Το σχέδιο του Πούτιν για να ασκήσει πίεση στην Ευρώπη: Γιατί βάζει όλη την ήπειρο σε επιφυλακή

Snapshot

• Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών προειδοποιούν για πιθανή ρωσική επιχείρηση με drones που θα εκτοξευτούν από εμπορικά πλοία στη Μεσόγειο, με στόχους την Ισπανία, τη Γαλλία και την Ιταλία.
• Το ρωσικό drone Gerbera, μικρού μεγέθους και με εμβέλεια έως 600 χιλιόμετρα, θεωρείται πιθανό όπλο για τέτοιες υβριδικές επιθέσεις.
• Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας καταγράφουν αύξηση ρωσικών υβριδικών ενεργειών, όπως κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές και επιχειρήσεις παραπληροφόρησης, με στόχο τη δημιουργία αβεβαιότητας και πίεσης.
• Η Δανική Υπηρεσία Αμυντικών Πληροφοριών εκτιμά ότι ο κίνδυνος ευρείας ρωσικής εισβολής σε χώρα του ΝΑΤΟ είναι εξαιρετικά χαμηλός, αλλά οι υβριδικές επιθέσεις ενδέχεται να ενταθούν τους επόμενους μήνες.
• Η Ευρώπη χρειάζεται επείγουσες επενδύσεις στην αεράμυνα, τις χερσαίες και ναυτικές δυνάμεις, καθώς και στα μη επανδρωμένα συστήματα, για να αυξήσει την αμυντική της ετοιμότητα έως το 2030.

Snapshot powered by AI

Νέα ανησυχία προκαλεί στην Ευρώπη η προοπτική περαιτέρω κλιμάκωσης της ρωσικής υβριδικής δράσης, καθώς, σύμφωνα με δημοσίευμα της ισπανικής εφημερίδας El Mundo, αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν προειδοποιήσει ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για πιθανή επιχείρηση με ρωσικά drones που θα μπορούσαν να εκτοξευθούν από εμπορικά πλοία στη Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται η ισπανική εφημερίδα, τα drones θα μπορούσαν να μεταφερθούν κρυμμένα σε εμπορευματοκιβώτια και να εκτοξευθούν από τη θάλασσα, με πιθανές χώρες-στόχους την Ισπανία, τη Γαλλία ή την Ιταλία. Την ίδια πληροφορία μετέδωσαν και άλλα ευρωπαϊκά μέσα, επικαλούμενα το σχετικό δημοσίευμα.

Η πληροφορία αποκτά μεγαλύτερο βάρος καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία σειρά ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών καταγράφουν αυξημένη δραστηριότητα που αποδίδεται στη Ρωσία, από κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές έως περιστατικά με drones και ενέργειες που, σύμφωνα με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αποσκοπούν στην άσκηση πίεσης και στη δημιουργία αβεβαιότητας.

Δεν πρόκειται, ωστόσο, για επιβεβαιωμένη ρωσική απόφαση επίθεσης. Το σενάριο της μεσογειακής επιχείρησης βασίζεται σε πληροφορίες που αποδίδονται σε αμερικανικές υπηρεσίες και σε ανώνυμη πηγή προσκείμενη στο υπουργείο Άμυνας της Λιθουανίας και, ως εκ τούτου, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προειδοποίηση πληροφοριών και όχι ως βεβαιότητα.

Η προειδοποίηση για τα drones Gerbera

Σύμφωνα με το El Mundo, το όπλο που φέρεται να έχει τεθεί στο μικροσκόπιο των ευρωπαϊκών υπηρεσιών είναι το ρωσικό drone Gerbera.

Πρόκειται για σχετικά μικρό μη επανδρωμένο αεροσκάφος, μήκους περίπου δύο μέτρων και με άνοιγμα φτερών περίπου 2,5 μέτρα. Οι διαθέσιμες αναφορές κάνουν λόγο για μέγιστη ταχύτητα περίπου 160 χιλιομέτρων την ώρα και εμβέλεια που μπορεί να φτάσει έως και τα 600 χιλιόμετρα, ανάλογα με το φορτίο και τις συνθήκες πτήσης. Το βάρος του μπορεί να φτάσει περίπου τα 18 κιλά.

Το Gerbera έχει χρησιμοποιηθεί από τις ρωσικές δυνάμεις στον πόλεμο στην Ουκρανία, μεταξύ άλλων και σε ρόλους παραπλάνησης της ουκρανικής αεράμυνας, ενώ υπάρχουν και εκδόσεις που μπορούν να φέρουν εκρηκτικό φορτίο. Η σχετικά μικρή του διάσταση είναι αυτή που, σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το El Mundo, θα επέτρεπε τη μεταφορά του μέσα σε εμπορευματοκιβώτιο.

Το σενάριο που εξετάζεται είναι η μεταφορά των drones με εμπορικό πλοίο και η εκτόξευσή τους από τη θάλασσα, πιθανώς από διεθνή ύδατα. Με αυτόν τον τρόπο, η προέλευση μιας επίθεσης θα μπορούσε να είναι δυσκολότερο να αποδειχθεί άμεσα.

Σύμφωνα με το Defense News, οι πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν αναφέρουν ότι η CIA είχε ενημερώσει ευρωπαϊκές χώρες για το ενδεχόμενο επίθεσης και ότι στο σχετικό σενάριο περιλαμβάνονταν η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία.

Γιατί η Μεσόγειος θεωρείται διαφορετικό πεδίο

Μια τέτοια επιχείρηση θα διαφοροποιούνταν από τις μέχρι σήμερα καταγεγραμμένες περιπτώσεις ρωσικής δραστηριότητας στην ανατολική και βόρεια Ευρώπη.

Η εκτόξευση από εμπορικό πλοίο θα δημιουργούσε ένα πρόσθετο επίπεδο αβεβαιότητας, καθώς το μέσο μεταφοράς θα μπορούσε να εμφανίζεται ως μέρος της κανονικής εμπορικής ναυσιπλοΐας. Αυτό δεν σημαίνει ότι μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν εύκολο να πραγματοποιηθεί ούτε ότι έχει αποδειχθεί πως βρίσκεται σε εξέλιξη.

Η συγκεκριμένη διάσταση είναι, ωστόσο, ένας από τους λόγους για τους οποίους η πληροφορία έχει προκαλέσει την προσοχή των ευρωπαϊκών υπηρεσιών ασφαλείας.

Η χρήση μικρών drones δεν προϋποθέτει κατ' ανάγκη την καταστροφή μιας μεγάλης υποδομής για να δημιουργήσει συνέπειες. Ένα χτύπημα σε αεροδρόμιο, σε λιμενική εγκατάσταση, σε στρατιωτική υποδομή ή σε ενεργειακό δίκτυο θα μπορούσε να προκαλέσει προσωρινή διακοπή λειτουργίας, υλικές ζημιές ή αναστάτωση, ακόμη και αν το ίδιο το εκρηκτικό φορτίο είναι περιορισμένο. Αυτή ακριβώς η δυνατότητα δημιουργίας δυσανάλογης αναστάτωσης αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό των υβριδικών επιχειρήσεων.

Από τον κυβερνοχώρο και τις δολιοφθορές στα drones

Η ανησυχία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων δεν περιορίζεται στα drones.

Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας έχουν εντείνει την παρακολούθηση περιστατικών που χαρακτηρίζονται ως υβριδικές επιθέσεις. Ο όρος περιλαμβάνει ενέργειες που βρίσκονται κάτω από το όριο μιας συμβατικής πολεμικής σύγκρουσης, όπως κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ, εμπρησμούς, επιχειρήσεις παραπληροφόρησης και άλλες μορφές συγκαλυμμένης δράσης.

Η Υπηρεσία Αμυντικών Πληροφοριών της Δανίας προειδοποίησε στις 24 Σεπτεμβρίου ότι η Ρωσία αναμένεται να εντείνει τους επόμενους μήνες τις υβριδικές επιχειρήσεις εναντίον δυτικών χωρών και του ΝΑΤΟ, με μεγαλύτερες συνέπειες για τους στόχους. Στην αξιολόγησή της περιλαμβάνει κυβερνοεπιθέσεις που μπορούν να διαταράξουν κρίσιμες λειτουργίες και επιχειρήσεις σαμποτάζ με κίνδυνο ανθρώπινων απωλειών.

Η ίδια υπηρεσία, ωστόσο, κάνει μια κρίσιμη διάκριση: δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ρωσία προετοιμάζει άμεσα μια ευρείας κλίμακας εισβολή σε χώρα του ΝΑΤΟ. Η πιθανότητα μιας τέτοιας εισβολής χαρακτηρίζεται εξαιρετικά χαμηλή, ενώ μια περιορισμένη στρατιωτική ενέργεια αξιολογείται ως κίνδυνος «χαμηλός αλλά αυξανόμενος».

Η Πολωνία, η Γερμανία και το νέο περιβάλλον ασφαλείας

Οι προειδοποιήσεις αυτές έρχονται μετά από σειρά περιστατικών που έχουν προκαλέσει συναγερμό στην Ευρώπη.

Στη Γερμανία, οι Αρχές διερεύνησαν περιστατικό με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας/Χάλε, το οποίο θεωρήθηκε από τη γερμανική πλευρά πιθανό μέρος μιας ευρύτερης ρωσικής υβριδικής εκστρατείας. Η Μόσχα αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή.

Στην Πολωνία, οι Αρχές έχουν επίσης ερευνήσει περιστατικά που χαρακτηρίστηκαν ως πιθανές πράξεις δολιοφθοράς, μεταξύ αυτών και φωτιά σε εγκατάσταση Starlink που εξυπηρετεί επικοινωνιακές ανάγκες.

Στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν έχει μιλήσει δημόσια για την εντεινόμενη ρωσική υβριδική δράση και έχει ζητήσει ενίσχυση της προστασίας κρίσιμων υποδομών, ενώ το Παρίσι αντιμετωπίζει πλέον το ζήτημα ως ευρύτερη πρόκληση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Το κοινό χαρακτηριστικό αυτών των περιστατικών είναι ότι δεν εντάσσονται εύκολα στο παραδοσιακό μοντέλο μιας πολεμικής επίθεσης. Πρόκειται για ενέργειες που μπορούν να προκαλέσουν ζημιά ή αναστάτωση χωρίς να οδηγούν αυτομάτως σε μια συμβατική πολεμική σύγκρουση.

Η Ευρώπη προσπαθεί να καλύψει το κενό στην άμυνα

Η συζήτηση για την απειλή από τη Ρωσία συνδέεται πλέον άμεσα και με τις ευρωπαϊκές αμυντικές δυνατότητες.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Άμυνας, η Ευρώπη χρειάζεται να επιταχύνει σημαντικά τις επενδύσεις και την ανάπτυξη αμυντικών δυνατοτήτων προκειμένου να πετύχει τον στόχο της ετοιμότητας έως το 2030. Σε έκθεση που είδε το Reuters, επισημαίνεται ότι τα σημερινά σχέδια των κρατών-μελών δεν αρκούν για να καλύψουν όλες τις κρίσιμες ελλείψεις.

Στα πεδία που χρειάζονται ενίσχυση περιλαμβάνονται η αεράμυνα και η αντιπυραυλική άμυνα, οι χερσαίες δυνάμεις, οι ναυτικές δυνατότητες, τα αποθέματα πυρομαχικών και τα μη επανδρωμένα συστήματα.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ευρώπη καλείται να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ασφάλειά της και την υποστήριξη της Ουκρανίας.

Η Γαλλία στο επίκεντρο

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Γαλλία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της πυρηνικής της αποτρεπτικής ικανότητας και του ρόλου που διεκδικεί στην ευρωπαϊκή άμυνα.

Το Παρίσι έχει ενισχύσει τα τελευταία χρόνια τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή διάσταση της γαλλικής πυρηνικής αποτροπής, ενώ η Γαλλία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ασφάλεια της Ουκρανίας.

Παράλληλα, η χώρα βρίσκεται ήδη σε προεκλογική περίοδο ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027, γεγονός που προσθέτει μια εσωτερική πολιτική διάσταση στη συζήτηση για το κόστος της υποστήριξης προς την Ουκρανία και για τη στάση της Γαλλίας απέναντι στη Ρωσία.

Οι ρωσικές επιχειρήσεις επιρροής στην Ευρώπη αποτελούν εδώ και χρόνια αντικείμενο έρευνας από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και υπηρεσίες ασφαλείας. Στη Γαλλία έχουν καταγραφεί εκστρατείες παραπληροφόρησης που αποδίδονται σε φιλορωσικά δίκτυα, με στόχο την πολιτική και κοινωνική πόλωση.

Ιταλία και Ισπανία στο ευρωπαϊκό κάδρο

Η Ιταλία και η Ισπανία αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην παρούσα συγκυρία, καθώς περιλαμβάνονται, σύμφωνα με το δημοσίευμα του El Mundo, στο σενάριο πιθανής επίθεσης με drones από τη Μεσόγειο.

Στη Ρώμη, πάντως, ο υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροζέτο αντιμετώπισε με επιφυλακτικότητα τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε μια περίοδο υψηλής έντασης και ότι απαιτείται προσοχή ώστε να μην ενισχύεται περαιτέρω η ανησυχία.

Στην Ισπανία, η συζήτηση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια συνδέεται επίσης με την ευρύτερη συζήτηση για τον ρόλο της χώρας στο ΝΑΤΟ, τη στήριξη προς την Ουκρανία και την προστασία κρίσιμων υποδομών.

Η Ουκρανία μπροστά σε έναν δύσκολο χειμώνα

Την ίδια ώρα, ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και οι δύο πλευρές ενισχύουν τις δυνατότητές τους για πλήγματα μεγάλης απόστασης.

Η Ρωσία έχει επεκτείνει σημαντικά την παραγωγή drones, ενώ η Ουκρανία χρησιμοποιεί όλο και περισσότερο μη επανδρωμένα συστήματα για επιθέσεις σε στόχους βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια.

Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: όσο αυξάνονται οι δυνατότητες πλήγματος και των δύο πλευρών, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος να μεταφερθούν οι συνέπειες του πολέμου πέρα από το άμεσο μέτωπο.

Παράλληλα, η προστασία των ενεργειακών υποδομών της Ουκρανίας αποτελεί κρίσιμο ζήτημα ενόψει του χειμώνα, καθώς η Ρωσία έχει επανειλημμένα στοχοποιήσει το ουκρανικό ενεργειακό δίκτυο.

Από τον συμβατικό πόλεμο στη «γκρίζα ζώνη»

Το νέο στοιχείο στην ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν είναι απαραίτητα η προοπτική μιας μεγάλης ρωσικής επίθεσης εναντίον του ΝΑΤΟ.

Είναι η διεύρυνση της λεγόμενης «γκρίζας ζώνης» μεταξύ ειρήνης και πολέμου.

Σε αυτή τη ζώνη μπορούν να ενταχθούν μια κυβερνοεπίθεση που παραλύει μια υπηρεσία, ένα σαμποτάζ σε κρίσιμη υποδομή, μια επιχείρηση παραπληροφόρησης, μια πυρκαγιά σε στρατηγική εγκατάσταση ή μια επίθεση με drone που προκαλεί περιορισμένες υλικές ζημιές αλλά μεγάλη πολιτική και οικονομική αναστάτωση.

Ο στόχος μιας τέτοιας επιχείρησης δεν είναι απαραίτητα η κατάληψη εδάφους. Μπορεί να είναι η δημιουργία αβεβαιότητας, η αύξηση του κόστους για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, η ενίσχυση των εσωτερικών πολιτικών αντιθέσεων και, τελικά, η πίεση για περιορισμό της στήριξης προς την Ουκρανία.

Αυτό είναι και το βασικό σημείο στο οποίο συγκλίνουν οι πρόσφατες ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις: η Μόσχα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που έχουν δημοσιοποιηθεί, μπορεί να επιδιώκει να δοκιμάζει σταδιακά τα όρια αντί να επιλέξει μια άμεση σύγκρουση μεγάλης κλίμακας.

Η Ευρώπη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα διαφορετικό είδος απειλής. Δεν αφορά μόνο το ενδεχόμενο ενός πυραύλου ή ενός στρατιώτη στα σύνορα. Αφορά το κατά πόσο οι ευρωπαϊκές κοινωνίες και οι κυβερνήσεις μπορούν να προστατεύσουν τις υποδομές τους, να αντιμετωπίσουν επιχειρήσεις δολιοφθοράς και παραπληροφόρησης και να διατηρήσουν την πολιτική τους συνοχή.

Και όσο ο πόλεμος στην Ουκρανία παρατείνεται, το κρίσιμο ερώτημα για την Ευρώπη δεν είναι μόνο πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η Ρωσία, αλλά και πόσο αποτελεσματικά μπορεί η ίδια να προστατεύσει τον χώρο της χωρίς να οδηγηθεί σε μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Διαβάστε επίσης