Από τη σοσιαλδημοκρατία στο TikTok: Το ΠΑΣΟΚ της ατάκας και της αυταπάτης

Υπήρχε μια εποχή που το ΠΑΣΟΚ παρήγαγε πολιτική. Σήμερα παράγει clips και short videos για τα social media.

Υπήρχε μια εποχή που στελέχη του διαμόρφωναν ιδέες, κοινωνικά ρεύματα και κυβερνητικά προγράμματα. Σήμερα διαμορφώνουν reels, ατάκες των 15 δευτερολέπτων και ύφος τηλεοπτικού πάνελ.

Κι όταν η πραγματικότητα δεν «κουμπώνει» με την εικόνα που έχουν φτιάξει οι ίδιοι για τον εαυτό τους, τότε φταίνε οι δημοσκόποι, τα media, οι αλγόριθμοι, το σύστημα — όλοι εκτός από τους ίδιους.

Δεύτεροι από… σπόντα

Η αλήθεια όμως είναι πολύ πιο απλή και πολύ πιο σκληρή.

Το ΠΑΣΟΚ δεν έγινε αξιωματική αντιπολίτευση επειδή έπεισε την κοινωνία ότι αποτελεί εναλλακτική εξουσίας. Ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν σκαρφάλωσε στη δεύτερη θέση λόγω πολιτικής δυναμικής ή κοινωνικού ρεύματος.

Βρέθηκε εκεί από πολιτικό ατύχημα. Εκτός αν θέλετε να λέμε ψέματα.

Από τη διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ, την αυτοκαταστροφή της Κουμουνδούρου και τον εμφύλιο που ακολούθησε την εκπαραθύρωση Κασσελάκη το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε από… σπόντα στην αξιωματική αντιπολίτευση. Αν δεν είχε προηγηθεί αυτή η κατάρρευση, η Χαριλάου Τρικούπη πιθανότατα θα παρέμενε τρίτη — όπως ήταν σχεδόν σε όλη τη μεταμνημονιακή περίοδο. Ή μήπως ξεχνάτε ότι ο σημερινός πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχασε στις ευρωεκλογές του 2024 ακόμα και από τον Στέφανο Κασσελάκη;

Κι όμως, αντί αυτή η συγκυριακή αναβάθμιση του Κινήματος στη δεύτερη θέση να λειτουργήσει ως καμπανάκι αυτογνωσίας, αντιμετωπίστηκε σαν ιστορική δικαίωση. Το αποτέλεσμα; Ένα κόμμα που συμπεριφέρεται σαν να έχει κοινωνική δυναμική εξουσίας, ενώ αδυνατεί ακόμη και να παράξει στιβαρή αντιπολίτευση.

Και τώρα που οι δημοσκοπήσεις δείχνουν στασιμότητα, φθορά ή ακόμα και υποχώρηση, ξεκινά το γνωστό ελληνικό πολιτικό θέατρο: «οι μετρήσεις είναι ύποπτες», «οι εταιρείες εξυπηρετούν συμφέροντα», «η εικόνα δεν αποτυπώνεται σωστά». Παράξενο πράγμα οι δημοσκοπήσεις. Όταν έδειχναν το ΠΑΣΟΚ στο 20%, ήταν αξιόπιστες. Τώρα που δείχνουν πολιτικό ταβάνι και τον Τσίπρα να περνάει μπροστά, έγιναν ξαφνικά εργαλείο χειραγώγησης.

Το βαθύτερο πρόβλημα όμως δεν είναι οι αριθμοί. Είναι η πολιτική ποιότητα. Το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται να μην έχει ούτε προοπτική κυβερνησιμότητας, ούτε αντιπολιτευτική δεινότητα.

«Άκαπνα» παιδιά

Η νέα βιτρίνα του ΠΑΣΟΚ μοιάζει περισσότερο με startup πολιτικής επικοινωνίας παρά με σοσιαλδημοκρατικό κόμμα. Μια γενιά στελεχών που έχει μπερδέψει τη δημόσια παρέμβαση με το virality. Που θεωρεί ότι πολιτική σημαίνει γρήγορη ατάκα, επιθετικό ύφος και πέντε φράσεις αποστηθισμένες για TikTok, Instagram και τηλεοπτικά πάνελ. «Άκαπνα» παιδιά και wannabe πολιτικοί που μιλούν για τα πάντα με την αυτοπεποίθηση ανθρώπων που δεν έχουν διαβάσει σχεδόν τίποτα σε βάθος.

Δεν αρκεί να υψώνεις τον τόνο της φωνής σου για να παράγεις πολιτικό λόγο.

Δεν αρκεί να γίνεσαι viral για να αποκτάς κοινωνικό έρεισμα.

Και σίγουρα δεν αρκεί να κυνηγάς engagement για να πείσεις ότι μπορείς να κυβερνήσεις μια χώρα.

Συγχωρέστε με σύντροφοι, αλλά η σοσιαλδημοκρατία κάποτε είχε ιδεολογικό βάθος, κοινωνικές αναφορές και πολιτική σοβαρότητα. Σήμερα, στο ΠΑΣΟΚ συχνά θυμίζει casting τηλεοπτικού debate. Περισσότερη έγνοια για το ποιο απόσπασμα θα παίξει στο «X» και λιγότερη για το αν υπάρχει συνεκτική πρόταση εξουσίας.

Κι εδώ βρίσκεται η μεγάλη παγίδα της Χαριλάου Τρικούπη: Πίστεψε ότι η φθορά των άλλων αρκεί για να γίνει η ίδια μεγάλη. Όμως, στην πολιτική δεν ανεβαίνεις μόνο επειδή καταρρέει ο διπλανός σου. Χρειάζεται βάθος, σχέδιο, προσωπικότητες και κυρίως αυθεντικότητα. Χρειάζεται να πείθεις ότι μπορείς να σηκώσεις το βάρος της διακυβέρνησης — όχι μόνο το βάρος ενός τηλεοπτικού πάνελ.

Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι οι δημοσκοπήσεις. Οι δημοσκοπήσεις απλώς καταγράφουν αυτό που ήδη βλέπει η κοινωνία, ένα κόμμα εγκλωβισμένο ανάμεσα στην πολιτική νοσταλγία και την ψηφιακή επιφάνεια.

Και η πολιτική επιφάνεια έχει ένα βασικό χαρακτηριστικό. Κάνει θόρυβο, αλλά δεν αφήνει αποτύπωμα.

Διαβάστε επίσης