Πώς η Κίνα «έσωσε» τη Μέση Ανατολή από τον όλεθρο - Τα συμφέροντα του Πεκίνου στον Περσικό

Μπορεί το Πακιστάν, η Τουρκία και άλλες χώρες της περιοχής να διαφημίζονται ως οι χώρες που ανέλαβαν τον όγκο των διαπραγματεύσεων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, τον κρίσιμο ρόλο όμως προκειμένου να αποφευχθεί η υλοποίηση της απειλής Τραμπ για τον «θάνατο ενός πολιτισμού» φαίνεται ότι έπαιξε η Κίνα.

Όχι για ανθρωπιστικούς ή ... ιδεολογικούς λόγους, αλλά γιατί το Πεκίνο, έχει στην περιοχή του Περσικού πολλά και ζωτικά συμφέροντα. Συμφέροντα που δεν περιορίζονται στην μια πλευρά των στενών του Ορμούζ...

«Ασπίδα» του Ιράν

Για χρόνια, η Κίνα αποτελεί μία «ασπίδα» για το Ιράν. Η Κίνα αγοράζει σχεδόν το σύνολο των εξαγωγών πετρελαίου του, το θωρακίζει διπλωματικά και το βοηθά να αντέξει τη διεθνή απομόνωση.

Όπως αναφέρουν οι New York Times, σύμφωνα με τρεις Ιρανούς αξιωματούχους, το Πεκίνο αυτή την φορά χρησιμοποίησε αυτή την επιρροή για έναν διαφορετικό σκοπό: να πιέσει το Ιράν να αποδεχθεί την κατάπαυση του πυρός με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η απόφαση του Ιράν να δεχθεί την πρόταση για κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων, με μεσολαβητή το Πακιστάν, ήρθε μετά από διπλωματικές προσπάθειες του Πακιστάν και μια ώθηση της τελευταίας στιγμής από την Κίνα, σύμφωνα με τους Ιρανούς αξιωματούχους. Η Κίνα ζήτησε από το Ιράν να δείξει ευελιξία και να εκτονώσει τις εντάσεις.

Τα κίνητρα του Πεκίνου και η διεθνής ισορροπία

Η παρέμβαση αυτή αναδεικνύει όχι μόνο την επιρροή του Πεκίνου πάνω στην Τεχεράνη, αλλά και το δικό του συμφέρον στην αποτροπή ενός παρατεταμένου πολέμου που θα μπορούσε να διαταράξει τον ενεργειακό εφοδιασμό ή να πυροδοτήσει μια παγκόσμια ύφεση, καθώς και να πλήξει τις χώρες του Περσικού Κόλπου, με τις οποίες η Κίνα διατηρεί επίσης στενές σχέσεις. Η συμφωνία καλεί επίσης για το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Κινέζοι αξιωματούχοι δεν έχουν περιγράψει δημόσια την εμπλοκή του Πεκίνου στην πορεία προς τη συμφωνία που ανακοίνωσε ο Πρόεδρος Τραμπ το βράδυ της Τρίτης. Όταν ρωτήθηκε την Τετάρτη αν η Κίνα βοήθησε να πειστεί το Ιράν να συμφωνήσει, η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών στο Πεκίνο, Μάο Νινγκ, ούτε επιβεβαίωσε ούτε διέψευσε την εμπλοκή, λέγοντας μόνο γενικά ότι πάντα υποστήριζαν τις ειρηνευτικές συνομιλίες και την κατάπαυση του πυρός.

Η συμφωνία, την οποία το Ιράν περιέγραψε ως νίκη στην οποία η Ουάσιγκτον αποδέχθηκε τους όρους του, ήρθε 90 λεπτά πριν από την προθεσμία που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ για να συμμορφωθεί το Ιράν με τις απαιτήσεις του ή να ρισκάρει εκτεταμένη καταστροφή. Οι κινήσεις της Κίνας τις τελευταίες ημέρες αντικατοπτρίζουν τη λεπτή ισορροπία που προσπαθεί να επιτύχει το Πεκίνο.

Στα Ηνωμένα Έθνη την Τρίτη, το Πεκίνο στήριξε το Ιράν ενώνοντας τις δυνάμεις του με τη Μόσχα για την άσκηση βέτο σε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας που θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για στρατιωτική δράση προκειμένου να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα όμως με την περιγραφή των Ιρανών αξιωματούχων, πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας η Κίνα προέτρεψε επίσης την Τεχεράνη να υποχωρήσει από την κλιμάκωση.

Η στρατηγική σύνδεση της Κίνας με τα κράτη του Κόλπου

Αυτή η πίεση προς την Τεχεράνη εξηγείται από τους βαθείς δεσμούς που έχει αναπτύξει η Κίνα με τις μοναρχίες του Κόλπου, οι οποίες αποτελούν κεντρικούς πυλώνες για την πρωτοβουλία Belt and Road (BRI).

Το Πεκίνο έχει επενδύσει δισεκατομμύρια σε κρίσιμες υποδομές, όπως το λιμάνι Khalifa στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την οικονομική ζώνη του Duqm στο Ομάν, μετατρέποντας την περιοχή σε διαμετακομιστικό κόμβο παγκόσμιας εμβέλειας. Σύμφωνα με τα στοιχεία των τελευταίων ετών, η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, με το διμερές εμπόριο να ξεπερνά κάθε προηγούμενο, ιδιαίτερα στον τομέα της τεχνολογίας και των κατασκευών.

Μια γενικευμένη σύρραξη θα έθετε σε άμεσο κίνδυνο αυτές τις επενδύσεις και την ομαλή ροή των εμπορευμάτων, γεγονός που αναγκάζει το Πεκίνο να λειτουργεί ως εγγυητής της σταθερότητας για να προστατεύσει τα οικονομικά του συμφέροντα.

Διπλωματικές πιέσεις και οικονομική εξάρτηση

Ο Γου Σινμπό, εξέχων εμπειρογνώμονας εξωτερικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Φουντάν της Σαγκάης, δήλωσε ότι πιστεύει πως η Κίνα διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στην επίτευξη της κατάπαυσης του πυρός, όχι μόνο ενθαρρύνοντας το Πακιστάν να αναλάβει ρόλο μεσολαβητή αλλά και ενθαρρύνοντας άμεσα το Ιράν να καταλήξει σε συμφωνία. Ο κορυφαίος Κινέζος αξιωματούχος εξωτερικών υποθέσεων, Ουάνγκ Γι, πραγματοποίησε μια σειρά τηλεφωνημάτων στους ομολόγους του στην περιοχή, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη για κατάπαυση του πυρός.

Την περασμένη εβδομάδα, συναντήθηκε στο Πεκίνο με Πακιστανούς αξιωματούχους, οι οποίοι ήρθαν στην κινεζική πρωτεύουσα αφού φιλοξένησαν συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ με αξιωματούχους από την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο. Το Πακιστάν και το Ιράν εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα. Τα δάνεια από την Κίνα έχουν καταστεί ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της πακιστανικής οικονομίας στην επιφάνεια. Την ίδια ώρα, η Κίνα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη στήριξη της ιρανικής οικονομίας, αγοράζοντας σχεδόν το σύνολο των εξαγωγών πετρελαίου του σε μια εποχή που πολλές άλλες χώρες απέφευγαν τις συναλλαγές μαζί του.

Αποστάσεις και εγγυήσεις ασφαλείας

Ο πρεσβευτής του Ιράν στην Κίνα, Αμπντολρεζά Ραχμανί Φαζλί, κάλεσε σε συνέντευξη Τύπου στο Πεκίνο την Τετάρτη την Κίνα, τη Ρωσία και τα Ηνωμένα Έθνη να παράσχουν εγγυήσεις ασφαλείας για τη χώρα του. Ωστόσο, το Ιράν έχει κάνει παρόμοιες προτάσεις στο παρελθόν που δεν ώθησαν την Κίνα ή τη Ρωσία σε δράση. Όταν ρωτήθηκε αν η Κίνα θα μπορούσε να παράσχει μια τέτοια εγγύηση, η κυρία Μάο ήταν και πάλι επιφυλακτική.

Ο Σεν Ντινγκλί, ανεξάρτητος μελετητής διεθνών σχέσεων στη Σαγκάη, σημείωσε ότι η Κίνα προσπάθησε να αποστασιοποιηθεί από το Ιράν από τότε που άρχισε ο πόλεμος. Το Πεκίνο έστειλε μόνο έναν υφυπουργό Εξωτερικών στην ιρανική πρεσβεία για να εκφράσει συλλυπητήρια για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε σε πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Ο κύριος Ουάνγκ, ο υπουργός Εξωτερικών, σε ένα από τα τηλεφωνήματά του με τον Ιρανό ομόλογό του, προέτρεψε μάλιστα την Τεχεράνη να «δώσει προσοχή στις νόμιμες ανησυχίες των γειτόνων της», εννοώντας τα κράτη του Κόλπου. Η Κίνα προσπαθεί συχνά να εμφανίζεται ως μεσολαβητής στην παγκόσμια σκηνή, σε σιωπηρή αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Βοήθησε στη μεσολάβηση μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν το 2023, αλλά άλλες προσπάθειες, όπως το ειρηνευτικό σχέδιο για την Ουκρανία ή η πρόταση για το Παλαιστινιακό, παρέμειναν ασαφείς.

Διαβάστε επίσης