησε στρατηγική απεξάρτησης. Έτσι, το μερίδιο του ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών μειώθηκε από περίπου 40% το 2021 σε περίπου 6% το 2025. Η μετάβαση έχει υψηλό κόστος: πολλές χώρες στηρίζονται πλέον σε μεγάλο βαθμό στο ακριβότερο LNG από τις ΗΠΑ.
Στο μεταξύ, οι ειρηνευτικές συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου εντείνονται. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ΗΠΑ και Ρωσία εξετάζουν σχέδιο επανέναρξης των ροών φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, μεταξύ άλλων μέσω του Nord Stream, με τη συμμετοχή Αμερικανού επενδυτή.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, οι δύο πλευρές συζητούν επίσης άλλες επιχειρηματικές συμφωνίες που αφορούν περιουσιακά στοιχεία της Lukoil, πυρηνική τεχνολογία και LNG στην Αρκτική. Οι κινήσεις αυτές εντάσσονται στη στρατηγική της Ουάσιγκτον να προσφέρει την προοπτική οικονομικών οφελών, προκειμένου να οδηγήσει τη Ρωσία σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Από ευρωπαϊκής πλευράς, η προσέγγιση αυτή θεωρείται θεμελιωδώς ανεπαρκής, καθώς παραβλέπει την εμμονή του Βλαντίμιρ Πούτιν με την εδαφική κατάκτηση — τη βασική αιτία του επιθετικού πολέμου. Σύμφωνα με αυτή την εκτίμηση, καμία συμφωνία, όσο επικερδής και αν είναι, δεν μπορεί να υποκαταστήσει στη σκέψη του Πούτιν την καταστροφή της Ουκρανίας.
Μέχρι στιγμής, η Μόσχα δεν έχει προσφέρει κανένα αντάλλαγμα.
Ωστόσο, την αμφιλεγόμενη αυτή κατεύθυνση υποστηρίζουν και ορισμένοι παράγοντες στην Ευρώπη.
Η Άλις Βάιντελ, επικεφαλής της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), έχει ανακοινώσει ότι θα τερματίσει τις κυρώσεις και θα επαναλειτουργήσει τον Nord Stream, εάν αναλάβει ποτέ την εξουσία. Το φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο ήταν, όπως υποστηρίζει, το «μυστικό» της παλαιότερης οικονομικής επιτυχίας της Γερμανίας.
«Θέλουμε φυσικό αέριο και αργό πετρέλαιο από τη Ρωσία, ώστε να ανακουφίσουμε τους Γερμανούς καταναλωτές και τις επιχειρήσεις», δήλωσε πρόσφατα στην Μπούντεσταγκ.
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς κατηγορεί τη Βάιντελ ότι συντάσσεται με τη Ρωσία και τονίζει ότι ο ενεργειακός εφοδιασμός της χώρας μπορεί να διασφαλιστεί μακροπρόθεσμα μόνο μέσω ανανεώσιμων πηγών.
Για να καταργηθεί ή να τροποποιηθεί η ευρωπαϊκή νομοθεσία για την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, θα απαιτούνταν νέα πρόταση της Επιτροπής και ειδική πλειοψηφία των κρατών-μελών.
Η πλειονότητα των χωρών εξακολουθεί να θεωρεί ότι οι αγορές φυσικού αερίου και πετρελαίου από τη Μόσχα συνεπάγονται απαράδεκτους κινδύνους για την κοινή ασφάλεια.
