Μίνι υποβρύχια και καμικάζι θαλάσσια drones – Πώς το Ιράν μπορεί να μπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ
Η Τεχεράνη απειλούσε εδώ και χρόνια ότι θα κλείσει το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης, γνωρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε σοκ στις αγορές και θα εκτόξευε τις τιμές του πετρελαίου
Snapshot
- Το Ιράν χρησιμοποιεί μίνι υποβρύχια, θαλάσσια καμικάζι drones και ναρκοθέτηση για να ελέγξει και να μπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ, επηρεάζοντας σημαντικά τη ναυσιπλοΐα και τις αγορές πετρελαίου.
- Περίπου 3.000 πλοία και 20.000 μέλη πληρωμάτων έχουν επηρεαστεί από τις επιθέσεις και τις παρεμβολές στην περιοχή, με τουλάχιστον 16 εμπορικά πλοία να έχουν δεχθεί επιθέσεις από το Ιράν.
- Η Τεχεράνη έχει εντείνει τη χρήση θαλάσσιων drones για επιθέσεις σε πετρελαιοφόρα, ενώ ταυτόχρονα χρησιμοποιεί και μη επανδρωμένα αεροσκάφη για ψυχολογικό πόλεμο.
- Οι ηλεκτρονικές παρεμβολές στα σήματα GPS στον Περσικό Κόλπο αυξάνονται, καθιστώντας την περιοχή μια από τις πιο ενεργές ζώνες ηλεκτρονικού πολέμου παγκοσμίως.
- Παρά την ένταση, το Ιράν δεν έχει ακόμη αξιοποιήσει πλήρως τους πυραύλους κατά πλοίων, ενώ οι ΗΠΑ έχουν απορρίψει αιτήματα για στρατιωτική συνοδεία εμπορικών πλοίων στην περιοχή.
Ο φόβος για θαλάσσιες νάρκες, επιθέσεις από καμικάζι drones στη θάλασσα και εκτεταμένες παρεμβολές στα σήματα GPS έχει ουσιαστικά παραλύσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο. Πρόκειται για τη στενή δίοδο από την οποία διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, γεγονός που καθιστά κάθε διαταραχή εκεί ικανή να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η Τεχεράνη απειλούσε εδώ και χρόνια ότι θα κλείσει το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης, γνωρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε σοκ στις αγορές και θα εκτόξευε τις τιμές του πετρελαίου. Σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις, αυτό φαίνεται ότι συμβαίνει ήδη στην πράξη.
Χιλιάδες πλοία εγκλωβισμένα στην περιοχή
Σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, περίπου 3.000 πλοία και σχεδόν 20.000 μέλη πληρωμάτων έχουν επηρεαστεί άμεσα ή έμμεσα από την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στον Περσικό Κόλπο. Από την έναρξη της σύγκρουσης, τουλάχιστον 16 εμπορικά πλοία φέρονται να έχουν δεχθεί επιθέσεις από το Ιράν.
Μάλιστα, η Τεχεράνη δημοσιοποίησε βίντεο στο οποίο, όπως ισχυρίζεται, καταγράφεται η στιγμή που ένα πετρελαιοφόρο δέχεται επίθεση ανοιχτά των ακτών του Ιράκ, προκαλώντας ισχυρή έκρηξη και μεγάλες ζημιές στο πλοίο.
Οι επιθέσεις έχουν ενταθεί τις τελευταίες ημέρες. Μόνο μέσα σε μία περίοδο λίγων ημερών αναφέρθηκε ότι έξι πλοία δέχθηκαν πλήγματα, γεγονός που συνιστά την πιο έντονη φάση των ναυτικών επιθέσεων μέχρι σήμερα.
Τα θαλάσσια drones στο προσκήνιο
Ένα από τα βασικά όπλα που φαίνεται να χρησιμοποιεί το Ιράν είναι τα λεγόμενα θαλάσσια drones. Πρόκειται για μικρά μη επανδρωμένα σκάφη, γνωστά και ως USVs (Unmanned Surface Vehicles), τα οποία κινούνται στην επιφάνεια ή λίγο κάτω από το νερό.
Η μικρή τους διάσταση και η δυνατότητα να επιχειρούν κυρίως τη νύχτα τα καθιστούν ιδιαίτερα δύσκολους στόχους για τα συστήματα άμυνας των πλοίων.
Η χρήση τους έγινε ευρύτερα γνωστή στον πόλεμο της Ουκρανίας, όμως πλέον εμφανίζεται και στον Περσικό Κόλπο.
Βίντεο που είχε δημοσιοποιήσει πέρυσι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης έδειχνε τέτοια σκάφη μέσα σε υπόγεια τούνελ, υποδηλώνοντας ότι το Ιράν διαθέτει οργανωμένη υποδομή παραγωγής και αποθήκευσης αυτών των όπλων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εκρηκτικά θαλάσσια drones χρησιμοποιήθηκαν τουλάχιστον σε δύο επιθέσεις εναντίον πετρελαιοφόρων από την έναρξη της σύγκρουσης.
Την 1η Μαρτίου ένα δεξαμενόπλοιο που μετέφερε αργό πετρέλαιο χτυπήθηκε περίπου 44 μίλια ανοιχτά των ακτών του Ομάν, με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του ένα μέλος του πληρώματος.
Λίγες ημέρες αργότερα, το πετρελαιοφόρο Sonangol Namibe με σημαία Μπαχαμών δέχθηκε επίθεση κοντά στο λιμάνι Khor al Zubair του Ιράκ.
Βίντεο που κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο φαίνεται να δείχνει ένα θαλάσσιο drone να προσκρούει στο πλευρό του πλοίου, προκαλώντας ισχυρή έκρηξη και πυκνό καπνό.
To Στενό του Ορμούζ
APΑεροπορικά drones και ψυχολογικός πόλεμος
Παράλληλα, στην περιοχή έχουν εμφανιστεί και ιρανικά UAV, δηλαδή μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Σύμφωνα με τον αναλυτή του βρετανικού think tank RUSI, Σιντάρθ Καουσάλ, τα εναέρια drones ενδέχεται να μην αποτελούν τόσο σοβαρή απειλή για τα ίδια τα πλοία όσο για τα πληρώματά τους.
Ωστόσο, η παρουσία τους λειτουργεί και σε ψυχολογικό επίπεδο, αυξάνοντας το αίσθημα απειλής και πίεσης για όσους επιχειρούν στην περιοχή.
Στο τραπέζι και το ενδεχόμενο ναρκοθέτησης
Ένα ακόμη σενάριο που προκαλεί έντονη ανησυχία είναι η πιθανότητα το Ιράν να έχει τοποθετήσει θαλάσσιες νάρκες στα Στενά του Ορμούζ.
Οι νάρκες αυτές, που έγιναν διαβόητες κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μπορούν να αποτελέσουν σοβαρή απειλή για κάθε πλοίο που διέρχεται από αμφισβητούμενα ύδατα.
Σύμφωνα με τον ίδιο αναλυτή, το Ιράν διαθέτει τόσο απλές νάρκες επαφής όσο και πιο εξελιγμένα συστήματα.
Οι πιο σύγχρονες εκδόσεις μπορούν να παραμένουν στον βυθό και να ενεργοποιούνται όταν ένας αισθητήρας ανιχνεύσει πλοίο να περνά από πάνω τους. Τότε απελευθερώνεται ένα φορτίο που λειτουργεί σαν μικρή τορπίλη.
Οι νάρκες αυτές μπορούν να τοποθετηθούν από πολεμικά πλοία, αλλά και από μικρά υποβρύχια.
Το Ιράν διαθέτει τα λεγόμενα «μίνι υποβρύχια», βασισμένα σε σχεδιασμό της Βόρειας Κορέας, τα οποία μπορούν να επιχειρούν κρυφά και να τοποθετούν νάρκες χωρίς να εντοπίζονται εύκολα.
Παρότι δεν υπάρχει πλήρης εικόνα για τον αριθμό των ναρκών που έχουν τοποθετηθεί, αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι πρόκειται για «μερικές δεκάδες». Άλλες πληροφορίες κάνουν λόγο για περίπου δώδεκα νάρκες, οι περισσότερες από τις οποίες έχουν ήδη εντοπιστεί.
Τα όπλα που το Ιράν δεν έχει χρησιμοποιήσει ακόμη
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι η Τεχεράνη μέχρι στιγμής δεν έχει αξιοποιήσει πλήρως το οπλοστάσιό της σε πυραύλους κατά πλοίων.
Σύμφωνα με ειδικούς, το Ιράν διαθέτει πυραύλους όπως την ιρανική εκδοχή του κινεζικού C-802 αλλά και τον εγχώριας κατασκευής πύραυλο Kheibar Shekan.
Η περιορισμένη χρήση τους μέχρι τώρα ίσως οφείλεται στο ότι το βασικό στρατηγικό αποτέλεσμα – η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά – έχει ήδη επιτευχθεί.
Αυτό όμως μπορεί να αλλάξει εάν επιχειρηθεί να ανοίξει ξανά ο θαλάσσιος διάδρομος με τη συνοδεία πολεμικών πλοίων.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι πύραυλοι κατά πλοίων θα μπορούσαν να παίξουν πολύ πιο σημαντικό ρόλο.
Την ίδια ώρα, εταιρείες της ναυτιλίας πιέζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες να παρέχουν στρατιωτική συνοδεία σε εμπορικά πλοία που επιχειρούν να περάσουν από την περιοχή.
Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η Ουάσιγκτον έχει απορρίψει μέχρι στιγμής τα αιτήματα, θεωρώντας ότι ο κίνδυνος επιθέσεων είναι υπερβολικά υψηλός.
Πόλεμος ηλεκτρονικών παρεμβολών
Σημαντικό ρόλο στη σημερινή κρίση παίζει και ο ηλεκτρονικός πόλεμος.
Οι παρεμβολές στα συστήματα δορυφορικής πλοήγησης – γνωστά γενικά ως GNSS – έχουν αυξηθεί σημαντικά στον Περσικό Κόλπο.
Οι παρεμβολές αυτές μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στον εντοπισμό της θέσης πλοίων και αεροσκαφών.
Σύμφωνα με τον διευθυντή του Royal Institute of Navigation, Ράμσεϊ Φάραγκερ, δεν είναι βέβαιο ότι μόνο το Ιράν χρησιμοποιεί τέτοιες τεχνικές.
Όπως σημειώνει, είναι πιθανό και άλλες χώρες της περιοχής να έχουν ενεργοποιήσει παρεμβολές για να προστατευθούν από επιθέσεις με drones.
Η διακοπή των δορυφορικών σημάτων θεωρείται μία από τις πιο φθηνές αλλά και αποτελεσματικές μεθόδους άμυνας απέναντι σε μη επανδρωμένα οχήματα.
Μία από τις πιο «θορυβώδεις» περιοχές στον κόσμο
Οι χάρτες που καταγράφουν παρεμβολές GPS δείχνουν ότι πάνω από περιοχές όπως το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν δημιουργηθεί έντονες «ζώνες παρεμβολών».
Σε εφαρμογές παρακολούθησης πλοίων, όπως το VesselFinder, εμφανίζονται συχνά μεγάλα «σμήνη» πλοίων σε γεωμετρικούς σχηματισμούς.
Στην πραγματικότητα πρόκειται για λάθη εντοπισμού που προκαλούνται από τις παρεμβολές στα σήματα.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η περιοχή των Στενών του Ορμούζ αποτελεί αυτή τη στιγμή μία από τις πιο ενεργές ζώνες ηλεκτρονικού πολέμου στον κόσμο.
Και οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στη ναυτιλία, αλλά επηρεάζουν και τα πολιτικά αεροσκάφη που πετούν κοντά στην περιοχή.
