Εμφύλιος στο Πεντάγωνο: Ο πόλεμος των φατριών και η μάχη για τον έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων

Snapshot

• Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ προωθεί την απομάκρυνση της προοδευτικής ατζέντας από τις ένοπλες δυνάμεις και την επαναφορά παραδοσιακών στρατιωτικών προτύπων, προκαλώντας εσωτερική σύγκρουση στο Πεντάγωνο.
• Περισσότεροι από 45 ανώτατοι αξιωματικοί έχουν απομακρυνθεί ή μπλοκαριστεί από τις προαγωγές λόγω ιδεολογικών διαφορών, με επιρροή του κινήματος MAGA σε πολιτικές θέσεις του υπουργείου.
• Το στρατιωτικό κατεστημένο αντιτίθεται στις πολιτικές παρεμβάσεις, εκφράζοντας ανησυχίες για την αποδυνάμωση της παγκόσμιας αποτρεπτικής ισχύος και την υπερσυγκέντρωση δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
• Υπάρχουν διαφωνίες εντός της συντηρητικής παράταξης, με την παραίτηση του υπουργού Στρατού Νταν Ντρίσκολ να αναδεικνύει ρήγματα στην ηγεσία.
• Ο πρόεδρος Τραμπ στηρίζει δημόσια τον Χέγκσεθ και προωθεί αύξηση του αμυντικού προϋπολογισμού, ενισχύοντας τη θέση του υπουργού και το σχέδιό του για τον στρατό.

Snapshot powered by AI

Οι διάδρομοι του Πενταγώνου έχουν μετατραπεί σε ανοιχτό πεδίο εσωτερικής σύγκρουσης,σε έναν ιδιότυπο «εμφύλιο» σχετικά με το μέλλον και την πυξίδα του αμερικάνικου στρατού. Έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, η ένταση δεν περιορίζεται στα επιχειρησιακά μέτωπα της Μέσης Ανατολής. Στο εσωτερικό του υπουργείου Άμυνας εξελίσσεται ένας υπόγειος πόλεμος επιρροής ανάμεσα σε σαφώς διαμορφωμένα στρατόπεδα, καθώς ο υπουργός Πιτ Χέγκσεθ επιδιώκει να εμφυσήσει το πνεύμα του κινήματος MAGA στο στρατό κατά κάποιους ή να αποκαταστήσει την αξιοκρατία κατά τον ίδιο.

Στην κορυφή του μηχανισμού εξουσίας κινείται η ομάδα των πολιτικών στελεχών γύρω από τον ίδιο τον Χέγκσεθ και τον εκπρόσωπό του, Σον Παρνέλ. Πρόκειται για μια στενή ομάδα που αντιμετωπίζει το παραδοσιακό στρατιωτικό οικοδόμημα ως ένα εχθρικό προπύργιο του αποκαλούμενου «βαθέος κράτους», το οποίο απαιτεί ριζική εκκαθάριση.

Για την ομάδα του υπουργού Άμυνας, οι σαρωτικές αλλαγές δεν αποτελούν ένδειξη χάους, αλλά εφαρμογή ενός απόλυτα συνειδητού σχεδίου. Το βασικό επιχείρημα του Χέγκσεθ είναι ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις αιχμαλωτίστηκαν σταδιακά από την προοδευτική ατζέντα της Αριστεράς (woke) μετά τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, υποκαθιστώντας τη μαχητική ικανότητα με προαγωγές βασισμένες στη φυλή, το φύλο και τις συμβολικές πρωτιές. Στο βιβλίο του «The War on Warriors» το 2024, ο ίδιος είχε διατυπώσει με σαφήνεια το όραμά του, γράφοντας χαρακτηριστικά ότι η Αριστερά κατέλαβε τον στρατό γρήγορα και η πολιτική ηγεσία οφείλει να τον ανακτήσει με ακόμη ταχύτερους ρυθμούς.

Αυτή η προσέγγιση μετατράπηκε σε επίσημο δόγμα στη διαβόητη ομιλία του στο Quantico στις 30 Σεπτεμβρίου 2025. Εκεί ο Χέγκσεθ κήρυξε το οριστικό τέλος του «Woke Department», ζητώντας την επιστροφή στο παραδοσιακό «υπουργείο Πολέμου». Οι βασικοί άξονες τέθηκαν χωρίς περιστροφές: επαναφορά των αυστηρών ανδρικών προτύπων στις μάχιμες ειδικότητες, έμφαση στη φυσική κατάσταση, τήρηση των κανονισμών εμφάνισης και πλήρης κατάργηση των προγραμμάτων διαφορετικότητας, ισότητας και συμπερίληψης (DEI). Το μήνυμα προς τους διαφωνούντες αξιωματικούς ήταν σαφές: όσοι δεν συμφωνούν με αυτή την κατεύθυνση, οφείλουν να παραιτηθούν με τιμή.

Υπό αυτό το πρίσμα, οι απολύσεις ανώτατων αξιωματικών δεν εκλαμβάνονται από το περιβάλλον του υπουργού ως κομματική εκκαθάριση, αλλά ως αναγκαία αποκατάσταση της αξιοκρατίας σε ένα σύστημα που είχε ήδη πολιτικοποιηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times, ο Χέγκσεθ αφαίρεσε προσωπικά φέτος τουλάχιστον 45 αξιωματικούς από τους πίνακες προαγωγών, επιβάλλοντας ένα άτυπο ιδεολογικό φίλτρο σε μια διαδικασία που ιστορικά λειτουργούσε ανεξάρτητα από τις κομματικές ισορροπίες. Το δίκτυο NBC News σημείωσε ότι τις τελευταίες εβδομάδες το μπλόκο στις προαγωγές διευρύνθηκε, πλήττοντας περισσότερους από δώδεκα μαύρους, ισπανόφωνους και γυναίκες αξιωματικούς. Ταυτόχρονα, η Washington Post κατέγραψε ότι το Πεντάγωνο τοποθέτησε αθόρυβα σε πολιτικές θέσεις πρόσωπα επιρροής του κινήματος MAGA, αναθέτοντάς τους τον ρόλο του πολιτικού τοποτηρητή για την υπεράσπιση των αποφάσεων του υπουργού και την αποδόμηση των επικριτών του.

Η απάντηση του εκπροσώπου του υπουργείου Σον Παρνέλ υπήρξε κατηγορηματική. Όπως δήλωσε, οι στρατιωτικές προαγωγές απονέμονται αποκλειστικά σε όσους τις έχουν κερδίσει με το σπαθί τους, ξεκαθαρίζοντας ότι το υπουργείο δεν πρόκειται ποτέ να λάβει υπόψη το χρώμα του δέρματος ή το φύλο ενός στρατιώτη.

Το μπλοκ των στρατηγών και η επιχειρησιακή αντίσταση

Απέναντι στην πολιτική ομάδα του υπουργού βρίσκεται το στρατόπεδο των επαγγελματιών αξιωματικών καριέρας. Πρόκειται για το ανώτατο στρατιωτικό κατεστημένο, το οποίο βλέπει την παραδοσιακή στρατιωτική δεοντολογία, τη συνοχή των ενόπλων δυνάμεων και την παγκόσμια αποτρεπτική ισχύ των ΗΠΑ να θυσιάζονται στον βωμό πολιτικών σκοπιμοτήτων. Οι απώλειες για αυτή την ομάδα είναι πρωτοφανείς. Περισσότεροι από είκοσι τέσσερις ανώτατοι αξιωματικοί έχουν απολυθεί ή εξαναγκαστεί σε αποχώρηση, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου του Μικτού Επιτελείου, του κορυφαίου ναυάρχου του Στόλου και του αρχηγού του Στρατού Ξηράς, στρατηγού Ράντι Τζορτζ. Από τη σύνθεση του συμβουλίου των αρχηγών που βρήκε ο Χέγκσεθ όταν ανέλαβε, παραμένουν στη θέση τους μόνον οι επικεφαλής των Πεζοναυτών και της Δύναμης Διαστήματος.

Πάντως, η πλευρά Χέγκσεθ επικαλείται το αμερικανικό σύνταγμα για να υπερασπιστεί τις παρεμβάσεις της. Ο δημοκρατικός έλεγχος των ενόπλων δυνάμεων αποτελεί θεμέλιο του πολιτεύματος. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εκλέγεται από τον λαό και ορίζει τον υπουργό Άμυνας, ενώ οι τετράστεροι στρατηγοί οφείλουν να υπηρετούν και να εκτελούν. Τα συμβούλια κρίσεων των ομοίων τους δεν αποτελούν ανεξέλεγκτες κάστες με απόλυτη ασυλία, αλλά υπηρεσιακά όργανα που υπόκεινται στον έλεγχο της νόμιμης πολιτικής ηγεσίας. Εάν ένας στρατηγός, όπως ο αρχηγός του Στρατού Ράντι Τζορτζ, αρνείται να ευθυγραμμιστεί με τις προτεραιότητες της διοίκησης, η απομάκρυνσή του με ευγνωμοσύνη για την υπηρεσία του αποτελεί συνταγματικό δικαίωμα του υπουργού και όχι θεσμική εκτροπή.

Η ρήξη των στρατηγών με τον υπουργό εκδηλώνεται πάντως και σε επιχειρησιακό επίπεδο. Οι επικεφαλής των διοικήσεων Ευρώπης, Ειρηνικού και Λατινικής Αμερικής, μαζί με τον αρχηγό του Ναυτικού, κατέθεσαν επίσημη άρνηση συναίνεσης στην απόφαση για παράταση της αποστολής δυνάμεων στο Ιράν. Οι διοικητές προειδοποιούν ευθέως ότι η υπερβολική συγκέντρωση πόρων στη Μέση Ανατολή αφήνει απροστάτευτα άλλα κρίσιμα μέτωπα. Σύμφωνα με το Associated Press, ο πόλεμος έχει ήδη καταναλώσει το 65% των αμερικανικών αποθεμάτων πυραύλων Patriot, εξαντλώντας τα περιθώρια στήριξης του ΝΑΤΟ και αποδυναμώνοντας την άμυνα σε ένα πιθανό θερμό επεισόδιο με την Κίνα.

Η ηγεσία του Πενταγώνου δεν αρνήθηκε την ύπαρξη των διαφωνιών, αλλά επέλεξε να τις αποδραματοποιήσει πλήρως. Ο Παρνέλ εξήγησε ότι η υποβολή επίσημων ενστάσεων αποτελεί πάγια και απόλυτα φυσιολογική διαδικασία σε έναν επαγγελματικό στρατό. Η πολιτική ηγεσία απαιτεί την ειλικρινή στρατιωτική γνώμη των επιτελών της, όμως η τελική απόφαση ανήκει στον υπουργό και στον πρόεδρο. Από τη στιγμή που λαμβάνεται η απόφαση, οι στρατηγοί οφείλουν να πειθαρχήσουν.

Η ρωγμή στους συντηρητικούς: Η ομάδα Βανς απέναντι στην ηγεσία

Η εσωτερική αντιπαράθεση στο Πεντάγωνο δεν περιορίζεται στη σύγκρουση πολιτικών και στρατιωτικών. Διαπερνά πλέον την ίδια τη συντηρητική παράταξη, φέρνοντας στην επιφάνεια μια διακριτή πτέρυγα πραγματιστών που εκφράζεται μέσα από τον αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς.

Χαρακτηριστικότερο δείγμα αυτής της διάστασης υπήρξε η παραίτηση του υπουργού Στρατού Νταν Ντρίσκολ. Ο Ντρίσκολ, στενός φίλος και συμφοιτητής του Βανς από τη Νομική Σχολή του Γέιλ, αποτελούσε ένα από τα πιο υποσχόμενα στελέχη της κυβέρνησης, έχοντας αναλάβει ειδικές διπλωματικές αποστολές για την Ουκρανία κατ' εντολή του Ντόναλντ Τραμπ. Πολλοί στην Ουάσιγκτον τον προόριζαν για διάδοχο του Χέγκσεθ. Οι διαφωνίες για τη διοίκηση και τα προγράμματα εκσυγχρονισμού οδήγησαν τελικά στην έξοδό του, λίγο μετά την αποπομπή του αρχηγού του Στρατού Ξηράς, στρατηγού Ράντι Τζορτζ. Από την πλευρά της ηγεσίας, η παραίτηση Ντρίσκολ παρουσιάστηκε ως μια φυσιολογική εναλλαγή έπειτα από δεκαοκτώ μήνες έντονης υπηρεσίας, με δημόσιες φιλοφρονήσεις ότι οι μεταρρυθμίσεις δεν θα μπορούσαν να προχωρήσουν χωρίς τη συμβολή του.

Στήριξη Τραμπ στον Χεγκσεθ

Στο χαμηλότερο κλιμάκιο της ιεραρχίας έχει διαμορφωθεί ένας άτυπος πυρήνας εσωτερικής διαφωνίας, ο οποίος αντιδρά διοχετεύοντας απόρρητες πληροφορίες στα μέσα ενημέρωσης. Η διαρροή των απορρήτων εκτιμήσεων των στρατηγών από το προσωπικό βιβλίο εντολών του υπουργού προκάλεσε την οργή του εκπροσώπου Σον Παρνέλ, ο οποίος χαρακτήρισε τη δημοσιοποίησή τους έγκλημα και προδοσία απέναντι στο στράτευμα.

Την ίδια στιγμή, η ηγεσία του υπουργείου προσπαθεί να επιβάλει σιωπητήριο. Έχουν περάσει σχεδόν τέσσερις μήνες από την τελευταία επίσημη συνέντευξη Τύπου στις 5 Μαΐου, διαψεύδοντας τις εξαγγελίες περί διαφάνειας. Η πίεση μεταφέρθηκε και στα στρατιωτικά έντυπα. Τρία ηγετικά στελέχη της εφημερίδας Stars and Stripes κατέθεσαν αγωγή κατά του Πενταγώνου, υποστηρίζοντας ότι απολύθηκαν εκδικητικά επειδή αποκάλυψαν τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης του προσωπικού πάνω σε αεροπλανοφόρο που επιχειρεί στο ιρανικό μέτωπο.

Στα μάτια της ομάδας του MAGA, η αποκαλούμενη κρίση δεν είναι τίποτε άλλο παρά η λυσσαλέα αντίσταση μιας ριζωμένης στρατιωτικής γραφειοκρατίας, η οποία αρνείται να αποδεχθεί ότι έχασε τη μάχη των εκλογών στο πεδίο των αξιών και της κουλτούρας του στρατεύματος. Οι βελτιωμένοι ρυθμοί στρατολόγησης, η αποκατάσταση του πολεμικού πνεύματος και η προτεραιότητα στις νέες τεχνολογίες προβάλλονται ως η έμπρακτη απόδειξη ότι το σχέδιο λειτουργεί. Για την ηγεσία του υπουργείου, οι ανώνυμοι στρατηγοί που εκφράζουν τη δυσφορία τους στις σελίδες των εφημερίδων είναι ακριβώς το κατεστημένο που η νέα πολιτική διοίκηση είχε υποσχεθεί να ξηλώσει.

Πάντως, οι αναταράξεις αυτές δεν κλόνισαν τον υπουργό Άμυνας. Ο Χέγκσεθ ισχυροποίησε τη θέση του. Ο πρόεδρος Τραμπ έκλεισε οριστικά τη συζήτηση για το μέλλον του υπουργού, ανανεώνοντας δημόσια την εμπιστοσύνη του στο πρόσωπό του και ζητώντας από το Κογκρέσο να εγκρίνει έναν ιστορικό αμυντικό προϋπολογισμό ύψους 1,5 τρισεκατομμυρίου δολαρίων, που όμως έχει προς το παρόν παγώσει στο κογκρέσο. Για τους επικριτές αυτό ισοδυναμεί με κομματικοποίηση του στρατού, όμως για το περιβάλλον του, με αποκατάσταση του πολιτικού ελέγχου επί του βαθέος κράτους και της αξιοκρατίας έναντι της woke ατζέντας.

Διαβάστε επίσης