Παγκόσμια ανησυχία για τις τιμές των τροφίμων: Εκρηκτικό κοκτέιλ από πολέμους και «Ελ Νίνιο»
Οι συγκρούσεις στη Μαύρη Θάλασσα και στα Στενά του Ορμούζ, μαζί με το φαινόμενο «Ελ Νίνιο», διαταράσσουν τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και αυξάνουν το κόστος παραγωγής
Snapshot
- Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO αυξήθηκε τον Ιούλιο στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών, κυρίως λόγω των αυξημένων τιμών σιτηρών, ζάχαρης και φυτικών ελαίων.
- Οι συγκρούσεις στη Μαύρη Θάλασσα και στα Στενά του Ορμούζ, μαζί με το φαινόμενο «Ελ Νίνιο», διαταράσσουν τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και αυξάνουν το κόστος παραγωγής και μεταφοράς τροφίμων.
- Στην Ελλάδα, ο πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ παρουσίασε αρνητικό πρόσημο τον Ιούλιο, ενώ ο γενικός πληθωρισμός επιβραδύνθηκε στο 3,4%, παρά τις αυξήσεις σε κρέας, ενέργεια και ενοίκια.
- Οι τιμές σε βασικά είδη διατροφής όπως το μοσχάρι, το αρνί και το ψάρι αυξήθηκαν, ενώ το ελαιόλαδο και τα φρούτα κατέγραψαν σημαντικές μειώσεις.
- Οι αυξήσεις τιμών στον τομέα της ενέργειας και σε υπηρεσίες μεταφορών συμβάλλουν στην επιβάρυνση του κόστους ζωής και της διατροφής.
Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών ανέβηκε τον Ιούλιο στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών, συνεχίζοντας την ανοδική του πορεία, καθώς οι συγκρούσεις σε ολόκληρη την Ευρασία (στη Μαύρη Θάλασσα και στα Στενά του Ορμούζ) διαταράσσουν κρίσιμες εμπορικές οδούς και οι αυξανόμενοι κίνδυνοι από το φαινόμενο «Ελ Νίνιο» απειλούν τις παγκόσμιες συγκομιδές.
Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων της FAO (Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών), ο οποίος παρακολουθεί τις μηνιαίες μεταβολές στις διεθνείς τιμές ενός καλαθιού τροφίμων που αποτελούν αντικείμενο παγκόσμιου εμπορίου, διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στα 131,09 τον περασμένο μήνα, σημειώνοντας άνοδο 0,6% σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, με κύρια αιτία την αύξηση των τιμών των σιτηρών, της ζάχαρης και των φυτικών ελαίων.
Ο σίτος σημείωσε άνοδο 5,8% κατά τη διάρκεια του μήνα, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο ετών, ενώ το καλαμπόκι αυξήθηκε κατά 3,6%. Οι τιμές των φυτικών ελαίων έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδό τους από τον Ιούνιο του 2022, ενώ οι τιμές του κρέατος και των γαλακτοκομικών προϊόντων σημείωσαν πτώση, σύμφωνα με τον FAO.
Οι λόγοι για την άνοδο των τιμών
Αυτό που τροφοδοτεί την άνοδο των τιμών είναι η επέκταση του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα, όπου οι επιθέσεις αυξάνονται και απειλούν κρίσιμους διαδρόμους μεταφοράς χύδην φορτίων. Οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ ωθούν επίσης τις τιμές των τροφίμων προς τα πάνω, αυξάνοντας το κόστος της ενέργειας, των λιπασμάτων και των μεταφορών. Σε όλα αυτά προστίθεται η επιδείνωση των συνθηκών των καλλιεργειών σε σημαντικές περιοχές παραγωγής σε όλο τον κόσμο, καθώς αυξάνονται οι κίνδυνοι του Ελ Νίνιο, μια απειλή που έχει επισημανθεί εδώ και πολλούς μήνες.
«Οι πιθανότητες ενός πολύ ισχυρού Ελ Νίνιο αυξάνονται. Οι κίνδυνοι συγκεντρώνονται σε επιλεγμένες αναδυόμενες αγορές, όπου οι πληθωριστικές και δημοσιονομικές πιέσεις ενδέχεται να υπερκεράσουν τους κινδύνους για την ανάπτυξη. Θεωρούμε το φαινόμενο Ελ Νίνιο ως βασικό κίνδυνο κρατικής πιστοληπτικής ικανότητας, ιδίως για χώρες με αδύναμα δημοσιονομικά αποθέματα», έγραψε η αναλύτρια της Morgan Stanley, Έμμα Σέρδα, σε πρόσφατη αναφορά της.
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο αναλυτής της UBS, Σριντάρ Μαχαμκάλι, εντόπισε πέντε μακροπρόθεσμες δυνάμεις που ενδέχεται να διατηρήσουν τον παγκόσμιο πληθωρισμό των τροφίμων «δομικά υψηλότερο» από τον προ-πανδημικό μέσο όρο του, που ήταν περίπου 2,5%. «Ενώ ο πληθωρισμός των τροφίμων σε παγκόσμιο επίπεδο έχει υποχωρήσει από το υψηλότερο σημείο της πανδημίας, αναδύεται μια νέα συζήτηση: μήπως ο μακροπρόθεσμος μέσος όρος του 2,5% περίπου έχει ξεπεραστεί;», ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος και αναλυτής μετοχικών μελετών με έδρα το Λονδίνο.
Ο πρώτος και σημαντικότερος μακροπρόθεσμος παράγοντας που επικαλείται ο Μαχαμκάλι για τις αυξημένες τιμές των τροφίμων είναι ότι «ο κλιματικός κίνδυνος είναι παγκόσμιος», και ο αριθμός των θεσμικών φορέων που προειδοποιούν για το φαινόμενο Ελ Νίνιο σίγουρα αυξάνεται.
Ίσως ο αναλυτής της Bank of America, Robert Ohmes, να αποδειχθεί σωστός όσον αφορά την προειδοποίησή του στα μέσα Ιουνίου ότι μια άλλη απότομη αύξηση των τιμών των τροφίμων ενδέχεται να σημειωθεί στα σούπερ μάρκετ αυτό το φθινόπωρο. Ανέφερε ότι ο πληθωρισμός στα είδη διατροφής «ενδέχεται να είναι καθ’ οδόν», επικαλούμενος έναν συνδυασμένο δείκτη που περιλαμβάνει τους μισθούς, το ντίζελ και το κόστος των βασικών εμπορευμάτων.
Συνοψίζοντας, το μήνυμα είναι σαφές: πολλαπλές πιέσεις συγκλίνουν σε ολόκληρη την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, μετατοπίζοντας την ισορροπία των κινδύνων προς την κατεύθυνση των υψηλότερων τιμών. Αυτό είναι ήδη ορατό στα σούπερ μάρκετ, ιδίως όσον αφορά το βόειο κρέας, ακόμη και αν το κοτόπουλο και το χοιρινό παραμένουν συγκριτικά προσιτά. Οι τιμές των αυγών, εν τω μεταξύ, έχουν καταρρεύσει, αλλά πρόσφατες προειδοποιήσεις από το Μεξικό υποδηλώνουν ότι τα αβοκάντο ενδέχεται να είναι το επόμενο βασικό είδος διατροφής που θα σημειώσει άνοδο.
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Στο μεταξύ στην Ελλάδα, το υπουργείο Ανάπτυξης εξέφρασε προ ημερών ικανοποίηση για τον αρνητικό πληθωρισμό στα προϊόντα σούπερ μάρκετ τον Ιούλιο σύμφωνα με στοιχεία του ΙΕΛΚΑ. Η συναντίληψη κυβέρνησης και επιχειρηματικότητας για πάγωμα τιμών τον Ιούλιο και Αύγουστο αποδίδει, με μειώσεις τιμών σε βασικά προϊόντα να ακολουθούν. Ο αρνητικός πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ τον Ιούλιο ήταν -0,47%, η χαμηλότερη μέτρηση από τον Δεκέμβριο του 2024.
Παράλληλα, επιβραδύνθηκε περαιτέρω για τρίτο συνεχόμενο μήνα ο ρυθμός ανόδου του πληθωρισμού τον Ιούλιο εφέτος, καθώς αυξήθηκε 3,4% από 4,4%,% τον προηγούμενο μήνα και έναντι αύξησης 3,1 τον Ιούλιο πέρυσι. Η εξέλιξη αυτή, ήρθε ως αποτέλεσμα των σχετικά συγκρατημένων ανατιμήσεων στα τρόφιμα και είδη διατροφής, καθώς και σε ορισμένες υπηρεσίες, παρά το γεγονός ότι σε ετήσια σύγκριση καταγράφηκαν αυξήσεις τιμών στα καύσιμα και ιδιαίτερα στο πετρέλαιο κίνησης.
Ειδικότερα, στα τρόφιμα και είδη διατροφής ανατιμήσεις καταγράφονται σε: Μοσχάρι (14,3%), Αρνί και κατσίκι (12,4%), Χοιρινό κρέας (3,4%) , Πουλερικά (2,2%), Ψάρια αλίπαστα (9,6%), Μαργαρίνη και άλλα φυτικά λίπη (8,6%), Γαλακτοκομικά και αυγά (2,9%), Ψωμί και άλλα προϊόντα αρτοποιίας (1,2%).
Στον αντίποδα, μεγάλη υποχώρηση σημείωσε η τιμή στο ελαιόλαδο (21,7%) ενώ οι μειώσεις καταγράφονται και σε Φρούτα (9,4%), Λαχανικά (1,5%), Παγωτά (8,8%), Αλάτι - σάλτσες και καρυκεύματα (-5,8%).
Ανατιμήσεις υπήρξαν επίσης σε: Ένδυση και υπόδηση (3,3%), Ενοίκια κατοικιών (6,8%), Επισκευή και συντήρηση κατοικίας (4,8%), Διάφορες υπηρεσίες που σχετίζονται με το σπίτι (5,5%), Πακέτο διακοπών (6,2%), Εστιατόρια- ζαχαροπλαστεία- ταχυφαγεία- κυλικεία (6,4%), Ασφάλιστρα υγείας (7%), Ασφάλιστρα οχημάτων (1,9%), Κομμωτήρια και καταστήματα προσωπικής φροντίδας (4,2%).
Στον τομέα της ενέργειας, καταγράφηκαν σε ένα έτος αυξήσεις τιμών σε: Πετρέλαιο κίνησης (22%), Βενζίνη (13,3%), Φυσικό αέριο (16,7%), Πετρέλαιο θέρμανσης (53,2%), Στερεά καύσιμα (4,1%). Ως απότοκο αυτών, η Μεταφορά επιβατών με αεροπλάνο αυξήθηκε κατά (17,5%). Αντιθέτως οι τιμές στο Ηλεκτρισμό υποχώρησαν (2,8%).
Σε μηνιαία βάση, μεταξύ Ιουλίου και Ιουνίου 2026, συνεχίστηκαν οι ανατιμήσεις, μεταξύ άλλων, σε: Πετρέλαιο κίνησης (12,1%), Βενζίνη (0,3%), Μεταφορά επιβατών με αεροπλάνο (13,7%), Αυγά (3,5), Χοιρινό κρέας (2,0%), Τυριά (1,0%), Ηλεκτρισμό (0,6%) και Ενοίκια (0,3%).
Από την άλλη πλευρά, τον Ιούλιο υποχώρησαν οι τιμές σε: Φρούτα (13,1%), Φυσικό αέριο (3,7%), Αρνί και κατσίκι (2,4%), Γιαούρτι (2,9%), Λαχανικά (1,7%) , μη σερβιριζόμενα Αλκοολούχα ποτά (1,5), Υπηρεσίες Αναψυχής (2,8%), Είδη ταξιδίου και άλλα προσωπικά είδη (3,3%).
Όπως ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ, η αύξηση του γενικού δείκτη τιμών καταναλωτή τον Ιούλιο προήλθε κυρίως από τις μεταβολές στις ακόλουθες ομάδες αγαθών και υπηρεσιών:
1. Από τις αυξήσεις των δεικτών κατά:
* 0,4% στην ομάδα Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ψωμί και άλλα προϊόντα αρτοποιίας, μοσχάρι, χοιρινό, αρνί και κατσίκι, πουλερικά, ψάρια αλίπαστα, γαλακτοκομικά και αυγά, μαργαρίνη και άλλα φυτικά λίπη. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε: ψάρια νωπά ή κατεψυγμένα, ελαιόλαδο, φρούτα (γενικά), λαχανικά (γενικά), παγωτά, αλάτι-σάλτσες-καρυκεύματα.
* 3,3% στην ομάδα Ένδυση και υπόδηση, λόγω αύξησης των τιμών στα είδη ένδυσης και υπόδησης.
* 8,8% στην ομάδα Στέγαση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ενοίκια κατοικιών, επισκευή και συντήρηση κατοικίας, διάφορες υπηρεσίες που σχετίζονται με το σπίτι, φυσικό αέριο, πετρέλαιο θέρμανσης, στερεά καύσιμα. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στον ηλεκτρισμό.
* 0,4% στην ομάδα Διαρκή αγαθά - Είδη νοικοκυριού και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: άλλα είδη οικιακής χρήσης, οικιακές υπηρεσίες. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε: υφαντουργικά είδη οικιακής χρήσης, οικιακές συσκευές και επισκευές.
* 1,1% στην ομάδα Υγεία, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ιατρικά προϊόντα, υπηρεσίες εξωνοσοκομειακής περίθαλψης, νοσοκομειακή περίθαλψη. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα φαρμακευτικά προϊόντα.
* 7,4% στην ομάδα Μεταφορές, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: πετρέλαιο κίνησης, καύσιμα αυτοκινήτου (βενζίνη), συντήρηση και επισκευή εξοπλισμού προσωπικής μεταφοράς, άλλες υπηρεσίες σχετικές με την προσωπική μεταφορά, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνο. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα.
* 1,3% στην ομάδα Αναψυχή - Αθλητισμός και Πολιτισμός, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: προϊόντα κηπουρικής και ζώα συντροφιάς, πολιτιστικές υπηρεσίες, πακέτο διακοπών.
* 2,8% στην ομάδα Εκπαίδευση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: δίδακτρα προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δίδακτρα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
* 5,8% στην ομάδα Ξενοδοχεία - Καφέ - Εστιατόρια, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στα εστιατόρια-ζαχαροπλαστείαταχυφαγεία-κυλικεία. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα ξενοδοχεία-μοτέλπανδοχεία.
* 3,4% στην ομάδα Ασφαλιστικές και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ασφάλιστρα υγείας, ασφάλιστρα οχημάτων.
* 1,1% στην ομάδα Προσωπική φροντίδα - Κοινωνική προστασία - 'Αλλα αγαθά και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: κομμωτήρια και καταστήματα προσωπικής φροντίδας, άλλες υπηρεσίες. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε: άλλες συσκευές και προϊόντα προσωπικής υγιεινής και φροντίδας, είδη μεταφοράς, ταξιδίου και άλλα προσωπικά είδη.
2. Από τις μειώσεις των δεικτών κατά:
* 0,5% στην ομάδα Αλκοολούχα ποτά και καπνός, λόγω μείωσης κυρίως των τιμών στα αλκοολούχα ποτά (μη σερβιριζόμενα). * 2,7% στην ομάδα Ενημέρωση και επικοινωνία, λόγω μείωσης κυρίως των τιμών σε: εξοπλισμό ενημέρωσης και επικοινωνίας, υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας, πακέτα τηλεφωνικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, ο γενικός δείκτης παρουσίασε μείωση 1,4% τον Ιούλιο 2026 σε σύγκριση με τον Ιούλιο 2026, ενώ κατά την αντίστοιχη σύγκριση του προηγούμενου έτους σημειώθηκε αύξηση 0,4%.
Όσον αφορά στον εναρμονισμένο πληθωρισμό, αυτός αυξήθηκε 2,7% τον Ιούλιο , από 3,9% τον Ιούνιο και έναντι αύξησης 3,7% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση τον Ιούλιο του 2025 έναντι του 2024. Ενώ, σε μηνιαία βάση, τον Ιούλιο 2026 σε σύγκριση με τον Ιούνιο 2026 παρουσίασε αύξηση 1,4%, έναντι μείωσης 0,3% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του προηγούμενου έτους.
