Η Ελλάδα στην εποχή των θαλάσσιων drones - Ο πυρπολητής, το στοίχημα Δένδια

Snapshot

• Το Κέντρο Εκπαίδευσης Παλάσκα λειτουργεί το Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων με δέκα πλατφόρμες για σύγχρονο ναυτικό πόλεμο.
• Το Πολεμικό Ναυτικό εκπαιδεύει χειριστές σε μη επανδρωμένα σκάφη όπως το ΚΑΝΑΡΗΣ «1» και το ελληνικό ΠΥΡΠΟΛΗΤΗΣ, που συνδυάζουν επιτήρηση, επίθεση και αυτοθυσία.
• Τα μη επανδρωμένα συστήματα προσφέρουν ταχύτητα, δυσκολία εντοπισμού και δυνατότητα δράσης σε σμήνη, αλλάζοντας το ναυτικό πεδίο μάχης στο Αιγαίο.
• Το αμερικανικό σκάφος Corsair, με εμπειρία μάχης και δυνατότητα μεγάλου βεληνεκούς, δοκιμάζεται για προμήθεια μέσω FMS από το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό.
• Τα ρομπότ ναρκοθηρίας PLUTO PLUS και PLUTINO MIKI αυξάνουν την ασφάλεια στον βυθό με απομακρυσμένη εξουδετέρωση ναρκών χωρίς ανθρώπινη έκθεση σε κίνδυνο.

Snapshot powered by AI

Ένα σκάφος μήκους 1,90 μέτρων, χωρίς πλήρωμα, που τρέχει με 55 κόμβους (πάνω από 100 χιλιόμετρα την ώρα) και μπορεί να καρφωθεί στο πλευρό μιας φρεγάτας. Αυτό είναι το ΚΑΝΑΡΗΣ «1», ένα από τα μη επανδρωμένα συστήματα στα οποία εκπαιδεύονται πλέον οι χειριστές του Πολεμικού Ναυτικού στο Κέντρο Παλάσκα.

Δεν είναι το μόνο. Ο στόλος του νέου κέντρου καλύπτει ολόκληρο το φάσμα του σύγχρονου ναυτικού πολέμου. Μικροσκοπικά σκάφη επιτήρησης που μεταδίδουν εικόνα και καιρικά δεδομένα, υδρογραφικά drones που χαρτογραφούν τον βυθό, υποβρύχια ρομπότ που εντοπίζουν και εξουδετερώνουν νάρκες, ακόμη και ένα μη επανδρωμένο ROV σχεδιασμένο να ανατινάζεται μαζί με τη νάρκη. Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται δύο ονόματα που ξεχωρίζουν: ο ΠΥΡΠΟΛΗΤΗΣ, σχεδίασης και ανάπτυξης του ίδιου του Πολεμικού Ναυτικού, και το αμερικανικό Corsair της Saronic, το οποίο έχει ήδη δοκιμαστεί σε πραγματική μάχη.

Τα μη επανδρωμένα αλλάζουν το παιχνίδι

Η Μαύρη Θάλασσα έδωσε το μάθημα. Ουκρανικά θαλάσσια drones, κόστους μερικών δεκάδων χιλιάδων δολαρίων, ανάγκασαν τον ρωσικό Στόλο να αποσυρθεί από βάσεις που θεωρούσε απρόσβλητες. Η εξίσωση είναι απλή και βάναυση: ένα φθηνό, χαμηλό σκάφος, δύσκολο να εντοπιστεί από ραντάρ, απέναντι σε ένα πλοίο αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων.

Για το Αιγαίο, με τα εκατοντάδες νησιά, τις βραχονησίδες και τα στενά περάσματα, η λογική αυτή μοιάζει σχεδόν φτιαγμένη στα μέτρα του. Κάθε κάβος γίνεται κρυψώνα, κάθε δίαυλος πιθανό choke point (σημείο πνιγμού) του αντιπάλου.

H δε σημασια που δίνει η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας στην χρήση των μέσων αυτών, γίνεται ξεκάθαρη από τις δηλώσεις του Νίκου Δένδια, ο οποίος εξέφρασε την πεποιθησή τους ότι το Πολεμικό Ναυτικό πρέπει να είναι το πρώτο στην Ευρώπη στην ανάπτυξη των Αυτόνομων Πλατφορμών. Δήλωσε συγκεκριμένα: «Το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό να είναι το πρώτο -επαναλαμβάνω- το πρώτο στην Ευρώπη στην ανάπτυξη των Αυτόνομων πλατφορμών».

Για να συνεχίσει σημειώνοντας: « Πέρα από το ναυτικό, αυτό αφορά συνολικά τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Αφορά τη στεριά, αφορά τη θάλασσα -το είπαμε πριν- αφορά τον αέρα. Όλη αυτή η προσπάθεια διατηρεί τον ίδιο στόχο: την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και την αποτρεπτική ισχύ των Ενόπλων μας Δυνάμεων... Η επίτευξη αυτού του στόχου προϋποθέτει στελέχη που έχουν γνώση, έχουν ικανότητα, έχουν θέληση, έχουν δυνατότητα. Εμείς, η Πολιτεία, πρέπει να τους παράσχουμε την κατάλληλη εκπαίδευση. Αυτή είναι η ευθύνη μας. Και αυτό θα πραγματοποιήσει το κέντρο που εγκαινιάζουμε σήμερα.»

Από τα πυρπολικά του 1821 στα σμήνη του 21ου αιώνα

Τα ονόματα δεν επιλέχθηκαν τυχαία. Ο Κανάρης και τα πυρπολικά του έκαψαν τουρκικές ναυαρχίδες με μικρά σκάφη και τόλμη. Διακόσια χρόνια μετά, η ιδέα επιστρέφει χωρίς άνθρωπο στο τιμόνι, με αισθητήρες, τεχνητή νοημοσύνη και δυνατότητα δράσης σε σμήνη (swarming).

Την ίδια ώρα, η Αθήνα έχει ήδη στείλει LOR στην Ουάσιγκτον για την προμήθεια σκαφών Corsair μέσω FMS. Η Άγκυρα, πάντως και αυτή από την πλευρά της, έχει επενδύσει εδώ και χρόνια στα δικά της οπλισμένα USV.

USV τ. FLEXUS

Ρόλος στην πράξη: Είναι το «θερμόμετρο» της θάλασσας. Ένα μικρό, αργό σκάφος που κάθεται σε μια περιοχή και μεταδίδει εικόνα, καιρικά στοιχεία και δεδομένα θαλάσσιου περιβάλλοντος. Ιδανικό πρώτο βήμα για νέους χειριστές: εκπαίδευση στη διασύνδεση με τον σταθμό ελέγχου, στην ανάγνωση δεδομένων αισθητήρων και στον χειρισμό σε περιορισμένο χώρο.

Τεχνικά χαρακτηριστικά:

Μέγιστη ταχύτητα: 3,5 knots (περίπου 6,5 χλμ./ώρα, γρήγορο περπάτημα) Μέγιστη αυτονομία: 5 ν.μ. (περίπου 9 χλμ.) Μήκος: 0,9 μ.

USV τ. NIRIIS

Ρόλος: H «περίπολος» της ομάδας. Μικρό και γρήγορο, παρέχει συνεχή εικόνα σε πραγματικό χρόνο από την περιοχή επιχειρήσεων. Σε ένα λιμάνι ή μια ακτή λειτουργεί ως κινητή κάμερα ασφαλείας, που ελέγχει αν κάτι ύποπτο πλησιάζει, χωρίς να εκθέτει άνθρωπο.

Τεχνικά χαρακτηριστικά: Μέγιστη ταχύτητα: 15 knots (περίπου 28 χλμ./ώρα) Μέγιστη αυτονομία: 25 ν.μ. Μήκος: 1,36 μ.

USV τ. BLUE BOAT

Ρόλος: Ο «χαρτογράφος» του βυθού. Πρόκειται για καταμαράν της αμερικανικής Blue Robotics, που μεταφέρει sonar κάτω από το κύτος και σαρώνει τον πυθμένα. Χωρίς αξιόπιστο χάρτη βυθού δεν υπάρχει ούτε ναρκοθηρία ούτε ασφαλής προσέγγιση ακτής. Αποκτήθηκε από τη ΣΝΔ στο πλαίσιο του προγράμματος TRITON σε συνεργασία με το MIT.

Σύμφωνα με τις προδιαγραφές της Blue Robotics, όλα τα ηλεκτρονικά, οι μπαταρίες και η καλωδίωση βρίσκονται μέσα στα δύο κύτη, ώστε ο χώρος ανάμεσά τους να μένει ελεύθερος για αισθητήρες. Η πηδαλιούχηση γίνεται με διαφορική ώση των δύο κινητήρων, ενώ GPS και λογισμικό ArduRover επιτρέπουν την αυτόνομη πλοήγηση.

Τεχνικά χαρακτηριστικά:

Μέγιστη ταχύτητα: 6 knots Μέγιστη αυτονομία: 60 ν.μ. Μήκος: 1,1 μ. Βάρος χωρίς μπαταρίες και φορτίο: 14,5 κιλά Ωφέλιμο φορτίο (μπαταρίες και αισθητήρες μαζί): έως 15 κιλά Αντοχή: από 18 ώρες με 2 μπαταρίες έως 62 ώρες με 8 μπαταρίες

USV τ. ΜΕΣΕ

Ρόλος: Το «μουλάρι» με κύτος πραγματικού σκάφους. Ανήκει στο ΚΕΤΑΚ και έχει διατεθεί στο ΑΣ. Με 6,5 μέτρα μήκος είναι το μοναδικό του στόλου που μπορεί να λειτουργήσει και ως επανδρωμένο, κάτι που το κάνει ιδανικό για τη μετάβαση των εκπαιδευομένων από τον κλασικό χειρισμό στον τηλεχειρισμό. Προγραμματίζεται με σημεία πορείας και ταχύτητας ή αγκυροβολεί σε συγκεκριμένο σημείο για προκαθορισμένο χρόνο, λειτουργώντας ως «πλωτό φυλάκιο». Αναλαμβάνει επιτήρηση, περιπολία και έρευνα-διάσωση.

Τεχνικά χαρακτηριστικά:

Μέγιστη ταχύτητα: 35 knots (περίπου 65 χλμ./ώρα) Μέγιστη αυτονομία: 35 ν.μ. Μήκος: 6,5 μ.

USV τ. ΚΑΝΑΡΗΣ «1»

Ρόλος: Ο «πυρπολητής» του 21ου αιώνα, όπως δηλώνει και το όνομα. Σκάφος του ΚΕΤΑΚ που, πέρα από την επιτήρηση, λόγω ελικτικών χαρακτηριστικών ενδείκνυται ως σκάφος κρούσης μίας χρήσης (καμικάζι). Είναι η ίδια λογική με τα ουκρανικά θαλάσσια drones της Μαύρης Θάλασσας: μικρό, χαμηλό, γρήγορο και δύσκολο να εντοπιστεί από ραντάρ. Στο Αιγαίο, ένα τέτοιο σκάφος μπορεί να «κρύβεται» πίσω από βραχονησίδες και να εμφανίζεται από το πουθενά.

Τεχνικά χαρακτηριστικά:

Μέγιστη ταχύτητα: 55 knots (περίπου 102 χλμ./ώρα, ο ταχύτερος του στόλου) Μέγιστη αυτονομία: 40 ν.μ. Μήκος: 1,90 μ.

USV τ. ΚΑΝΑΡΗΣ «2»

Ρόλος: Ο «αδελφός» του ΚΑΝΑΡΗΣ «1», με λίγο μικρότερη ταχύτητα και εμβέλεια, προσανατολισμένος στην παρακολούθηση και τη συλλογή πληροφοριών. Σε σενάριο σμήνους, ένα σκάφος αυτού του τύπου εντοπίζει και «κλειδώνει» τον στόχο, ώστε να καθοδηγήσει άλλα σκάφη κρούσης.

Τεχνικά χαρακτηριστικά:

Μέγιστη ταχύτητα: 45 knots (περίπου 83 χλμ./ώρα) Μέγιστη αυτονομία: 25 ν.μ. Μήκος: 1,80 μ.

PLUTO «PLUS»

Ρόλος: Ο «ναρκοθηρευτής» που αντικαθιστά τον δύτη. Όταν ένα ναρκαλιευτικό εντοπίσει ύποπτο αντικείμενο στον βυθό, κατεβαίνει το PLUTO PLUS, το εξετάζει με sonar και κάμερα, επιβεβαιώνει αν είναι νάρκη και τοποθετεί γόμωση εξουδετέρωσης. Ο άνθρωπος μένει μακριά από το «αόρατο ναρκοπέδιο». Είναι ιταλικής κατασκευής και εξοπλίζει ήδη μονάδα της 3ης Μοίρας Ναρκαλιευτικών του Αρχηγείου Στόλου.

Πρόκειται για ώριμο σύστημα, σε υπηρεσία από τη δεκαετία του 1980 σε ναυτικά όπως της Νορβηγίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Αιγύπτου. Είναι κατασκευασμένο από υλικά χαμηλής μαγνητικής υπογραφής και εκπέμπει ελάχιστο θόρυβο, ώστε να μην πυροδοτεί μαγνητικές ή ακουστικές νάρκες. Σύμφωνα με τον κατασκευαστή Gaymarine, επιχειρεί σε ρεύματα έως 3 κόμβων και μηδενική ορατότητα.

Τεχνικά χαρακτηριστικά:

Μέγιστη ταχύτητα: 5 knots (έως 6 κατά τον κατασκευαστή) Sonar έρευνας: 30 μ. (εμβέλεια έως 120 μ. κατά τον κατασκευαστή) Μέγιστο βάθος: 300 μ. Μέγιστη απόσταση: 500 μ. (καλώδιο), 2.000 μ. (οπτική ίνα) Μήκος: 2,25 μ. Βάρος 320 κιλά, ωφέλιμο φορτίο 100 κιλά

PLUTINO «MIKI»

Ρόλος: Το όνομα τα λέει όλα: MIKI = Mine Killer. Ενώ το PLUTO PLUS κατεβαίνει, τοποθετεί γόμωση και επιστρέφει, το MIKI είναι σχεδιασμένο να θυσιάζεται: μετά από θετική αναγνώριση και απόφαση του χειριστή, εκρήγνυται μαζί με τη νάρκη. Σε κατάσταση κρίσης, όταν ένα λιμάνι ή ένα στενό πρέπει να καθαριστεί γρήγορα, η ταχύτητα μετράει περισσότερο από το κόστος ενός οχήματος. Παρουσιάστηκε από την Gaymarine τον Δεκέμβριο του 2025 και αποτελεί ένα από τα νεότερα συστήματα της κατηγορίας του.

Τεχνικά χαρακτηριστικά:

Μέγιστη ταχύτητα: 5 knots Sonar έρευνας: 30 μ. Μέγιστο βάθος: 300 μ. (προαιρετικά 600 μ.) Μέγιστη απόσταση: 500 μ. (καλώδιο), 2.000 μ. (οπτική ίνα) Μήκος: 1,10 μ. Βάρος: 50 κιλά (περίπου το 1/6 του PLUTO PLUS)

USV τ. ΠΥΡΠΟΛΗΤΗΣ

Ρόλος στην πράξη: Η ελληνική απάντηση στη νέα εποχή του ναυτικού πολέμου, σχεδιασμένη και αναπτυγμένη από το ίδιο το Πολεμικό Ναυτικό. Συνδυάζει τρεις ρόλους σε ένα κύτος: «μάτια» (ISR, δηλαδή συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση), «πυγμή» (ASUW, επιχειρήσεις κατά πλοίων επιφανείας) και «αυτοθυσία» (OWA, επίθεση μίας κατεύθυνσης). Το ραντάρ επιφανείας του δίνει κάτι που τα μικρότερα σκάφη δεν έχουν: τη δυνατότητα να «βλέπει» στόχους πέρα από το οπτικό πεδίο της κάμερας, μέσα σε ομίχλη ή νύχτα.

Το όνομα παραπέμπει ευθέως στα πυρπολικά του 1821. Η ιδέα είναι ίδια, διακόσια χρόνια μετά: μικρό σκάφος εναντίον μεγάλου και ακριβού στόχου.

Τεχνικά χαρακτηριστικά:

Μήκος: 5 μ. Μέγιστη ταχύτητα: άνω των 40 knots (περίπου 74 χλμ./ώρα) Υψηλή αυτονομία Εξοπλισμός: ηλεκτροοπτικό σύστημα, RADAR επιφανείας, συστήματα επικοινωνιών, αισθητήρες πλοήγησης Αποστολές: ISR, ASUW, OWA, με δυνατότητα αναβάθμισης για νέους ρόλους

USV τ. CORSAIR

Ρόλος στην πράξη: Το πιο προηγμένο σκάφος της λίστας και το μόνο με πραγματική εμπειρία μάχης. Κατασκευάζεται από την αμερικανική Saronic και ξεχωρίζει για τη δυνατότητα swarming: πολλά σκάφη συντονίζονται αυτόνομα μεταξύ τους, σαν σμήνος μελισσών, για να κατακλύσουν τις άμυνες ενός πλοίου.

Η εμβέλειά του αλλάζει την εξίσωση. Σύμφωνα με το Janes, φτάνει τα 1.000 ναυτικά μίλια με ωφέλιμο φορτίο περίπου 453 κιλών. Με άλλα λόγια, ένα Corsair που ξεκινά από τον Πειραιά μπορεί να φτάσει στην Κύπρο και να επιστρέψει, και πάλι να έχει περιθώριο.

Τον Ιούνιο του 2026 ένα Corsair εντόπισε και περισυνέλεξε δύο Αμερικανούς αεροπόρους που είχαν καταρριφθεί στη Μέση Ανατολή, όπως επιβεβαίωσε στο Reuters εκπρόσωπος της CENTCOM. Λίγες εβδομάδες αργότερα έκανε το ντεμπούτο του ως όπλο: τρία Corsair έπληξαν εγκατάσταση συντήρησης υποβρυχίων και πλοίων στη ναυτική βάση Μπαντάρ Αμπάς του Ιράν, στην πρώτη χρήση αμερικανικών σκαφών καμικάζι σε μάχη.

Τεχνικά χαρακτηριστικά:

Μήκος: 7 μ. Μέγιστη ταχύτητα: άνω των 35 knots Εμβέλεια: 1.000 ν.μ. Ωφέλιμο φορτίο: περίπου 453 κιλά Πρόωση: πετρελαιοκινητήρας Ηλεκτροοπτικά, αισθητήρες ανά αποστολή, εξελιγμένες επικοινωνίες, τεχνητή νοημοσύνη, ανοιχτή αρχιτεκτονική Αποστολές: ISR, ASUW, OWA, SAR

Η Saronic πέρασε το Corsair από πρωτότυπο σε σειριακή παραγωγή σε λιγότερο από 12 μήνες, στοιχείο κρίσιμο για τον χρόνο παράδοσης σε περίπτωση ελληνικής παραγγελίας. Το σκάφος έχει δοκιμαστεί και αξιολογηθεί επιτυχώς από το Πολεμικό Ναυτικό, ενώ έχει αποσταλεί LOR (Letter of Request) για την προμήθεια αριθμού σκαφών μέσω διακρατικής συμφωνίας FMS (Foreign Military Sales) με τις ΗΠΑ.

Διαβάστε επίσης