Ένα βήμα πριν την έξοδο ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία Μπάρακ

Στην Ουάσινγκτον ο όρος «διαβουλεύσεις» σπάνια αποτελεί μια απλή διπλωματική διαδικασία ρουτίνας, ιδίως όταν αφορά έναν άνθρωπο που δεν είναι ένας τυπικός υπηρεσιακός παράγοντας, αλλά ένας παλιός έμπιστος του Ντόναλντ Τραμπ και προσωπικός του φίλος για δεκαετίες. Ο πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Άγκυρα και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία και το Ιράκ, Τομ Μπάρακ, βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από την πόρτα της εξόδου, σύμφωνα τουλάχιστον με όσα γράφουν εξέχοντα στελέχη του κινήματος MAGA στις ΗΠΑ.

Η αμφισβήτηση της αμερικανικής αναγνώρισης της ισραηλινής κυριαρχίας στα Υψίπεδα του Γκολάν - παρά την μετέπειτα προσπάθεια να τα μαζέψει - προκάλεσε έντονο εκνευρισμό στον Λευκό Οίκο, με την ακτιβίστρια του MAGA Λόρα Λούμερ να αναλαμβάνει για άλλη μια φορά ρόλο εμπροσθοφυλακής στις πιέσεις για την απομάκρυνσή του.

«Ο Τομ Μπάρακ κλήθηκε στην Ουάσινγκτον αυτή την εβδομάδα για "διαβουλεύσεις". Στην ορολογία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, αυτός είναι ο όρος για να σου δώσει τα παπούτσια στο χέρι ο προϊστάμενός σου, υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο», έγραψε στο X η Λούμερ. Οι διαρροές που επικαλείται από το εσωτερικό της κυβέρνησης αποτυπώνουν το βαρύ κλίμα: «Θέλουμε τόσο πολύ να φύγει που μπορεί να προσλάβουμε και συσκευαστές για να ετοιμάσουν τα πράγματά του».

Το μπλόκο στις πληροφορίες και τα σύννεφα που πύκνωναν

Εδώ και αρκετό καιρό μαζεύονταν βαριά σύννεφα πάνω από την αμερικανική πρεσβεία στην Άγκυρα. Ο Μπάρακ διατηρεί εδώ και δεκαετίες άμεσες προσωπικές επαφές με τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ, έχοντας ανοιχτή γραμμή με το Οβάλ Γραφείο και ισχυρές προσβάσεις στα υψηλότερα κλιμάκια εξουσίας. Κι όμως, αυτό το προνομιακό κανάλι δεν στάθηκε αρκετό για να ανακόψει τη δυσφορία. Στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας κυριαρχούσε η εκτίμηση ότι η γραμμή που ακολουθούσε έδειχνε υπερβολική ανοχή στις τουρκικές επιδιώξεις στη βόρεια Συρία. Ενώ έχει κατηγορηθεί ότι συγκάλυψε τις εθνικές εκκαθαρίσεις στη Συρία εναντίον Δρούζων, Χριστιανών και αλεβιτών.

Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις έπαιξε η απόφαση των ισραηλινών αρχών να σταματήσουν την «ανταλλαγή πληροφοριών» με τον Μπάρακ. Το Τελ Αβίβ διαπίστωνε ότι ο Αμερικανός απεσταλμένος αγνοούσε συστηματικά τις ανησυχίες ασφαλείας του Ισραήλ σχετικά με τις τουρκικές κινήσεις, γεγονός που οδήγησε την ισραηλινή πλευρά να δράσει αυτόνομα, πλήττοντας στρατιωτική βάση στη βόρεια Συρία όπου η Άγκυρα επιχειρούσε να εδραιώσει τη στρατιωτική της παρουσία. Το ρήγμα αυτό στέρησε από τον πρέσβη την αξιοπιστία του στο πεδίο και προκάλεσε άμεση ρήξη με έναν κρίσιμο περιφερειακό σύμμαχο.

Χαρακτηριστικά είναι τα όσα έγραψε στο X ο διευθυντής του αμερικανικού μέσου Breitbart στην Ουάσιγκτον, Matthew Boyle: «Ο Τομ Μπάρακ είναι κατά κάποιον τρόπο το παράδειγμα του τι δεν πρέπει να κάνει ένας πρέσβης των ΗΠΑ. Υπερασπίζεται τα τουρκικά συμφέροντα στην Ουάσινγκτον αντί για τα αμερικανικά συμφέροντα στην Τουρκία. Θα ήταν έξυπνο εκ μέρους του Μάρκο Ρούμπιο να τον απομακρύνει τώρα, αντί να αφήσει την κατάσταση να συνεχίσει να επιδεινώνεται. Μερικές φορές, οι άνθρωποι δεν μπορούν να αντέξουν την πίεση της θέσης και «προσαρμόζονται στις τοπικές συνήθειες». Λοιπόν, ο Μπάρακ «προσαρμόστηκε». Δεν πειράζει. Απλώς ανακαλέστε τον και προχωρήστε. Βρείτε κάποιον που δεν θα υπερασπίζεται τα τουρκικά συμφέροντα, αλλά τα αμερικανικά, και τοποθετήστε τον στη θέση αυτή».

Το κλίμα έγινε εκρηκτικό όταν ο Μπάρακ χαρακτήρισε δημόσια τα Υψίπεδα του Γκολάν «έδαφος ιστορικά αναγνωρισμένο σε διεθνή ψηφίσματα ως ανήκον στη Συρία». Η δήλωση αυτή ήρθε σε ευθεία σύγκρουση με τη ρητή αναγνώριση της ισραηλινής κυριαρχίας στην περιοχή από τον Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία, εκθέτοντας ανεπανόρθωτα την επίσημη αμερικανική πολιτική.

Η επέλαση της Λόρα Λούμερ και οι εκκαθαρίσεις

Η ανάμειξη της Λόρα Λούμερ στην υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τη μοναδική επιρροή που ασκεί στα παρασκήνια της Ουάσινγκτον. Χωρίς κανένα θεσμικό χαρτοφυλάκιο, η υπερσυντηρητική σχολιάστρια διαθέτει άμεση πρόσβαση στον Τραμπ, μια σχέση που σφυρηλατήθηκε στα δύσκολα χρόνια μετά το 2020.

Η ισχύς της είχε διαφανεί όταν μπήκε στο Οβάλ Γραφείο κρατώντας έναν ογκώδη φάκελο με στοιχεία ερευνών κατά στελεχών του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας. Σε εκείνη την τριαντάλεπτη συνάντηση, καθισμένη απέναντι από τον πρόεδρο και δίπλα στον βουλευτή Σκοτ Πέρι, διαπόμπευσε στελέχη μπροστά στον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, την προσωπάρχη Σούζι Γουάιλς και τον τότε σύμβουλο εθνικής ασφάλειας Μάικλ Γουόλτς. Η παρέμβασή της οδήγησε στην αποπομπή έξι ανώτατων αξιωματούχων και στη μετάθεση άλλων.

Στο στόχαστρό της είχε βρεθεί ο αναπληρωτής σύμβουλος Άλεξ Γουόνγκ, για τον οποίο κατήγγειλε «αποτυχία ελέγχου ιστορικού» (vetting failure) λόγω οικογενειακών διασυνδέσεων με κινεζικά συμφέροντα. Η Λούμερ είχε εκμεταλλευτεί τότε το λάθος του Γουόλτς να προσθέσει κατά λάθος τον αρχισυντάκτη του The Atlantic σε απόρρητη συνομιλία στο Signal για πλήγματα στην Υεμένη, εξαπολύοντας σαρωτική επίθεση στην ομάδα ασφαλείας.

Το μέτωπο του MAGA απέναντι στην Άγκυρα

Η στοχοποίηση του Μπάρακ συνδέεται με τη γενικότερη αντίδραση ενός μέρους της σκληρής βάσης του MAGA απέναντι στην Τουρκία. Όταν ανακοινώθηκε η πρόθεση του Τραμπ να δεχθεί τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο, η Λούμερ ξεκίνησε έντονη εκστρατεία πίεσης, απαντώντας στις δηλώσεις του Τούρκου προέδρου ότι «το Ισραήλ δεν θα πάρει ούτε ένα χαλίκι από την Ιερουσαλήμ».

Σε αναρτήσεις της κατηγόρησε την Άγκυρα ότι χρηματοδοτεί τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και ότι απεργάζεται σχέδια ισλαμιστικής κυριαρχίας: «Ο Ερντογάν πρέπει να καταλάβει ότι ο νεοοθωμανισμός έχει τελειώσει. Δεν θα ξαναδημιουργήσει ποτέ την Οθωμανική Αυτοκρατορία και οι απειλές του πρέπει να αντιμετωπιστούν με σκληρή απάντηση. Χαρακτηρίστε τη Μουσουλμανική Αδελφότητα τρομοκρατική οργάνωση για να δοθεί ένα θανάσιμο πλήγμα στα σχέδιά του».

Η στάση αυτή διαμορφώνει ένα ασφυκτικό πλαίσιο, καθώς κύκλοι των Ρεπουμπλικανών καθιστούν σαφές ότι οποιοδήποτε άνοιγμα προς την Άγκυρα που θέτει σε κίνδυνο τις ισορροπίες με το Ισραήλ ή την Ελλάδα δεν θα γίνει ανεκτό. Για τον Τομ Μπάρακ, το ισραηλινό μπλόκο στις πληροφορίες, η ανοιχτή ρήξη με τη γραμμή για το Γκολάν και η άμεση επίθεση από τη Λούμερ καθιστούν την παραμονή του στην Άγκυρα εξαιρετικά επισφαλή.

Διαβάστε επίσης