Politico: Η Τουρκία ο «σκουπιδότοπος» της Ευρώπης
Μόλις το 10% των φορτίων ευρωπαϊκών πλαστικών αποβλήτων που αποστέλλονται στην Τουρκία ανακυκλώνεται, σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών
Snapshot
- Μόνο το 10% των ευρωπαϊκών πλαστικών αποβλήτων που εξάγονται στην Τουρκία ανακυκλώνεται, ενώ το υπόλοιπο καταλήγει σε χώρους υγειονομικής ταφής ή στο περιβάλλον.
- Η Τουρκία εισάγει το 36% των συνολικών πλαστικών αποβλήτων της ΕΕ, καθιστώντας την τη μεγαλύτερη αγορά για αυτά τα απόβλητα.
- Παρά τα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να συνεχίσει τις εξαγωγές αποβλήτων προς την Τουρκία, επικαλούμενη βελτιώσεις στο νομικό πλαίσιο της χώρας.
- Υπάρχουν ανησυχίες για την αδιαφάνεια και την ανεπαρκή επιβολή των κανονισμών σχετικά με τη διαχείριση των αποβλήτων στην Τουρκία.
- Η κατάσταση θα επανεξεταστεί πριν από το 2028, ενώ η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί και να συνεργάζεται με την Τουρκία για τη βελτίωση της διαχείρισης αποβλήτων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να εξάγει κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες τόνους πλαστικών αποβλήτων στην Τουρκία, παρά το γεγονός ότι έχει εντοπίσει στοιχεία περιβαλλοντικής ζημίας που ενδέχεται να παραβιάζουν τους ευρωπαϊκούς κανόνες, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα του Poltιico.
Η απόφαση σημαίνει ότι η σημαντικότερη αγορά για τα απορρίμματα της ΕΕ θα παραμείνει ανοιχτή. Η Τουρκία δέχεται περισσότερο από το ένα τρίτο του συνόλου των πλαστικών αποβλήτων που εξάγει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την οποία εξασφάλισε το POLITICO, καταγράφει έναν μακρύ κατάλογο ανησυχιών σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης των ευρωπαϊκών αποβλήτων στην Τουρκία, αναδεικνύοντας παράλληλα τον συχνά αδιαφανή και δύσκολο να ελεγχθεί χαρακτήρα του διεθνούς εμπορίου απορριμμάτων.
Μεταξύ των προβλημάτων που επισημαίνονται περιλαμβάνονται οι «περιορισμένες» πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης των πλαστικών αποβλήτων, η αβεβαιότητα ως προς τον τρόπο εφαρμογής και επιβολής του ευρωπαϊκού κανονισμού, καθώς και η περιορισμένη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων στην εφαρμογή της σχετικής πολιτικής.
Η Επιτροπή πήρε συνεντεύξεις από σειρά εμπλεκόμενων φορέων, οι οποίοι εκτίμησαν ότι μόλις περίπου το 10% των πλαστικών αποβλήτων ανακυκλώνεται στην Τουρκία, ενώ το μεγαλύτερο μέρος καταλήγει σε χώρους υγειονομικής ταφής, υφίσταται ανεπαρκή διαχείριση ή διαρρέει στο περιβάλλον.
Τα στοιχεία αυτά αναφέρονται ως δυνητικοί λόγοι για την αναστολή των εξαγωγών βάσει του άρθρου 45 του Κανονισμού της ΕΕ για τις Μεταφορές Αποβλήτων.
Παρά ταύτα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι αποστολές αποβλήτων προς την Τουρκία θα πρέπει να συνεχιστούν.
Η αξιολόγηση επικεντρώθηκε στην Τουρκία επειδή αποτελεί, με μεγάλη διαφορά, τον μεγαλύτερο εισαγωγέα ευρωπαϊκών αποβλήτων.
Την περασμένη χρονιά, η χώρα εισήγαγε 510.000 τόνους πλαστικών αποβλήτων από την ΕΕ, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε 25 δισεκατομμύρια πλαστικά μπουκάλια αναψυκτικού των 500 ml.
Η ποσότητα αυτή αντιπροσώπευε το 70% των πλαστικών αποβλήτων που εξήγαγε η ΕΕ προς χώρες του ΟΟΣΑ και το 36% του συνόλου των εξαγόμενων ευρωπαϊκών πλαστικών αποβλήτων.
Βάσει του Κανονισμού της ΕΕ για τις Μεταφορές Αποβλήτων, ο οποίος περιορίζει τις εξαγωγές συγκεκριμένων κατηγοριών ευρωπαϊκών αποβλήτων προς τρίτες χώρες με στόχο τη μείωση της ρύπανσης, η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη έως τις 21 Μαΐου του 2026 να αξιολογήσει κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ που εισάγουν μεγάλες ποσότητες πλαστικών αποβλήτων προκαλούν σημαντικές περιβαλλοντικές ή υγειονομικές επιπτώσεις στις χώρες υποδοχής.
Παρότι στην καθυστερημένη αξιολόγησή της, με ημερομηνία 1η Σεπτεμβρίου, η Επιτροπή καταγράφει «σοβαρά προβλήματα» που σχετίζονται τόσο με τα εγχώρια όσο και με τα εισαγόμενα πλαστικά απόβλητα, κατέληξε ότι οι εξαγωγές μπορούν να συνεχιστούν.
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Τουρκία έχει ενισχύσει το νομικό πλαίσιο για τη διαχείριση των πλαστικών αποβλήτων, το οποίο πλέον «ευθυγραμμίζεται σε γενικές γραμμές» με τους διεθνείς και ευρωπαϊκούς κανόνες, ενώ έχουν γίνει βήματα και ως προς την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.
«Ανησυχητική αναντιστοιχία»
Η έκθεση αποκαλύπτει μια «ανησυχητική αναντιστοιχία» μεταξύ των ευρημάτων της Επιτροπής και του τρόπου με τον οποίο εκείνη ερμηνεύει τον ευρωπαϊκό κανονισμό, δήλωσε η Lauren Weir, ανώτερη υπεύθυνη εκστρατειών στην Environmental Investigation Agency και στη συμμαχία Rethink Plastic.
«Η διαδικασία προστασίας που προβλέπει ο κανονισμός επιτρέπει ρητά την ανάληψη δράσης όταν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η διαχείριση των αποβλήτων γίνεται με περιβαλλοντικά ορθό τρόπο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η EIA θα συνεχίσει να θέτει το ζήτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο Δρ Sedat Gündoğdu, ερευνητής περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Çukurova και επικεφαλής της τουρκικής Ομάδας Έρευνας Μικροπλαστικών, δήλωσε ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία «επιβάλλει ρητά τη λήψη μέτρων» στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι η διαχείριση των αποβλήτων πραγματοποιείται με περιβαλλοντικά ασφαλή τρόπο.
«Η αξιολόγηση της Επιτροπής ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει πρόβλημα, παρά τα συντριπτικά στοιχεία που δείχνουν το αντίθετο. Η ΕΕ θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για τη ρύπανση που έχει δημιουργήσει και να αναστείλει τις αποστολές αποβλήτων προς την Τουρκία αντί να νομιμοποιεί αυτή τη ρύπανση», ανέφερε.
Η έκθεση αναδεικνύει «τόσο την πρόοδο που έχει επιτευχθεί όσο και τα κενά που εξακολουθούν να πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να διασφαλιστεί η περιβαλλοντικά ορθή διαχείριση των αποβλήτων», δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με την Τουρκία και να «παρακολουθεί προσεκτικά» τις εξελίξεις, με στόχο την ενίσχυση της βιώσιμης διαχείρισης των αποβλήτων.
Η κατάσταση θα επανεξεταστεί πριν από το 2028.
