Μεγάλη ατζέντα, μικρό καλάθι στην επικείμενη συνάντηση Μητσοτάκη με Ερντογάν
Το συνολικό κλίμα που διαμορφώνεται στις σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας δεν αφήνει περιθώρια για θεαματικές εξελίξεις στην επικείμενη συνάντηση Μητσοτάκη με Ερντογάν
Παρά τις μερικώς θετικές δηλώσεις του Χακάν Φιντάν περί θετικής ατζέντας και διαλόγου επί της βάσης του διεθνούς δικαίου η Τουρκία παρά τους τελευταίους μήνες των «ήρεμων νερών» κρατά το ίδιο αφήγημα:
«Εμείς κάναμε υποχωρήσεις. Τώρα η Ελλάδα πρέπει να δείξει ευελιξία...». Πώς μεταφράζεται αυτό;
Η «ευελιξία» μεταφράζεται σε: διεύρυνση ατζέντας
“να τα δούμε όλα”. Να μπει δηλαδή στο τραπέζι κάτι που πριν ήταν κόκκινη γραμμή.
Η επ’ αόριστον Navtex στο Αιγαίο και η προκλητική Notam που εξέδωσε -μετά το τραγικό δυστύχημα στη Χίο με 15 νεκρούς μετανάστες- υποστηρίζοντας ότι είναι δική της υπόθεση η διάσωση των μεταναστών ένα μίλι έξω από την Χίο δείχνουν ότι ο Τούρκος πρόεδρος δεν έχει καμία διάθεση για εξεύρεση λύσης.
Ο Ταγίπ Ερντογάν μπορεί να μην θέλει πόλεμο με την Ελλάδα — θέλει όμως μια Ελλάδα που να συζητά συνεχώς την κυριαρχία της.
Δεν τον ενδιαφέρει να «λυθεί» κάτι οριστικά. Αντίθετα τον ενδιαφέρει να ανοίγουν συνεχώς θέματα.
Βλέπει την Ελλάδα ως:
- εργαλείο πίεσης προς τη Δύση (ΝΑΤΟ, ΕΕ, ΗΠΑ) και
- εύκολο “εξωτερικό αντίπαλο” για εσωτερική κατανάλωση.
Ο ίδιος θα προσπαθήσει να πουλήσει επικοινωνιακά ως μεγάλο «δώρο» προς την Ελλάδα τη δήθεν υποχώρησή του από τη ρητορική πολεμικών δηλώσεων.
Θα πουλήσει δηλαδή χρόνο, ήρεμο περιβάλλον και εικόνα συνεργασίας.
Που δεν θα κάνει πίσω;
Ο Τούρκος πρόεδρος δεν αποδέχεται Χάγη με μόνο αντικείμενο την ΑΟΖ και δεν παίρνει πίσω τις «γκρίζες ζώνες» και τη χαμηλή επήρεια στα νησιά.
Απλώς πατάει προσωρινά pause.
Εμφανίζεται «λογικός», ρίχνει τους τόνους και ξεμπλοκάρει πράγματα με ΗΠΑ/ΕΕ.
Το τελευταίο διάστημα παίζει το χαρτί του «λογικού συνομιλητή»:
- Για να πάρει ανταλλάγματα από ΕΕ/ΗΠΑ
- Για να κερδίσει χρόνο οικονομικά
- Για να εμφανιστεί ως απαραίτητος παίκτης.
Άλλαξε ύφος αλλά όχι στρατηγική. Μοιράζει χαμόγελα αλλά όχι γραμμές στον χάρτη. Θα μπαίνει σε τραπέζια συζήτησης που δεν οδηγούν πουθενά. Δεν είναι διατεθειμένος να “δώσει” κάτι στρατηγικό στην Ελλάδα.
Είναι όμως διατεθειμένος να κάνει τακτικές υποχωρήσεις χαμηλού κόστους, κυρίως για το θεαθήναι και για τρίτους.
Θα αποφύγει το «θα έρθουμε νύχτα» και τα χτυπήματα κάτω από τη ζώνη.
Ειδικά στο μεταναστευτικό μπορεί να χαλαρώσει τη στρόφιγγα, να συνεργαστεί επιλεκτικά όχι όμως από καλή θέληση και ειλικρινή διάθεση, αλλά γιατί
το χρησιμοποιεί ως νόμισμα συναλλαγής με την ΕΕ.
Θέλει χρηματοδότηση και πολιτική ανοχή.
Τι ζητάει στην πράξη;
- Γκρίζες ζώνες
Να μπει στο τραπέζι η αμφισβήτηση νησιών, βραχονησίδων, κυριαρχίας. Όχι επειδή θα τα πάρει αύριο, αλλά για να μη θεωρούνται δεδομένα.
- Συνδιαχείριση στο Αιγαίο
Όχι τυπικά, αλλά de facto:
λιγότερη ελληνική παρουσία, περισσότερη τουρκική ανοχή/έλεγχος.
- Ανατολική Μεσόγειος – ενέργεια
Να μην υπάρξει καμία κίνηση (ΑΟΖ, αγωγοί, έρευνες) χωρίς την Τουρκία μέσα στις εξελίξεις με ποσοστό 50-50.
- Αποστρατιωτικοποίηση νησιών
Αμετακίνητη στρατηγική της Τουρκίας διότι αν φύγει η άμυνα, αλλάζει και η ισορροπία δυνάμεων.
Και τέλος υπάρχει πάντα στο τραπέζι το διαβόητο casus belli για το οποίο δεν είναι διατεθειμένος να κάνει πίσω, μόνο αν πάρει κάτι που θα πουλήσει ως ισοδύναμο στρατηγικό κέρδος στο εσωτερικό ακροατήριο της Τουρκίας.
Για παράδειγμα κάποιο ειδικό καθεστώς στο Αιγαίο, μια συμφωνία πακέτο για θαλάσσιες ζώνες ή συμμετοχή σε ένα ενεργειακό/γεωπολιτικό σχήμα που να τον καλύπτει. Όχι απλά «για το καλό κλίμα». Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το casus belli προέρχεται από απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης το 1995:
Πόλεμος αν η Ελλάδα πάει τα χωρικά ύδατα στο Αιγαίο στα 12 ν.μ. Είναι θεσμική απόφαση (όχι απλή δήλωση) και θέλει νέα απόφαση κοινοβουλίου για να φύγει.
Γίνεται σαφές ότι η Αθήνα δεν περιμένει μεγάλες συμφωνίες επί των διαφορών που θέτει η Τουρκία. Συνεπώς δραματική αλλαγή θέσεων της Άγκυρας δεν πρόκειται να υπάρξει.
Πού ποντάρει ο Κυριάκος Μητσοτάκης;
Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα η Ελλάδα φαίνεται να ελπίζει σε:
- Διατήρηση ήρεμου κλίματος στο Αιγαίο χωρίς «ατυχήματα»
- Μείωση εναέριων παραβιάσεων / εντάσεων και συνέχιση της «ήρεμης περιόδου» που θεωρείται διπλωματικό κέρδος.
- Συνέχιση διαλόγου για θαλάσσιες ζώνες (χωρίς άμεση λύση)
Στόχος είναι να μείνει ανοικτός ο δίαυλος επικοινωνίας και να περιοριστούν μονομερείς ενέργειες.
- Συνεργασία στο μεταναστευτικό
Η Ελλάδα θέλει καλύτερο έλεγχο ροών και εφαρμογή των συμφωνιών ΕΕ-Τουρκίας.
- Θετική ατζέντα (οικονομία – εμπόριο – τουρισμός)
Προώθηση συνεργασιών που μειώνουν την ένταση μέσω οικονομικών δεσμών.
Διαβάστε επίσης
