Τρία χρόνια από την τραγωδία στη Λιβύη: Το χρονικό της μοιραίας αποστολής με πέντε Έλληνες νεκρούς
Στις 17 Σεπτεμβρίου 2023, η αποστολή βοήθειας για τα θύματα του Daniel κατέληξε σε εφιάλτη στην άσφαλτο της Κυρηναϊκής
Snapshot
- Στις 17 Σεπτεμβρίου 2023, μια ελληνική ανθρωπιστική αποστολή βοήθειας στη Λιβύη κατέληξε σε τραγωδία με πέντε νεκρούς και δεκατέσσερις τραυματίες μετά από σοβαρό τροχαίο δυστύχημα.
- Το στρατιωτικό λεωφορείο που μετέφερε την αποστολή συγκρούστηκε μετωπικά με όχημα οικογένειας Λίβυων, προκαλώντας φωτιά και πολλούς θανάτους.
- Υπήρξε σημαντική καθυστέρηση και σύγχυση στην ενημέρωση λόγω απουσίας ασφαλών επικοινωνιών και αντικρουόμενων ανακοινώσεων από τις ελληνικές αρχές.
- Η αποστολή περιλάμβανε στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και διερμηνείς, με τα δύο αδέλφια διερμηνείς να τιμώνται μεταθανάτια με παράσημο.
- Τον Ιούλιο του 2026, οι επιζώντες της αποστολής τιμήθηκαν με προαγωγές επ’ ανδραγαθία από την Πολιτεία, αναγνωρίζοντας τη μάχη που έδωσαν.
Συμπληρώνονται σήμερα τρία χρόνια από τη μέρα που μια ανθρωπιστική επιχείρηση στη Λιβύη μετατράπηκε μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα σε εθνική τραγωδία, βυθίζοντας στο πένθος τέσσερις οικογένειες που έχασαν τους δικούς τους ανθρώπους.
Ήταν Κυριακή, 17 Σεπτεμβρίου 2023. Η Ελλάδα βρισκόταν ήδη γονατισμένη. Μόλις λίγες ημέρες πριν, η κακοκαιρία Daniel είχε πνίξει τον θεσσαλικό κάμπο, αφήνοντας πίσω 17 νεκρούς και κατεστραμμένες περιουσίες. Το ίδιο φονικό βαρομετρικό χαμηλό πέρασε τη Μεσόγειο και διέλυσε τα φράγματα στη Ντέρνα της Λιβύης, με χιλιάδες ανθρώπους νεκρούς. Μέσα σε αυτό το κλίμα πένθους, η Αθήνα αποφάσισε να οργανώσει άμεσα επιχείρηση αρωγής.
Η αναχώρηση και η μοιραία διαδρομή
Το στρατιωτικό μεταγωγικό C-130 απογειώθηκε από την 112 Πτέρυγα Μάχης στην Ελευσίνα νωρίς το πρωί της Κυριακής. Στο αεροσκάφος επέβαιναν 19 άτομα: 16 στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων –γιατροί, νοσηλευτές και επίλεκτοι της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου για τη φρούρηση– καθώς και τρεις διερμηνείς. Μετέφεραν τόνους υγειονομικού υλικού και ιατρικά εφόδια.
Γύρω στις 12:00 το μεσημέρι, το αεροσκάφος προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο της Βεγγάζης. Οι στρατιωτικοί ξεφόρτωσαν το υλικό και επιβιβάστηκαν σε ένα συμβατικό τουριστικό λεωφορείο, προκειμένου να καλύψουν οδικώς μια απόσταση περίπου 300 χιλιομέτρων μέχρι τη διαλυμένη Ντέρνα.
Περίπου δύο ώρες αργότερα, στην περιοχή Μαράβα, κοντά στην πόλη Αλ Μαρτζ, η πορεία της αποστολής διακόπηκε βίαια. Ένα όχημα τύπου τζιπ, που κινούνταν στην αντίθετη λωρίδα και μετέφερε οικογένεια Λίβυων, εξετράπη της πορείας του και καρφώθηκε μετωπικά στο ελληνικό λεωφορείο.
Η σύγκρουση ήταν τόσο σφοδρή που τα ντεπόζιτα καυσίμων ανατινάχθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα. Το λεωφορείο μετατράπηκε σε παγίδα φωτιάς. Όσοι βρίσκονταν στο μπροστινό τμήμα δεν πρόλαβαν να αντιδράσουν.
Το επικοινωνιακό μπλακ άουτ και οι αντικρουόμενες πληροφορίες
Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε ένα πολύωρο θρίλερ. Στην Αθήνα, η στρατιωτική και πολιτική ηγεσία έχασε κάθε επαφή με την αποστολή. Τα μέλη της δεν διέθεταν ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες, με αποτέλεσμα το κέντρο επιχειρήσεων του ΓΕΕΘΑ να βασίζεται αποκλειστικά σε αποσπασματικές αναφορές των τοπικών αρχών της Βεγγάζης.
Λίγο μετά τις 17:00, τα διεθνή πρακτορεία άρχισαν να αναφέρονται σε νεκρούς. Το Reuters, επικαλούμενο τον υπουργό Υγείας της ανατολικής κυβέρνησης της Λιβύης, μετέδιδε ότι τέσσερα μέλη της ελληνικής αποστολής ήταν νεκρά. Βίντεο στο διαδίκτυο έδειχναν ένα καμένο κουφάρι οχήματος στη μέση του δρόμου.
Στις 18:30 το ΓΕΕΘΑ εξέδωσε μια λιτή ανακοίνωση που προκάλεσε μεγαλύτερη σύγχυση. Μιλούσε μόνο για σύγκρουση με άλλο όχημα και «ελαφρούς τραυματισμούς» των μελών της ελληνικής δύναμης. Η πραγματικότητα στην άσφαλτο της Μαράβα ήταν εντελώς διαφορετική. Χρειάστηκε να περάσουν ώρες, με αλλεπάλληλες επαφές του υπουργείου Εξωτερικών και του ελληνικού προξενείου, για να επιβεβαιωθεί επίσημα λίγο πριν από τα μεσάνυχτα το μέγεθος της απώλειας: πέντε νεκροί και δεκατέσσερις τραυματίες.
Η ολονύχτια επιχείρηση
Στην Ελευσίνα σήμανε συναγερμός. Αργά το βράδυ της Κυριακής απογειώθηκαν εσπευσμένα για τη Βεγγάζη ένα C-27J Spartan και ένα δεύτερο C-130, στελεχωμένα με ειδικές ομάδες γιατρών, διασωστών και αεροδιακομιδών.
Οι τραυματίες είχαν διακομιστεί αρχικά σε νοσοκομεία της περιοχής, αρκετοί φέροντας εκτεταμένα εγκαύματα και κατάγματα. Οι Έλληνες γιατροί που έφτασαν στη Βεγγάζη ανέλαβαν να σταθεροποιήσουν τους τραυματίες μέσα στη νύχτα και να παραλάβουν τις σορούς των συναδέλφων τους. Με το πρώτο φως της Δευτέρας 18 Σεπτεμβρίου, τα δύο αεροσκάφη προσγειώθηκαν ξανά στην Ελευσίνα, όπου περίμεναν ασθενοφόρα και κινητές μονάδες του ΕΚΑΒ.
Θύματα και ερωτήματα
Η χώρα κήρυξε τριήμερο πένθος στις Ένοπλες Δυνάμεις. Νεκροί ανασύρθηκαν ο 27χρονος Αρχιλοχίας των Ειδικών Δυνάμεων Γεώργιος Βούλγαρης από το Μουζάκι, η Αντιπλοίαρχος νοσηλεύτρια Γλυκερία Μεμεκίδου και η Επισμηναγός νοσηλεύτρια Ευαγγελία Ανδρεαδάκη.
Μαζί τους έχασαν τη ζωή τους τα δύο αδέλφια που συμμετείχαν εθελοντικά ως διερμηνείς, η Άντζελα και ο Φίλιππος Μανδαλιός, παιδιά του προέδρου της ελληνικής κοινότητας Βεγγάζης, Κανάκη Μοϊρά, που μετά θάνατον τιμήθηκαν με το παράσημο του Μεγαλόσταυρου του Τάγματος του Φοίνικος.
Η τραγωδία άφησε πίσω της βαριά ερωτήματα για τον επιχειρησιακό σχεδιασμό. Οι καταγγελίες για την απουσία θωρακισμένων οχημάτων, την έλλειψη αυτόνομων επικοινωνιών και την απόφαση για ένα επικίνδυνο οδικό ταξίδι 300 χιλιομέτρων σε εμπόλεμη ζώνη αντί για προσέγγιση από αέρος ή θαλάσσης, απασχολούν μέχρι σήμερα τις οικογένειες των θυμάτων.
Η αναγνώριση των επιζώντων
Τον Ιούλιο του 2026, σχεδόν τρία χρόνια μετά το δυστύχημα, η Πολιτεία αναγνώρισε τη μάχη που έδωσαν οι επιζώντες. Στις 16 Ιουλίου πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα του ΣΑΓΕ τελετή απονομής προαγωγής επ' ανδραγαθία στον ανώτερο βαθμό για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων που επέστρεψαν τραυματισμένα από εκείνη την αποστολή.
Η απονομή έγινε βάσει Προεδρικού Διατάγματος έπειτα από πρόταση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια και του Υφυπουργού Θανάση Δαβάκη, παρουσία του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ Στρατηγού Δημήτριου Χούπη. Ήταν μια πράξη δικαίωσης για τους ανθρώπους που επέζησαν μέσα από τις φλόγες.
