Τι θα περιλαμβάνει το τουρκικό σχέδιο «νάρκη» για τις θαλάσσιες περιοχές σε Αιγαίο και Μεσόγειο

Snapshot

• Η Τουρκία ετοιμάζει νομοσχέδιο για την οριοθέτηση αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, υφαλοκρηπίδας και θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε αμφισβητούμενες περιοχές Αιγαίου και Μεσογείου.
• Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει την αντιμετώπιση των «γκρίζων ζωνών», περιοχών με ασαφή όρια κυριαρχίας μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, σύμφωνα με τουρκικές πηγές.
• Η Ελλάδα απορρίπτει την ύπαρξη «γκρίζων ζωνών» και βασίζει την κυριαρχία της σε διεθνείς συνθήκες όπως η Συνθήκη της Λωζάνης και το Διεθνές Δίκαιο.
• Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας αναγνωρίζει τα νησιά και τους βράχους ως τμήματα κυριαρχίας με δικαιώματα θαλάσσιας ζώνης, εκτός από βράχους που δεν υποστηρίζουν ανθρώπινη ζωή ή οικονομική δραστηριότητα.
• Η Τουρκία αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία σε ορισμένα νησιά και βραχονησίδες, προσπαθώντας να δημιουργήσει τετελεσμένα για πρόσβαση στον θαλάσσιο χώρο του Αιγαίου μέσω των «γκρίζων ζωνών».

Snapshot powered by AI

Η παρενόχληση στο πλοίο Ocean Link από τουρκική πυραυλάκατο κοντά στην Αστυπάλαια ήταν απλώς ένα κομμάτι του παζλ των προκλήσεων της γείτονος, οι οποίες το τελευταίο διάστημα, και ιδίως μετά και την επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα, έχουν πολλαπλασιαστεί.

Επί παραδείγματι χθες σημειώθηκαν και από αέρος νέες τουρκικές προκλήσεις στο Αιγαίο, όπου αναχαιτίστηκαν οπλισμένα F-16.

Η κορωνίδα όμως των τουρκικών προκλήσεων δεν είναι άλλη από το νομοσχέδιο, που ετοιμάζει η Άγκυρα προκειμένου να διεκδικήσει θαλάσσια δικαιοδοσία σε «αμφισβητούμενες» - σύμφωνα με την ίδια- περιοχές του Αιγαίου και της Μεσογείου.

Το Bloomberg έγραψε μεταξύ άλλων πρόσφατα:

Η Τουρκία ετοιμάζεται να υποβάλει νομοσχέδιο στο κοινοβούλιο για να διεκδικήσει θαλάσσια δικαιοδοσία σε αμφισβητούμενες περιοχές του Αιγαίου και της Μεσογείου, σύμφωνα με άτομα που είναι εξοικειωμένα με το θέμα, διακινδυνεύοντας την όξυνση των εντάσεων σε μια περιοχή με υπάρχοντα και πιθανά κοιτάσματα φυσικού αερίου.

Νέες πληροφορίες για το νομοσχέδιο

Το νομοσχέδιο του κυβερνώντος κόμματος AK βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης. Στόχος του είναι να ορίσει την αποκλειστική οικονομική ζώνη, την υφαλοκρηπίδα και τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας μέσω ενός θεμελιώδους νόμου. Ο νόμος θα καλύπτει όλες τις θάλασσες, ιδίως την Ανατολική Μεσόγειο .

Σύμφωνα με πληροφορίες που αναφέρουν τουρκικά ΜΜΕ επικαλούμενα υψηλόβαθμες πηγές του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), ο ειδικός αυτός νόμος θα υποβληθεί στη Βουλή αφού τα υπουργεία ολοκληρώσουν τις τεχνικές τους μελέτες.

«Θα περιγράφουμε κάθε περιοχή»

Μια υψηλόβαθμη πηγή του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), μιλώντας στο τουρκικό Aydınlık, εξήγησε τις λεπτομέρειες της πρότασης, λέγοντας: «Θα ορίσουμε κάθε περιοχή. Για παράδειγμα, υπάρχουν αμφισβητούμενες περιοχές. Έχουμε διαφορές με την Ελλάδα σχετικά με τα νησιά του Αιγαίου. Υπάρχουν συμφωνίες στο διεθνές δίκαιο, αλλά αυτό θα είναι ξεχωριστό από αυτές, θα είναι ένας θεμελιώδης νόμος. Από εδώ και στο εξής, θα θεσπιστούν πρότυπα».

Ψηλά στην ατζέντα οι γκρίζες ζώνες

Οι Τούρκοι διατείνονται επίσης ότι το νομοσχέδιο θα αντιμετωπίσει επίσης

«αμφισβητούμενες γκρίζες ζώνες όπου τα όρια κυριαρχίας ή δικαιοδοσίας δεν ορίζονται σαφώς μεταξύ των μερών. Έχει αναφερθεί ρητά ότι αυτές οι γκρίζες ζώνες θα μπορούσαν να οριστούν στο νομοσχέδιο προκειμένου να τερματιστούν οι διαφορές, ιδίως μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας».

Τι είναι οι «Γκρίζες Ζώνες»

Στην πραγματικότητα, οι «Γκρίζες Ζώνες» δεν είναι μια νέα μορφή πολέμου, αλλά μάλλον μια ύπουλη εκδήλωση της έννοιας της ειρήνης, η οποία πηγάζει από την διαδικασία μετασχηματισμού των σύγχρονων ένοπλων συγκρούσεων. Η Τουρκία ορέγεται συνδιαχείριση σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο με αφορμή και την πληθώρα ενεργειακών πρότζεκτς, που έχουν ξεκινήσει ή σχεδιάζονται στην περιοχή και προκαλεί με κάθε τρόπο την Αθήνα, αλλά και το κοινό αίσθημα.

Η Συνθήκη της Λωζάνης (1923) καθόρισε το εδαφικό καθεστώς των νησιών του Αιγαίου, αναγνωρίζοντας την ελληνική κυριαρχία στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου (Λήμνος, Σαμοθράκη, Λέσβος, Χίος, Σάμος, Ικαρία), ενώ επικύρωσε την τουρκική κυριαρχία σε Ίμβρο και Τένεδο.

Συγκεκριμένα το Άρθρο 12 αναφέρει:

Η απόφαση που ελήφθη την 13η Φεβρουαρίου 1914 από τη Συνδιάσκεψη του Λονδίνου για την εκτέλεση των άρθρων 5 της Συνθήκης του Λονδίνου της 17/30 Μαϊου 1913 και 15 της Συνθήκης των Αθηνών της 1/14 Νοεμβρίου 1913, που κοινοποιήθηκε στην Ελληνική Κυβέρνηση την 13η Φεβρουαρίου 1914 και αφορά στην κυριαρχία της Ελλάδας επί των νησιών της Ανατολικής Μεσογείου, εκτός της Ίμβρου, Τενέδου και των Λαγουσών (Μαυρυών), δηλαδή των νησιών Λήμνου, Σαμοθράκης, Μυτιλήνης, Χίου, Σάμου και Ικαρίας, επικυρώνεται, με την επιφύλαξη των διατάξεων της παρούσας Συνθήκης που είναι συναφείς προς τα νησιά, τα οποία βρίσκονται υπό την κυριαρχία της Ιταλίας, τις οποίες αναφέρει το άρθρο 15.

Εκτός από αντίθετη διάταξη της παρούσας Συνθήκης, τα νησιά που βρίσκονται σε απόσταση μικρότερων των τριών μιλίων της ασιατικής ακτής, παραμένουν στην τουρκική κυριαρχία.

Ακολουθεί η Συνθήκη της Λωζάνης:

Η ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΩΖΑΝΗΣ

Τι είναι για την Τουρκία οι «Γκρίζες Ζώνες»

Οι «Γκρίζες Ζώνες» αποτελούν μονομερή όρο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, με τον οποίο η Άγκυρα αμφισβητεί την κυριαρχία της Ελλάδας σε νησίδες και υδάτινες περιοχές του Αιγαίου, ισχυριζόμενη ότι το καθεστώς τους δεν είναι ξεκάθαρο. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απορρίπτει κατηγορηματικά αυτές τις διεκδικήσεις, τονίζοντας ότι τα σύνορα είναι καθορισμένα από διεθνείς συνθήκες.

Βασικά Στοιχεία της Ελληνικής Θέσης (ΥΠΕΞ):

• Ανυπαρξία «Γκρίζων Ζωνών»: Η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει την ύπαρξη τέτοιων περιοχών, θεωρώντας τις διεκδικήσεις ως επεκτατικές κινήσεις της Τουρκίας.
• Διεθνές Δίκαιο & Συνθήκες: Τα σύνορα, η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα στο Αιγαίο καθορίζονται σαφώς από το Διεθνές Δίκαιο, τη Συνθήκη της Λωζάνης (1923), τη Συνθήκη των Παρισίων (1947) και άλλες διεθνείς συμβάσεις.
• Απάντηση με χάρτες: Το ΥΠΕΞ έχει απαντήσει στις τουρκικές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένου του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», με σειρά 16 χαρτών που αποτυπώνουν την πραγματικότητα βάσει του Διεθνούς Δικαίου.

0116

0216

0316

0416

0516

0616

0716

0816

0916

1016

1116

1216

1316

1416

1516

1616

• Αντίδραση σε προκλήσεις: Η Τουρκία χρησιμοποιεί τον όρο για να αιτιολογήσει αμφισβητήσεις, όπως πρόσφατα με την ανακοίνωση θαλάσσιων πάρκων, στις οποίες η Αθήνα απαντά ότι πρόκειται για ελληνικές περιοχές.

Συμπερασματικά, για το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, οι «γκρίζες ζώνες» είναι μια τεχνητή έννοια χωρίς νομική υπόσταση, η οποία χρησιμοποιείται από την Τουρκία για να προωθήσει διεκδικήσεις κατά της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας. Οι «γκρίζες ζώνες» με λίγα λόγια είναι μια επεκτατική κίνηση της Τουρκίας στο Αιγαίο, αποτελώντας ένα διαρκές σημείο έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Ποιο είναι το νομικό στάτους που διέπει τις βραχονησίδες και οι «Γκρίζες Ζώνες»

O ομότιμος καθηγητής Διεθνούς Δικαίου του Παντείου Πανεπιστημίου και πρώην πρύτανης του ιδρύματος κ. Γρηγόρης Τσάλτας* ανέλυσε πρόσφατα στο Newsbomb το νομικό status, που διέπει τις βραχονησίδες και τις «Γκρίζες Ζώνες».

Συγκεκριμένα ανέφερε:

Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας αναφέρεται σε καθεστώς νησιών.

Σύμφωνα με το άρθρο 121 (παρ. 2) της Σύμβασης του Μοντέγκο Μπαίυ (1982) τα νησιά εξομοιώνονται με τα ηπειρωτικά εδάφη ενός παράκτιου κράτους και ως τέτοια διαθέτουν όλες τις θαλάσσιες ζώνες εθνικής δικαιοδοσίας (αιγιαλίτιδα ζώνη, συνορεύουσα ζώνη, υφαλοκρηπίδα, ΑΟΖ).

Μοναδική κατά το ίδιο άρθρο (παρ. 3) περίπτωση εξαίρεσης από το εν λόγω καθεστώς είναι εκείνη που αφορά στους βράχους (rocks ή rochers) δηλαδή στην υποδεέστερη κατηγορία των νησιωτικών εδαφών μετά το νησί, τη νησίδα και την βραχονησίδα.

Σημειωτέον δε ότι σε κανένα άλλο σημείο της εν λόγω σύμβαση δεν αναφέρεται κατηγοριοποίηση των νησιωτικών εδαφών τα οποία σύμφωνα με την παρ. 1 του ίδιου πάντα άρθρου αφορούν γενικά σε μία φυσικά σχηματισμένη περιοχή ξηράς που περιβρέχεται από ύδατα και βρίσκεται πάνω από την επιφάνεια των υδάτων ακόμη και με τη μέγιστη παλίρροια.

Οι εν λόγω λοιπόν βράχοι, σύμφωνα με την παράγραφο 3 που ακολουθεί, όταν δεν διατίθενται στην ανθρώπινη επιβίωση ή δεν έχουν δική τους οικονομική ζωή τότε στερούνται τις δύο από τις τέσσερεις προαναφερθείσες θαλάσσιες καθαρώς οικονομικού χαρακτήρα ζώνες, δηλ. υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.

Συμπέρασμα

-Πρώτον και οι βράχοι ανήκουν σε επίπεδο κυριαρχίας στο παράκτιο κράτος αποτελώντας αναπόσπαστο μέρος του κυρίαρχου εδάφους του. Έτσι ως τέτοιο ακόμη και οι βράχοι διαθέτουν και αιγιαλίτιδα ζώνη και συνορεύουσα.

-Δεύτερον οι βράχοι λαμβάνονται επίσης υπόψη και για τη χάραξη και τον καθορισμό των γραμμών βάσης από τις οποίες ξεκινά η μέτρηση της αιγιαλίτιδας ζώνης καθώς και όλων των άλλων θαλάσσιων ζωνών.

Το εν λόγω καθεστώς στηρίζεται διαχρονικώς από την Ελλάδα σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής ως αταλάντευτη εθνική θέση αναφορικά με το σεβασμό των κανόνων του διεθνούς δικαίου. Αντιθέτως, για την Τουρκία αποτέλεσε τον κύριο λόγο καταψήφισης της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, λόγω της αδυναμίας της να διεκδικήσει το μισό Αρχιπέλαγος του Αιγαίου και μάλιστα με τη σύγχρονη μορφή της δήθεν Γαλάζιας Πατρίδας.

Συγκεκριμένα, η παρουσία χιλιάδων νησιωτικών υπό την ελληνική κυριαρχία εδαφών (συνολικά 9.837) με έμφαση στην εν λόγω θαλάσσια περιοχή του αρχιπελάγους αναγορεύει την Ελλάδα στην 3^η αρχικά θέση παγκοσμίως όσον αφορά στο πλήθος των νησιωτικών εδαφών υπό την επικράτειά της και στην 9^η θέση από πλευράς μήκους ακτών, εμποδίζει την Τουρκία να ολοκληρώσει τις αντίθετες με το διεθνές δίκαιο θέσεις της.

Τέλος, ένας από τους λόγους που η Τουρκία προσπαθεί τα τελευταία χρόνια να δημιουργήσει συνθήκες de facto πρόσβασης στον θαλάσσιο χώρο του αρχιπελάγους είναι και η αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας επί συγκεκριμένων νησιωτικών εδαφών (βλ. Ίμια) δημιουργώντας ευρύτερες θαλάσσιες περιοχές υπό καθεστώς εδαφικής αμφισβήτησης (γκρίζες ζώνες) της ελληνικής κυριαρχίας ώστε να διεκδικήσει αποτελεσματικότερη πρόσβαση προς το κεντρικό Αιγαίο.

Και τούτο γιατί μόνον νησιωτικό έδαφος με βάση το διεθνές δίκαιο θα μπορούσε να δώσει στην Τουρκία έρεισμα διεκδίκησης de jure πρόσβασης στον θαλάσσιο χώρο του Αρχιπελάγους.

Διαβάστε επίσης