Μουντιάλ 1970: Τελικά, η CIA δηλητηρίασε τον Γκόρντον Μπανκς και στέρησε το τρόπαιο από την Αγγλία;

Οι θεωρίες συνωμοσίας συνήθως «γεννώνται» στα περιθώρια της ιστορίας, εκεί όπου τα γεγονότα αφήνουν κενά και οι συμπτώσεις μοιάζουν υπερβολικά βολικές για να είναι τυχαίες. Οι περισσότερες καταρρέουν όταν έρχονται αντιμέτωπες με τα στοιχεία. Κάποιες, όμως, επιμένουν να στοιχειώνουν το παρελθόν για δεκαετίες.

Μία από αυτές αφορά το Μουντιάλ του 1970 στο Μεξικό και έναν από τους κορυφαίους τερματοφύλακες όλων των εποχών. Μήπως η ξαφνική ασθένεια του Γκόρντον Μπανκς, που κόστισε στην Αγγλία την ευκαιρία να υπερασπιστεί τον τίτλο της, δεν ήταν απλώς μία ατυχία; Μήπως πίσω από εκείνο το μοιραίο βράδυ κρυβόταν μία επιχείρηση των μυστικών υπηρεσιών των Ηνωμένων Πολιτειών, με φόντο τον Ψυχρό Πόλεμο και τα γεωπολιτικά «παιχνίδια» στη Λατινική Αμερική;

Ύστερα από 3 χρόνια έρευνας, ο δημοσιογράφος, Γκάμπριελ Γκέιτχαους, αρχίζει να πιστεύει ότι η αμερικανική μυστική υπηρεσία ίσως πράγματι «πείραξε» τη μπύρα του θρυλικού τερματοφύλακα, Γκόρντον Μπανκς, στο Μεξικό.

Ας γυρίσουμε πίσω τον χρόνο: 11 Ιουνίου 1970, δωμάτιο «1208» του ξενοδοχείου Hilton στην Γουαδαλαχάρα του Μεξικού. Το δωμάτιο μοιράζονται τρεις ποδοσφαιριστές της εθνικής Αγγλίας που συμμετέχει στο Παγκόσμιο Κύπελλο: Ο Μπόμπι Τσάρλτον, ο Κιθ Νιούτον και ο τερματοφύλακας, Γκόρντον Μπανκς. Το βράδυ, μαζί με μερικούς ακόμη συμπαίκτες τους, απολαμβάνουν αμέριμνοι μερικά ποτά για να γιορτάσουν τη νίκη επί της Τσεχοσλοβακίας στο τελευταίο παιχνίδι της φάσης των ομίλων.

Τρεις ημέρες αργότερα, ο Μπανκς αρρωσταίνει σοβαρά. Οι συνέπειες για την Αγγλία αποδεικνύονται καταστροφικές.

«Ήταν το χειρότερο σενάριο που μπορούσα να φανταστώ. Αναρωτήθηκα τι είχε συμβεί σε εκείνα τα “ήσυχα ποτά”», θα έγραφε αργότερα ο γιατρός της ομάδας.

Πρόκειται για ένα ερώτημα που εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα.

Η Αγγλία, παγκόσμια πρωταθλήτρια από το 1966, έφτασε στο Μεξικό με φιλοδοξίες να υπερασπιστεί τον τίτλο της. Ωστόσο, η αρχή ήταν επεισοδιακή. Ο αρχηγός της ομάδας, Μπόμπι Μουρ, είχε συλληφθεί στην Μπογκοτά της Κολομβίας, κατηγορούμενος για κλοπή ενός βραχιολιού.

Τα χειρότερα, όμως, επρόκειτο να ακολουθήσουν.

Λίγο πριν από τον προημιτελικό με τη Δυτική Γερμανία, ο Μπανκς ταλαιπωρήθηκε από οξεία γαστρεντερίτιδα και τέθηκε εκτός αγώνα. Η ομάδα του Αλφ Ράμσεϊ αποκλείστηκε και η απουσία του κορυφαίου τερματοφύλακα του τουρνουά θεωρήθηκε καθοριστική.

Ήταν απλώς μία ατυχής συγκυρία; Ή μήπως υπήρχε κάτι περισσότερο πίσω από την ξαφνική ασθένεια του Μπανκς;

Αυτό ακριβώς προσπάθησε να διερευνήσει ο Γκέιτχαους, όταν ο εγγονός του τερματοφύλακα, Εντ Τζέρβις, τού μίλησε για μία παλιά φήμη σύμφωνα με την οποία ο Μπανκς είχε πέσει θύμα σαμποτάζ.

Αρχικά, η υπόθεση έμοιαζε με κλασσική θεωρία συνωμοσίας. Ωστόσο, έπειτα από 3 χρόνια έρευνας σε βρετανικά και αμερικανικά αρχεία, ο Γκέιτχαους κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ιστορία ίσως να μην είναι τόσο απίθανη όσο φαίνεται.

Η πρώτη καταγεγραμμένη αναφορά προέρχεται από τον γνωστό Βρετανό αθλητικογράφο, Μπράιαν Γκλάνβιλ. Στο βιβλίο του England Managers: The Toughest Job in Football (2007), έγραφε ότι είχε αρχίσει να πιστεύει πως ο Μπανκς υπήρξε θύμα δολιοφθοράς.

Σύμφωνα με τον Γκλάνβιλ, ο δημοσιογράφος, Μπομπ Όξμπι, τού είχε αποκαλύψει πως ο ξάδελφός του, ο Αμερικανός γερουσιαστής, Στιούαρτ Σάιμινγκτον, του είχε πει σχετικά με την ασθένεια του Μπανκς: «Ήταν η CIA! Δεν νομίζεις ότι θα αφήναμε την Αγγλία να νικήσει τη Βραζιλία, έτσι δεν είναι;».

Η φερόμενη εξήγηση συνδέεται με το πολιτικό κλίμα της εποχής. Βρισκόμαστε στην κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου και η Λατινική Αμερική αποτελεί κρίσιμο πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σοβιετική Ένωση.

Η στρατιωτική δικτατορία που κυβερνούσε τη Βραζιλία από το 1964, με την υποστήριξη της Ουάσινγκτον, αναζητούσε τρόπους ενίσχυσης της δημοτικότητας. Σύμφωνα με ιστορικούς, ο δικτάτορας, Εμίλιο Μέντιτσι, θεωρούσε την κατάκτηση του Μουντιάλ σημαντικό πολιτικό «εργαλείο».

Μάλιστα, έγγραφο της CIA, με ημερομηνία Φεβρουαρίου 1971 και χαρακτηρισμό ως «Απόρρητο», επιβεβαιώνει ότι η υπηρεσία παρακολουθούσε στενά τη σύνδεση της επιτυχίας της εθνικής Βραζιλίας με την ενίσχυση της δημοτικότητας του καθεστώτος Μέντιτσι.

Παρά τα συγκεκριμένα στοιχεία, η υπόθεση παραμένει ατεκμηρίωτη.

Ο Γκέιτχαους ερεύνησε και τη δράση της CIA στο Μεξικό, όπου η υπηρεσία διέθετε ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα στο δυτικό ημισφαίριο. Αποχαρακτηρισμένα έγγραφα αποκαλύπτουν ότι η αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών, είχε εκτεταμένες επιχειρήσεις παρακολούθησης στην περιοχή, ενώ, είχε διεισδύσει ακόμη και στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μεξικού το 1968.

Ωστόσο, πρώην αξιωματικοί της CIA εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στη θεωρία.

Ο Τζον Σάιφερ, πρώην στέλεχος των μυστικών επιχειρήσεων της υπηρεσίας, παραδέχεται ότι μία τέτοια επιχείρηση θα ήταν θεωρητικά εφικτή, αλλά τονίζει ότι δεν συνάντησε ποτέ κάτι παρόμοιο στα 28 χρόνια της καριέρας του.

Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο προέκυψε από τις έρευνες της αμερικανικής Γερουσίας τη δεκαετία του 1970. Στα πρακτικά των ακροάσεων αποκαλύπτεται ότι η CIA διέθετε ουσίες ικανές να προκαλέσουν σοβαρή τροφική δηλητηρίαση και να καταστήσουν κάποιον προσωρινά ανίκανο να εκτελέσει τα καθήκοντά του.

Σε εσωτερικά έγγραφα της υπηρεσίας, καταγράφονται ακόμη και αποθέματα βακτηρίων σαλμονέλας και άλλων τοξινών που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την πρόκληση γαστρεντερικών συμπτωμάτων.

Παρ’ όλα αυτά, δεν βρέθηκε κανένα άμεσο στοιχείο που να συνδέει αυτές τις εικασίες με τον Γκόρντον Μπανκς.

Ο τερματοφύλακας δεν έπαψε ποτέ να θεωρεί ύποπτο το περιστατικό. Στην αυτοβιογραφία του, θυμάται ότι αισθάνθηκε έντονη αδιαθεσία περίπου μισή ώρα αφότου ήπιε μία μπίρα, χωρίς να είναι βέβαιος αν το μπουκάλι είχε ανοιχτεί μπροστά του.

Οι συγγενείς του θυμούνται επίσης ότι, όταν επέστρεψε από το Μεξικό, ολόκληρη η οικογένεια τέθηκε σε καραντίνα για 2 εβδομάδες, ενώ, άγνωστοι επισκέπτονταν το σπίτι τους συλλέγοντας δείγματα για εξετάσεις, ένα γεγονός που εξακολουθεί να προκαλεί απορίες.

Το μυστήριο παραμένει άλυτο, 56 ολόκληρα χρόνια αργότερα.

Δεν υπάρχει καμία αδιάσειστη απόδειξη ότι η CIA δηλητηρίασε τον Γκόρντον Μπανκς. Ωστόσο, υπάρχουν αρκετές συμπτώσεις, αποχαρακτηρισμένα έγγραφα και αναπάντητα ερωτήματα ώστε η ιστορία να συνεχίζει να… γοητεύει ιστορικούς, δημοσιογράφους και φίλους του ποδοσφαίρου.

Διαβάστε επίσης