Το τρίπτυχο της κυβέρνησης για την κρίση: Διπλωματία, άμυνα και οικονομική θωράκιση εν μέσω πολέμου
Από τη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες έως την ενεργή παρουσία στη Μέση Ανατολή, η Αθήνα χαράσσει στρατηγική σε τρία μέτωπα: ασφάλεια, οικονομία και μεταναστευτικό
Snapshot
- Η ελληνική κυβέρνηση ακολουθεί στρατηγική σε τρία μέτωπα: διπλωματία, άμυνα και οικονομική θωράκιση λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
- Η Αθήνα επιδιώκει την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ (άρθρο 42.7) για να ενισχύσει την ευρωπαϊκή άμυνα και στήριξη προς την Κύπρο.
- Η επιτυχής αναχαίτιση βαλλιστικών πυραύλων από ελληνικές δυνάμεις στη Σαουδική Αραβία τονίζει τον αμυντικό χαρακτήρα της αποστολής και τον ρόλο της Ελλάδας ως παράγοντα σταθερότητας.
- Η κυβέρνηση προετοιμάζεται για οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης, με μέτρα στήριξης και έμφαση σε ευρωπαϊκό συντονισμό για την αποφυγή ενεργειακής κρίσης και πληθωρισμού.
- Στο μεταναστευτικό, η Ελλάδα επιδιώκει την πρόληψη μαζικών μετακινήσεων με ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και κοινή ευρωπαϊκή διαχείριση, αποφεύγοντας επανάληψη της κρίσης του 2015.
Σαφές μήνυμα από τις Βρυξέλλες έστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης με αφορμή την σφοδρή κρίση λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τη διεθνή ασφάλεια, η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενεργή διπλωματική παρουσία και την προσεκτική στρατιωτική εμπλοκή.
Η συμμετοχή του πρωθυπουργού στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες επιβεβαιώνει ότι η Αθήνα επιδιώκει να βρίσκεται στον πυρήνα των ευρωπαϊκών αποφάσεων, την ώρα που η κρίση στη Μέση Ανατολή προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Κεντρικό σημείο της ελληνικής παρέμβασης αποτελεί η ανάγκη θεσμικής ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 42.7), η οποία μέχρι σήμερα παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανενεργή στην πράξη. Η κυβέρνηση επιδιώκει να μετατρέψει την πρόσφατη «άτυπη εφαρμογή» της – με αφορμή την υποστήριξη προς την Κύπρο – σε ένα σαφές και λειτουργικό εργαλείο ευρωπαϊκής άμυνας.Έως σήμερα το άρθρο 42.7 έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά, από τη Γαλλία το 2015, μετά τις πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι, που σημαίνει ότι η πρακτική διάσταση της επίκλησής του δεν είναι ιδιαίτερα δοκιμασμένη.
Ωστόσο, μετά το ξέσπασμα της τρέχουσας κρίσης στη Μέση Ανατολή και την απειλή σε βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Ελλάδα πρώτη έσπευσε να συνδράμει αμυντικά τη Λευκωσία, θέτοντας ένα προηγούμενο και ουσιαστικά ενεργοποιώντας ατύπως τη ρήτρα της ΕΕ.
Αμυντική παρουσία με διεθνές αποτύπωμα
Την ίδια στιγμή, η επιχειρησιακή δράση της Ελλάδας εκτός συνόρων προσδίδει βαρύτητα στις διπλωματικές της θέσεις. Η επιτυχής αναχαίτιση βαλλιστικών πυραύλων από την ελληνική συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία αναδεικνύει τον ρόλο της χώρας ως παράγοντα σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.
Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι δεν τίθεται ζήτημα εμπλοκής σε πολεμικές επιχειρήσεις, τονίζοντας τον αμυντικό χαρακτήρα της αποστολής. Ωστόσο, η συγκεκριμένη ενέργεια ενισχύει την εικόνα της Ελλάδας ως αξιόπιστου συμμάχου, ενώ ταυτόχρονα συμβάλλει στην προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών που επηρεάζουν άμεσα την ευρωπαϊκή αγορά.
Σε αυτό το πλαίσιο, η στρατηγική της Αθήνας φαίνεται να κινείται στη λογική της «ενεργητικής αποτροπής»: συμμετοχή σε διεθνείς αποστολές με σαφές αμυντικό πρόσημο, χωρίς όμως να διακινδυνεύεται άμεση εμπλοκή στη σύρραξη.
Ο φόβος της ενεργειακής κρίσης
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης. Η πιθανότητα εκτίναξης των τιμών της ενέργειας, λόγω επιθέσεων σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στον Κόλπο, αποτελεί βασική ανησυχία για την ελληνική πλευρά.
Η κυβέρνηση εμφανίζεται προετοιμασμένη να λάβει μέτρα στήριξης, εντός των δημοσιονομικών ορίων, με στόχο την προστασία των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων αλλά και των επιχειρήσεων. Παράλληλα, επιδιώκει ευρωπαϊκές λύσεις, αναγνωρίζοντας ότι η κλίμακα της κρίσης υπερβαίνει τις δυνατότητες ενός μόνο κράτους-μέλους.
Η εμπειρία της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης λειτουργεί ως οδηγός, με την Αθήνα να ζητά συντονισμένες παρεμβάσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να αποφευχθούν νέα κύματα πληθωριστικών πιέσεων.
Μεταναστευτικό – το «φάντασμα» του 2015
Ένα ακόμη κρίσιμο πεδίο είναι το μεταναστευτικό. Η κυβέρνηση επιδιώκει να προλάβει ενδεχόμενες μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών προς την Ευρώπη, ως συνέπεια της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: δεν θα επιτραπεί επανάληψη της κρίσης του 2015. Στο πλαίσιο αυτό, δίνεται έμφαση στην ενίσχυση της φύλαξης των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής διαχείρισης.
Η ελληνική στάση αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη μετατόπιση στην ευρωπαϊκή προσέγγιση, με μεγαλύτερη έμφαση στην αποτροπή και στον έλεγχο των ροών.
Στρατηγική πολλαπλών επιπέδων
Συνολικά, η κυβερνητική στρατηγική διαμορφώνεται σε τρία παράλληλα επίπεδα: διπλωματική κινητοποίηση εντός της Ευρώπης, στοχευμένη αμυντική παρουσία στο εξωτερικό και προετοιμασία για οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις.
Η Αθήνα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τον ρόλο της ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη θέση της στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.
Το επόμενο διάστημα θα κριθεί από το κατά πόσο οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες θα μετατραπούν σε συγκεκριμένες πολιτικές, αλλά και από την εξέλιξη της ίδιας της κρίσης.
Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να κινηθεί προληπτικά, επιδιώκοντας να περιορίσει τις επιπτώσεις ενός πολέμου που, αν και γεωγραφικά απομακρυσμένος, επηρεάζει άμεσα την Ελλάδα σε πολλαπλά επίπεδα.
Διαβάστε επίσης
